توقف انگلیس در تاریخ

همین سخنان بود که واکنش سخنگوی وزارت امورخارجه کشورمان را به همراه داشت و مرضیه افخم در پاسخ به اظهارات فیلیپ هاموند که تلاش داشت کشورهای منطقه را نسبت به حضور ایران در منطقه نگران کند گفت: کشورهای خارج از منطقه بهتر است با اظهارات و اقدامات خود به موضوعات غیرواقعی و اختلاف‌افکنانه دامن نزنند. افخم در گفت‌وگو با تسنیم اظهار نظر وزیر خارجه انگلیس در کنفرانس خبری با همتای سعودی در لندن را غیرسازنده و تداوم شبهه‌افکنی در روابط ایران و همسایگانش توصیف و تاکید کرد: سیاست جمهوری اسلامی ایران در قبال همسایگانش مبتنی بر تأمین منافع جمعی، تقویت دوستی و همزیستی مسالمت‌آمیز با تأکید بر اشتراکات دینی و مذهبی است.

وی توضیح داد: بازگشایی سفارتخانه‌ها به هیچ وجه به‌معنای عدم طرح مخالفت و دیدگاه‌های متفاوت ما با سیاست‌های منطقه‌ای انگلیس در مذاکرات دوجانبه نیست.

ادعای هاموند درباره دخالت‌های منطقه‌ای تهران

این اظهارات افخم پس از آن بیان شد که هاموند در نشست خبری مشترک با همتای سعودی خود در لندن گفت: در دیدار با آقای عادل جبیر، به او اطمینان دادم که بازگشایی سفارت در تهران به‌معنای کاهش فشار انگلیس بر ایران برای متوقف‌کردن دخالت‌های این کشور در امور خاورمیانه نخواهد بود.

به گزارش تسنیم، فیلیپ هاموند گفت‌وگوی خود با وزیر خارجه عربستان را بسیار مفید خواند و گفت: درباره اجرای توافق هسته‌ای با ایران به وی توضیح دادم و نسبت به سطح بالای راستی‌آزمایی، دسترسی و کنترل‌های شدید که در توافق آمده به وی اطمینان دادم.

هاموند در حالی در گفت‌وگو با وزیر خارجه عربستان از تلاش این کشور برای مقابله با آنچه دخالت‌های ایران در کشورهای منطقه خوانده است صحبت کرده که انگلیس سابقه‌ای دیرینه در دخالت و اختلاف‌افکنی در منطقه دارد و رهبر معظم انقلاب براساس همین سابقه بود که چندی قبل در سخنانی در جمع مسئولان رادیو تلویزیون‌های اسلامی، انگلیسی‌ها را متخصص اختلاف‌افکنی و آمریکایی‌ها را شاگرد آنها خواندند.

استادی انگلیسی‌ها در امر اختلاف‌افکنی زمانی بیشتر خودنمایی می‌کند که به اظهارات چند روز قبل وزیر خارجه انگلیس در تهران نیز نگاهی بیندازیم.

فیلیپ هاموند که هفته قبل برای بازگشایی سفارت کشورش در تهران به کشورمان آمده بود در مصاحبه‌ای با بی.بی.سی مدعی شده بود مواضع جمهوری اسلامی ایران نسبت به اسرائیل در دولت جدید اندکی تغییر کرده است. این اظهارات که از سوی مقامات کشورمان بشدت تکذیب شد نشان می‌دهد که انگلیس، در دو بعد داخلی و خارجی، پروژه اختلاف‌افکنی را در مورد ایران دنبال می‌کند و نه‌تنها در تلاش است تا میان ایران و کشورهای منطقه جدایی بیندازد بلکه گوشه چشمی هم به شکاف میان مسئولان ایرانی دارد.

در همین راستاست که به گزارش فارس، احمد توکلی، نماینده تهران در مجلس ضمن اظهار تأسف در خصوص چنین اظهاراتی از سوی وزیرامور خارجه انگلستان می‌گوید: این اظهارات قطعاً دروغ است و تنها کارکرد فوری آن این است که بین ما و مسئولان اختلاف بیندازد و آنها به این اختلاف‌افکنی‌ها عادت دارند و تاریخی است.

