آرمانشهر شبکه‌ای

رسانه‌های جدید این فرصت را در اختیار همه مردم قرار داده‌اند تا بلندگویی برای بازگو کردن عقاید خود داشته باشند. در حالی که رسانه‌های جریان اصلی مانند مطبوعات، رادیو و تلویزیون در بیشتر نقاط دنیا بر جریان حاکم تمرکز دارند و افراد خاصی آنها را هدایت می‌کنند، در رسانه‌های دیجیتال مردم عادی به دور از دروازه‌بانی خبری و با دور زدن رسانه‌های جریان اصلی، دیدگاه‌ها و اطلاعات خود را با همه (از نخبگان و مقامات رسمی تا دیگر مردم عادی) به اشتراک می‌گذارند.

حال تصور کنید قابلیت‌هایی مانند هشتگ، استفاده از @ برای پاسخ به یک کاربر خاص و... در این رسانه‌ها رشد پیدا نمی‌کرد، در این صورت احتمال دیده شدن نظرات مردم چقدر بود؟ قطعا فقط به همان گروه دوستی ختم می‌شد و غیر از دوستان یا کسانی که شما را فالو (دنبال) کرده‌اند، دیگران عکس‌ها، نوشته‌ها و ویدئوهای به اشتراگ گذاشته شده شما را نمی‌دیدند. برای مثال بارها مردم عادی برای خطاب قرار دادن مقامات کشور از قابلیت @ یا همان ریپلای استفاده کرده‌اند. این در حالی است که در جامعه واقعی احتمال این‌که یک شهروند مستقیم مقامی رسمی مانند رئیس‌جمهور را مخاطب قرار دهد وجود ندارد.

کستلز، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز علوم ارتباطات، نام این جامعه جدید را «جامعه شبکه‌ای» می‌گذارد و از ویژگی‌های مهم این جامعه به جهانی شدن و برداشته شدن مرزهای سنتی، بومی و دولت ـ ملتی اشاره می‌کند. یعنی شما تنها با گذاشتن علامت هشتگ می‌توانید به جهانیان اعلام کنید موضوعی خاص برای شما چقدر اهمیت دارد و توجه جامعه جهانی را به آن جلب کنید.

در این میان نباید نابرابری‌های اطلاعاتی را فراموش کرد. شکاف دیجیتال هنوز هم در دنیا و کشور ما وجود دارد.

رسانه‌های الکترونیک حداکثر قشر متوسط به بالای جامعه را جذب می‌کنند، زیرا طبقه فقیر قدرت خرید رایانه یا توان پرداخت هزینه‌های اشتراک اینترنت را ندارد. در شرایطی که استفاده از وای ـ فای و اینترنت نسل سوم و چهارم موبایل در جوامع در حال توسعه به حد کافی افزایش نیافته، نمی‌توان با اطمینان گفت همه گروه‌های اجتماعی می‌توانند از این رسانه‌ها استفاده کنند.

مائده گیوچی - دبیر کلیک