دستگیری کشیش جنگ افروز بلژیکی
قتل عام سال 1994 روآندا پیامدهای سیاسی گسترده ای در پی داشته است که یکی از آنها محاکمه یک کشیش است که به تحریک و گسترش جنگ داخلی مبادرت کرده است.
در جریان قتل عام سال 1994بیش از 800هزار نفر از افراد دو قبیله توتسی و هوتو در روآندا به قتل رسیدند.
هوتوهایی که در این قتل عام کشته شدند، از افراد میانه روی این قبیله بودند. دادگاه های موسوم به گاکاکا که از مردم محلی در بخشهای مختلف روآندا تشکیل شده از ماه مارس گذشته کار شناسایی قربانیان و عاملان این جنایت را آغاز کرده اند.
گای تئونیس ، کشیش بلژیکی اولین فرد خارجی است که در یک دادگاه محلی روآندا حضور می یابد و وزیر امور خارجه بلژیک نسبت به دستگیری او ابراز تعجب کرده است. پدر تئونیس متهم است که در یک مجله روآندایی که او سردبیر آن بوده ، مردم به کشتار توتسی ها تشویق می شده اند.
وی که پیشتر در کیگالی ، پایتخت روآندا دستگیر شد در جمهوری دموکراتیک کنگو زندگی می کند. وی در صورت متهم شدن ، در یک دادگاه معمولی محاکمه خواهد شد و محکومیت های صادرشده از سوی این گونه دادگاه ها ممکن است شدیدتر باشد.
در 6آوریل سال 1994، هواپیمای حامل جوونال هابیاریمانا، رئیس جمهوری وقت روآندا که از اعضای قبیله هوتو بود، و سیپرین نتاریامیرا، رئیس جمهوری بروندی ، در اثر شلیک موشک زمین به هوا در نزدیکی فرودگاه کیگالی ، پایتخت روآندا، سقوط کرد که در پی کشته شدن رئیس جمهوری ، هوتوهای تندرو این واقعه را به مخالفان توتسی نسبت دادند و به حملات گسترده علیه اقلیت قومی توتسی و هوتوهای میانه رو دست زدند.
قتل عام روآندا یکصد روز به طول انجامید تا سرانجام نیروهای شورشی ، که افراد توتسی در آن اکثریت داشتند، توانستند کنترل اوضاع را در دست بگیرند.گفته می شود که در خلال این یکصد روز، حدود هشتصد هزار تن از اعضای قبیله توتسی و هوتوهای میانه رو به دست هوتوهای افراطی کشته شدند.
تسلط شورشیان بر اوضاع ، به فرار حدود 2میلیون نفر از اعضای قبیله هوتو به کشور زئیر (جمهوری دموکراتیک کنگو) منجر شد.با میانجیگری بین المللی ، جنگ داخلی خاتمه یافت و دولت سازش ملی زمام امور را در دست گرفت.
تنش های قومی در روآندا امری تازه نیست. در روآندا میان اکثریت هوتو و اقلیت توتسی همواره اختلاف نظر وجود داشته است ، اما تخاصم میان آنها از زمانی که این کشور به سلطه استعمارگران درآمد به طور چشم گیری افزایش یافت.در واقع ، شباهت های میان دو قوم هوتو و توتسی زیاد است.
آنها به یک زبان تکلم می کنند و مکان زندگی و سنن آنها نیز مشترک است اما زمانی که استعمارگران بلژیکی در سال 1916وارد این کشور شدند، هوتوها و توتسی ها را دو موجودیت مجزا از هم تلقی کردند و حتی شناسنامه ها را بر اساس قومیت دسته بندی کردند.
استعمارگران بلژیکی توتسی ها را قومی ارجح بر هوتوها دانستند و توتسی ها خشنود از منزلت برتر خود، به مدت 20سال پس از آن تاریخ در مقایسه با همسایگان هوتوی خود از سطح بهتر آموزشی و شغلی بهرمند شدند.
با افزایش تدریجی حس انزجار در میان هوتوها، رشته ای از شورش ها در سال 1959رخ داد که در آن زمان ، بیش از 20هزار توتسی کشته شدند و بسیاری دیگر به کشورهای همسایه بروندی ، تانزانیا و اوگاندا گریختند.
پس از آن که بلژیک در سال 1962این مستعمره را ترک کرد و استقلال را به روآندا بازپس داد، هوتوها جایگاه خود را به دست آوردند.
تصویری که در سالهای بعدی از توتسی ها ترسیم شده است ،همواره حاکی از این بوده که این قوم نقش سپر بلا را درهمه بحران های روآندا به عهده داشته است.
مهدی جدی نیا 
گفت و گو
