رنج و مصیبت تازه لیبی

با این حال این حملات هوایی نمی‌تواند مانعی بر سر راه افراط‌گرایی و ناامنی باشد که این روزها لیبی و همسایگان آن را تهدید می‌کند. لیبی پس از سقوط حکومت معمر قذافی در سال 2011، شرایط دشواری را تجربه کرده است. وجود دو دولت مختلف در شهرهای طرابلس و طبرق به همراه دو گروه شبه نظامی که از این دولت‌ها حمایت می‌کنند، گواه مشخصی بر این نابسامانی سیاسی است. در این اوضاع، قاچاق سلاح و مهمات نیز به روندی عادی در لیبی تبدیل شد. به گزارش منابع خبری، گروه‌های شبه نظامی با کمک همین سلاح‌های قاچاق توانستند در ژانویه امسال بالگرد ارتش مصر در منطقه سینا را سرنگون کنند.

در این شرایط افراط‌گرایان گسترش یافته‌اند. حداقل سه گروه شبه نظامی که هر یک در یکی از استان‌های لیبی است، اخیرا با داعش اعلام بیعت کرده‌اند. آخرین شماره دابق (مجله داعش) به گسترش فعالیت‌های این گروه تروریستی اشاره داشت. حمله مرگبار به یک هتل مجلل در طرابلس در ماه گذشته و ربودن 21قبطی مصری از استان سرت لیبی از جمله عملیات‌ موفق داعش در این کشور بوده است. این کشتار در واقع خونبارترین خشونت داعش در خارج از سوریه و عراق به شمار می‌رود.

با وجود این کارشناسان معتقدند مصر اقدام به اعزام نیروهای زمینی برای نبرد با داعش در لیبی نمی‌کند. ترس از حملات انتقامی یکی از دلایل این کار است. پس از انجام حملات هوایی هفته گذشته در درنه، داعش هشدار داد که اقدامات تلافی‌جویانه‌ای را علیه مصر انجام می‌دهد؛ این هشدار بیش از همه صدها کارگر مصری را تهدید می‌کند که برای مقابله با شرایط بد اقتصادی کشورشان عازم لیبی شده‌اند. علاوه بر این، مصر این روزها درگیر مقابله با شبه نظامیان در منطقه سیناست. از سوی دیگر، در حالی که دولت مستقر در طبرق از این حملات حمایت کرده، دولت طرابلس ضمن محکوم کردن این حملات آن را نقض استقلال لیبی دانستند.

با این وجود هشدارها، مصر و دولت مستقر در طبرق خواستار حضور نیروهای بین‌المللی براساس دستور شورای امنیت سازمان ملل شدند. مصر همچنین از درخواست لیبی مبنی بر برداشتن ممنوعیت تجارت اسلحه به این کشور حمایت کرد تا دولت طبرق و شبه نظامیان وابسته به آن به رهبری ژنرال خلیفه حفتر بهتر بتوانند با تروریست‌ها مقابله کنند. بعید به نظر می‌رسد که سازمان ملل با این درخواست‌ها موافقت کند. ایتالیا که در ابتدا نسبت به اعزام سرباز در قالب نیروهای بین‌المللی ابراز تمایل کرده بود، پس از اتفاقات اخیر از این درخواست عقب‌نشینی کرد. فرانسه نیز که چند روز قبل قرارداد فروش 24 جت به مصر با ارزش 9/5 میلیارد دلار را به امضا رساند، بر لزوم یافتن یک راهکار دیپلماتیک در این زمینه تاکید کرد.

متاسفانه از میان آنهایی که در تنش‌های امروز لیبی نقش دارند، تنها عده کمی به دنبال پیگیری تلاش‌های سازمان ملل هستند. بخشی از آن به این دلیل است که جنگ و ناآرامی‌های لیبی تا حدودی توسط نیروهای خارجی به وجود آمده است. مصر، امارات و شرکای آنها از لیبی به عنوان میدان نبردی علیه جریان‌های اسلامگرایی استفاده می‌کنند که تحت حمایت ترکیه و قطر هستند. از سوی دیگر مصر در حالی خواستار کمک‌های بین‌المللی شده که مقامات نظامی این کشور به بهانه مبارزه با تروریسم، دست به سرکوب مخالفان زده‌اند. در این شرایط مصر ترجیح می‌دهد به صورت مخفیانه با امارات در جهت تقویت ژنرال حفتر همکاری کند. گفته می‌شود نیروهای مصری حداقل در دو مورد به جنگنده‌های اماراتی در حمله به مواضع دشمنان حفتر کمک کرده‌اند.

تنها نقطه امید برای پایان دادن به این بحران این است که دولت مستقر در طرابلس و نیروهای وابسته به آن، خطر داعش را احساس کرده و با برداشتن گام‌های جدی‌تر در جهت تشکیل یک دولت وحدت ملی تلاش کنند. مقامات طرابلس که تا پیش از این چشم خود را به افزایش حضور داعش بسته بودند، به نظر می‌رسد پس از کنترل تروریست‌ها بر ایستگاه رادیویی شهر سرت تغییر رویه داده‌اند. این مقامات از نیروهای امنیتی مستقر در سرت خواسته‌اند با مشت آهنین به مقابله باافرادی بپردازند که نظام و ثبات را به خطر انداخته‌اند. اما بسیاری از لیبیایی‌ها به این موضوع اشاره دارند که شاید این اقدامات تاحدودی دیر شده باشد.

اکونومیست ‌/‌ مترجم: حسین خلیلی