وزیر تجارت انگلیس هم به تهران می‌آید

اظهارات هاموند پس از سفر به تهران در حالی صورت گرفته است که به گفته وی وزیر تجارت و سرمایه‌گذاری انگلیس نیز قصد دارد در روزهای آینده در راس هیاتی تجاری به تهران سفر کند. اینها همه نشان می‌دهد که فرصتی دوباره پیش روی انگلیس قرار گرفته تا بتواند بخشی از گذشته تاریک خود را در ذهن مردم ایران جبران کند. این همان مساله‌ای بود که علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در دیدار هاموند در تهران بر آن تاکید کرد و گفت: رفتار دولت انگلیس در زمینه دخالت‌های گاه و بیگاه در امور داخلی ایران در گذشته باید تغییر جهت پیدا کند و مردم ایران نباید احساس کنند رویکرد بریتانیا نسبت به آنها غیردوستانه و مبهم است.

وزیر خارجه انگلیس هم در تهران درباره ذهنیت منفی مردم ایران به کشور صحبت کرد و تنها توضیحش این بود که نباید در گذشته متوقف ماند اما اظهارات اخیر وی در دیدار عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان نشان می‌دهد که ظاهرا انگلیس همچنان قصد دارد در گذشته متوقف بماند.

ریاض به دنبال نسخه ناکارآمد غربی

البته ظاهرا این تنها انگلیس نیست که به ماندن در تاریخ علاقه دارد و مقامات سعودی نیز سعی دارند با وجود تمام شواهدی که نشان‌دهنده شکست سیاست‌های ریاض در سال‌های گذشته است همچنان به مواضع خود ادامه دهند.

در همین راستا پس از تلاش‌های ناکامی که سعودی‌ها برای شکست مذاکرات هسته‌ای انجام دادند اکنون اعلام شده پادشاه عربستان جمعه این هفته برای دیدار با باراک اوباما به آمریکا می‌رود. به گزارش بی.بی.سی و گفته جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید قرار است دو طرف در این دیدار درباره اوضاع سوریه و یمن و نیز در مورد تدابیری برای مقابله با آنچه «فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده ایران در منطقه» خوانده شده گفت‌وگو کنند. مقامات عربستان در حالی برای حل مشکلات منطقه به دنبال نسخه آمریکایی هستند که مقامات کشورمان بارها بر ضرورت حل مشکلات منطقه از طریق گفت‌وگوهای منطقه‌ای تاکید کرده و آمادگی خود را برای گفت‌وگو با مقامات عربستان اعلام کرده‌اند. در مورد مسائلی از جمله بحران سوریه و یمن نیز که در کنار موضوع هسته‌ای به محورهای اختلافی میان ایران و عربستان، تبدیل شده‌اند مقامات کشورمان بارها راهکارهای مورد نظر خود را بیان کرده‌اند.

پیام ظریف به همسایگان

در تازه‌ترین این مواضع، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در سفری که پنجشنبه به اصفهان داشت در رابطه با مسائل منطقه و رفتارهای کشورهای همسایه نیز تصریح کرد: ما به صورت اصولی برای برقراری رابطه با کشورهای منطقه هیچ محدودیتی نداریم و هیچ همسایه‌ای نباید در کنار ایران احساس تهدید کند.

به گزارش فارس، وزیر امور خارجه گفت: امیدواریم برخی کشورهای منطقه در سیاست‌های خود تجدید نظر کنند مخصوصا در رابطه با اتفاقاتی که در یمن می‌افتد. این کشورها هر زمان که آماده باشند ما نیز آماده تعامل و مذاکره هستیم و از ابتدا تلاش ایران بر حسن همجواری بوده است.

