در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کوسه های درمانگر
سرطان ، کابوس همه مردم ، درمان آن رویای محققان علوم پزشکی و تحقیقات برای یافتن راهکارهای تازه برای کمک به بیماران سرطانی در اکثر مراکز تحقیقات پزشکی همواره در جریان است.
گرچه به رغم این همه مطالعه و تحقیق تا به حال درمان قطعی برای این بیماری خطرناک ارائه نشده است ، اما هر راه حل تازه جرقه امیدی است برای درمان کامل این بیماری که آرزوی دیرین همه پزشکان است.
آنچه سرطان را به یک بیماری مهلک و لاعلاج تبدیل می کند، رشد و توسعه تومورهای سرطانی در بافتهای سالم و نیز کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن است.
اخیرا محققان ایرانی موفق به تهیه داروی جدیدی شده اند که از نوعی پروتئین موجود در غضروف کوسه تهیه می شود و خاصیت آن افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن و جلوگیری از رشد تومورهای سرطانی است.
تهیه این دارو به صورت طرحی مشترک بین دانشگاه تربیت مدرس و مرکز تحقیقات سرطان اجرا شده و مجریان آن دکتر زهیر، استاد گروه ایمنولوژی دانشگاه تربیت مدرس ، سمیه شاهرخی دانشجوی دکترای ایمنولوژی و دکتر محمدعلی محققی ، رئیس مرکز تحقیقات سرطان بوده اند. این دارو مراحل تحقیقات آزمایشگاهی را پشت سر گذاشته و تحقیقات کلینیکی برای بررسی آثار آن روی بیماران آغاز شده است.
کوسه ها سرطان نمی گیرند
کوسه جانوری غضروفی است که همه بدن آن از غضروف تشکیل شده و فاقد استخوان است. مطالعات دانشمندان درباره کوسه ها نشان داده است این حیوان در مقایسه با جانداران دیگر بسیار کم سرطان می گیرد.
به همین دلیل محققان علوم پزشکی که همواره به دنبال راه حلی برای کمک به بیماران سرطانی هستند، به مطالعه ساختمان بدن این جانور پرداختند. این مطالعات نشان داد غضروف کوسه خاصیت ضد رگزایی دارد، یعنی مانع از رگزایی تومورها در بافتهای بدنش می شود.
این همان ویژگی منحصر به فردی است که سبب می شود کوسه ها کمتر دچار سرطان شوند، زیرا تومورهای سرطانی برای انتشار، رگزایی می کنند و با گسترش رگها در بافتهای سالم بدن توسعه می یابند. یا به اصطلاح عامه مردم ، غده سرطان در تمام بدن رشد می کند.
خاصیت ضد رگزایی غضروف کوسه با ممانعت از تولید رگ به وسیله تومور، مانع از رشد و گسترش آن می شود و در نتیجه تومور در همان اندازه اولیه باقی می ماند و بزرگتر نمی شود.
در ایران از حدود 10سال پیش در گروه ایمنولوژی دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس مطالعه درباره غضروف های کوسه آغاز شد که نتایج حاصل از این تحقیقات ، خاصیت ضدسرطانی غضروف کوسه را تایید کرد و نیز نشان داد علاوه بر این خاصیت ، غضروف کوسه می تواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند.
در کشورهای دیگر هم تحقیقات مشابهی صورت گرفته که البته منحصر به خواص ضدسرطانی این غضروف بوده است و مطالعه در زمینه تقویت سیستم ایمنی بدن فقط در ایران انجام شده است.
دکتر زهیر محمدحسن و همکارانش ، پروتئین های مختلف را از غضروف کوسه استخراج کردند و آثار آن را روی سیستم ایمنی بدن موشهای آزمایشگاهی آزمایش کردند که نتایج خوبی حاصل شد.
دارویی که با کمک کوسه تهیه می شود
با توجه به مطالعاتی که در گروه ایمنولوژی دانشگاه تربیت مدرس انجام شده بود، یک تیم تحقیقاتی تازه ، مطالعات ویژه ای را برای تهیه دارو از غضروف کوسه ، در همین گروه آغاز کردند.
بر اساس این نتایج ، نوعی پروتئین موجود در غضروف کوسه که در تحقیقات قبلی ، ویژگی های ضد رگزایی و تقویت سیستم ایمنی در آن ثابت شده بود، برای تهیه دارو انتخاب شد. پروتئین مورد نظر از غضروف کوسه جدا می شود و طی مراحلی به شکل دارو درمی آید. بنابراین مرحله اول کار جداسازی پروتئین است.
