پوسته‌های پوشالی

نبود قانون مدونی برای چگونگی شیوه‌های تبلیغ در فضای مجازی، نسبت معادله جاگیری تبلیغ در کنار محتوا را در ایران به هم ریخته و مخاطب را آزرده‌خاطر کرده است. برخلاف ایران، بیشتر کشورهای دنیا، دیگر قوانین مربوط به تبلیغات را گسترش داده‌اند و تبلیغات اینترنتی را با تغییراتی جزئی به آن افزوده‌اند. اگرچه قوانینی همچون Can-Spam وجود دارد که به‌صورت مشخص، مصادیق اسپم بودن را تعیین کرده و از سرویس‌های ارائه‌کننده ایمیل تا مجموعه‌های تبلیغاتی، ملزم به رعایت کردن آن هستند.

توجه به این موضوع که امروزه بسیاری از شرکت‌های بزرگ دنیا به‌طور متوسط نزدیک به 15 درصد بودجه تبلیغاتی‌شان را به اینترنت اختصاص می‌دهند، از اهمیت تبلیغات در فضای مجازی حکایت دارد و بر لزوم نظارت هدفمند تبلیغات اینترنتی تاکید می‌کند.

آنچه به عنوان تبلیغات اینترنتی در ایران به خورد مخاطب داده می‌شود، کاملا متفاوت از ماهیت اصلی این شکل مدرن از تبلیغات است. در ایران تبلیغات کاغذی فقط آنلاین شده‌ است و پوسته‌ای پوک و توخالی دارد. بازاریابی محتوا جایی برای عرض اندام ندارد و مهم‌ترین فاکتوری که نادیده گرفته می‌شود، رفتارشناسی مخاطب است. برخلاف آن‌که تبلیغات اینترنتی به دلیل رصد کردن و شناخت مخاطبان به اثربخشی و هوشمندی مشهورند، نمی‌توان این ویژگی بارز را در ایران برایشان قائل شد. علایق کاربر ایرانی در دریافت نوع محتوای تبلیغاتی جایی ندارد؛ زیرا آن سوی خط، کسی شناختی از نیازهای کاربر ایرانی ندارد. به همین دلیل فرقی ندارد که یک خردسال پشت مانیتور نشسته یا فردی بالغ، همه به پاپ‌آپی هدایت می‌شوند که گاهی برای یک خردسال مناسب نیست. یا حتی فرقی ندارد چه واژه‌ای را جستجو کرده‌اید، به‌همین دلیل معمولا بی‌ربط‌ترین تبلیغات را مشاهده می‌کنید.

تبلیغات اینترنتی در کشور ما اگرچه رنگ و لعاب جذابی دارند، اما ماهیت‌شان با یک بیلبورد تبلیغاتی که وسط یک بزرگراه نصب شده تفاوتی ندارد و گاهی سطحش از آن هم پایین‌تر است، زیرا هر بیلبوردی در شهر اجازه نصب پیدا نمی‌کند ولی هر تبلیغی حتی گاهی بدون توجه به معیارهای اخلاقی جامعه در اینترنت منتشر می‌شود. فارغ از علاقه‌مندی‌های فرد، هنگام دیدن سایت‌های خبری یا مطالعه متنی خاص، کاربر در معرض بمبارانی از انواع تبلیغات قرار می‌گیرد که هیچ کاربردی برایش ندارد. این اتفاق شاید از آنجا نشات می‌گیرد که هنوز دیدگاه درستی نسبت به کارکرد تبلیغات اینترنتی در ایران نداریم. صاحبان کسب و کارها گمان می‌کنند اینترنت، فضایی برای جذب مشتریان بیشتر است، در حالی‌که می‌توان از این فضا برای جذب مشتریانی با اطلاعات مدیریت شده و گران‌تر استفاده کرد.