ظریف همچنین گفت: بازگشایی سفارتخانه انگلیس زمینه گفت‌وگو و تعامل را فراهم کرده و با این کار می‌توانیم اختلاف نظرها و دیدگاه‌ها بویژه در زمینه سیاست‌های منطقه را برطرف کنیم. وزیر امور خارجه افزود: اکنون دیدگاه کشورهای غرب، آمریکا و انگلیس، نسبت به منطقه دیدگاه خوبی نیست و حضور تروریسم و افراط‌گرایان در منطقه بسیار خطرناک است و اختلاف دیدگاه‌های جدی درباره سوریه، عراق، یمن و دیگر کشورهای همسایه وجود دارد که باید با طرف مقابل این دیدگاه‌ها را در میان بگذاریم و باب مذاکره و مفاهمه را باز کنیم.

حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی آفریقای وزارت امور خارجه هم در تماس تلفنی نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور یمن، رویکرد اصولی ایران را توقف تجاوز به یمن و حل و فصل اختلافات از طریق گفت‌وگو اعلام کرد. وی افزود: حل بحران یمن صرفا در گروی راهکار سیاسی، گفت‌وگوی یمنی ـ یمنی و پیروی همه طرف‌های منطقه‌ای از شیوه گفت‌وگو برای حل اختلافات است.

بیان چنین مواضعی از سوی مقامات کشورمان و رجوعی به تاریخ سال‌های اخیر که در آن اثری از تجاوز جمهوری اسلامی ایران به هیچ کشوری دیده نمی‌شود می‌تواند مبنای خوبی برای حل مشکلات منطقه باشد؛ مشکلاتی که برخی کشورها از روش‌های دیگر تنها به پیچیده کردن آنها کمک می‌کنند.

تکرار تاریخ در اظهارات منافقانه انگلیسی‌ها

سعدالله زارعی - استاد دانشگاه

حافظه تاریخی ایران، روابط کشورمان با انگلیس در 400 سال گذشته از دوره صفویه تاکنون را در دل جای داده و نگرش ایرانیان، براساس این ذهنیت تاریخی، تبدیل به یک باور ملی در این رابطه شده است. از نگاه ایرانیان، انگلستان کشوری غیرصادق، توطئه‌گر و قربانی کننده منافع ملی کشورمان در راستای منافع خویش است و این، نه یک قضاوت احساسی، که ناشی از تجربه تاریخی و متکی بر تحلیلی عقلایی است. با وجود این‌که تا پیش از حکومت قاجار نفوذ انگلستان در ایران منتهی به سیطره این کشور نشده بود، اما از اواسط سلطنت ناصرالدین شاه این سیطره آغاز شده و در دوره رضاخان به اوج خود رسید. هرچند از سال 1332 و با جایگزین شدن واشنگتن به‌جای لندن، در نفوذ بر سیاست داخلی کشورمان سیطره انگلیس کاهش یافت، ولی حتی در همین دوره هم انگلیس از طریق جریانات فراماسونری و یا فرقه بهائیت، در امور فرهنگی ایران دخالت می‌کرد و حتی گروه‌هایی چون آنگلوفیل‌ها برای تربیت نسل جوان ایران براساس روش‌های انگلیسی تلاش می‌کردند. لندن، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سیاست‌های ضدایرانی خود را تشدید کرد و بخش قابل ملاحظه‌ای از قطعنامه‌هایی که علیه کشورمان از سال 58 تاکنون صادر شده، به پیشنهاد نماینده انگلیس در شورای امنیت بوده است.

بویژه پس از آن‌که سفارت آمریکا در تهران تعطیل شد، انگلیس سعی کرد تا جای این سفارت را در کشورمان پُر کند که یکی از مهم‌ترین مصادیق این تلاش‌ها، ایفای نقش سفارت انگلیس در فتنه 88 بود که مدارک ارائه شده در دادگاه نشان از سیاست‌های لندن در جریان آن حوادث داشت. با توجه به این پیشینه تاریخی، اکنون اظهارات وزیر امور خارجه انگلیس در تهران که از آغاز فصل نوینی در روابط سخن می‌گوید و اما در دیدار با برخی دیگر از مقامات منطقه، علیه کشورمان موضع می‌گیرد، نشان می‌دهد که لندن همچنان سیاست‌های منافقانه خود در قبال ایران را ادامه داده و به‌این ترتیب همچنان نمی‌تواند دولتی قابل اعتماد به‌شمار آید.