استخراج پروتئین ، پروسه ای پیچیده و بسیار طولانی است ، اما به طور کلی برای این کار، غضروف را به صورت عصاره در می آورند، سپس به ستون کروماتوگرافی که سیستمی برای جداسازی است ، تزریق می کنند و بخش مورد نظر جدا می شود.
پروتوین استخراج شده از غضروف را خشک کرده و به پودر تبدیل می کند، سپس پودر حاصل را به شکل کپسول در می آورند؛ به صورتی که هر کپسول حاوی 200میلی گرم از این پودر است. دکتر سمیه شاهرخی یکی از مجریان طرح می گوید: ترکیب شیمیایی غضروف در نژادهای مختلف کوسه متفاوت است. غضروفی که ما از آن استفاده کردیم و خوب جواب داد، از بوشهر تهیه شده بود. بخشی از اهمیت کار ما به استفاده از کوسه ایرانی برمی گردد که با انواع بررسی شده سایر کشورها متفاوت است.
گفتنی است ، تهیه دارو کار ساده ای نیست و پیچیدگی های خاصی دارد و چنانچه لازم باشد در مقیاس وسیع در اختیار بیماران قرار گیرد، تولید آن در آزمایشگاه امکانپذیر نیست و باید از شرکتهای داروسازی کمک گرفته شود.
مصرف دارو به وسیله بیماران و مطالعات کلینیکی
مطالعات آزمایشگاهی و سوابق مصرف داروهای مشابه در کشورهای دیگر نشان داده است ، این دارو بر سرطان های بافت جامد اثر دارد؛ زیرا رگزایی مربوط به تومورهای جامد است.
در سرطان های خونی چون سلولهای سرطانی در حرکتند، بحث رگزایی مطرح نیست. با توجه به این که سرطان رایج در ایران سرطان سینه است ، بررسی کلینیکی این دارو روی بیماران مبتلا به سرطان سینه انجام شده است.
بیمارانی که برای این منظور انتخاب شدند، در مرحله سوم بیماری بودند و هورمون تراپی می شدند. این دارو به درمان قطعی نمی رسد بلکه درمان مکمل است ، یعنی در بیمارانی که مورد مطالعه قرار می گیرند، درمان های دیگر قطع نمی شود و این دارو در کنار سایر روشهای درمانی استفاده می شود. با توجه به این که این دارو یک داروی خوراکی است ، در دستگاه گوارش هضم می شود و از طریق خون به بافت سرطانی می رسد.
در بیماران تحت مطالعه ، این دارو 3بار در روز مصرف می شود که توصیه شده است همراه غذا باشد. دوره مصرف داروهای مشابه در کشورهای دیگر 12هفته است و در ایران نیز دوره 12هفته ای بهترین جواب را داده است ؛ اما به دلیل محدودیت های زمانی که برای اجرای طرح وجود داشت ، مطالعات این گروه در دوره های 6هفته ای انجام شد.
در این مطالعات قبل و بعد از مصرف دارو از بیماران خون گرفته می شود و تستهای مربوط به وضعیت سیستم ایمنی بدن انجام می گیرد.
دکتر شاهرخی در این ارتباط می گوید: در آزمایش های انجام شده روی خون بیماران بعد از مصرف دارو ما افزایش قابل توجهی در فاکتور اینترفرون گاما مشاهده کردیم که شاخص مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن است.
در حقیقت با تقویت سیستم ایمنی دفاع ضدتوموری بدن هم بهتر می شود و این عامل در کنار خاصیت ضدرگزایی این دارو مانع پیشروی سرطان می شود. یکی از مزایای مهم این دارو این است که منشائ طبیعی دارد، بنابراین عوارض غیرقابل جبرانی در بدن بیمار ندارد.
تنها عوارضی که بندرت در بیماران مشاهده می شود و در مقالات خارجی هم به آن اشاره شده است ، مشکلات گوارشی است و به همین دلیل ما به بیماران توصیه می کردیم دارو را همراه غذا مصرف کنند. ذکر این نکته لازم است که اثرات درمانی مشاهده شده در حد سلولی است و زمان زیادی لازم است تا این نتایج در حد بالینی بررسی شود و درباره اثر دارو بر وضعیت کلی بیمار اظهارنظر شود؛ اما به هر حال امیدواری های بسیاری برای آینده این دارو وجود دارد.
بنفشه رحمانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
