روان‌شکافی

من فکر می‌کنم بیمارم

بعضی از افراد به صورت مکرر به پزشک مراجعه می‌کنند و دائم در جسم خود به دنبال بیماری می‌گردند. در بیشتر مواقع در مراجعه‌هایی که به پزشک دارند نتایج آزمایش فرد و معاینات و تصویربرداری‌ها حاکی از سلامت جسمی فرد است، اما او همچنان اصرار دارد که بیمار است. این افراد ترس دارند که دچار یک بیماری خاص شده باشند و به طور دائم به پزشک‌های مختلف مراجعه می‌کنند و دلواپس هستند.

کد خبر: ۷۶۶۸۷۲

چنانچه این افکار و رفتارهای فرد بیش از شش ماه ادامه یابد احتمالا فرد دچار اختلال خودبیمار انگاری شده است. خودبیمار انگاری یک بیماری شبه جسمی است و در هر سنی رخ می‌دهد، اما شایع‌ترین سن شیوع این اختلال، اوایل بزرگسالی است و در زنان و مردان به طور یکسان به چشم می‌خورد. فرد مبتلا وقتی در خصوص برخی علائم بیماری‌ها جملاتی را می‌شنود یا مطالعاتی را انجام می‌دهد، تصور می‌کند خودش نیز دچار بیماری شده است. گفتنی است اشتغال ذهنی‌ای که فرد در این اختلال دارد ممکن است به کارکردهای بدنی (ضربان قلب، تعریق یا سرفه‌های گهگاه)، ناهنجاری‌های جسمی جزئی(مثل یک زخم کوچک) یا احساس‌های مبهم جسمی و نامشخص (مثل قلب خسته و رگ‌های دردناک) مربوط باشد، اما آنچه بسیار بارز است این که به دلیل ناله‌های مکرر و ابراز بیمار بودن، روابط بین فردی‌اش نیز دستخوش مشکل می‌شود و اطرافیان نیز از این فرد فاصله می‌گیرند و همچنین گاهی چون معاینات و آزمایش‌هایی که فرد انجام می‌دهد، بسیار پرهزینه است، پس افراد درجه یک فرد نیز ناراحت و عصبی می‌شوند. این نگرانی می‌تواند تا جایی ادامه پیدا کند که عملکرد شغلی فرد نیز تحت تاثیر قرار بگیرد. در این گروه فرد به طور وسواسی افکار منفی پیرامون بیمار بودن خود را دنبال می‌کند و حتی حملات وحشت‌زدگی را نیز تجربه می‌کنند. یکی از عوامل اصلی در بروز این اختلال، پایین بودن خلق افراد است، اما در هر صورت این اختلال ممکن است با وسواس فکری ـ عملی یا اضطراب فراگیر یا افسردگی‌های عمده و اضطراب جدایی و وحشت‌زدگی نیز همراه شود، اما علائم خاص خود را دارد و باید در گام اول مشخص شود اختلالاتی که همراه این مشکل برای فرد ایجاد شده کدام است تا طرح درمانی برای فرد در نظر گرفته شود. اولین افرادی که با این بیماران روبه‌رو می‌شوند روان‌شناسان و روانپزشک‌ها نیستند، زیرا فرد فقط به دنبال برطرف‌کردن علامت جسمی نزد پزشکان متخصص دیگر حوزه‌ها یا پزشکان عمومی است. خود بیمار انگارها نسبت به درمان روانپزشکی مقاومت می‌کنند، اما درمان برای آنها ترکیبی است که هم تجویز دارو و هم درمان در حوزه روانشناختی را شامل می‌شود. مداخلات، زمانی اثربخش هستند که ابتدا بیمار بودن فرد از سوی روان‌شناس با رفتار همدلانه پذیرفته شود و سپس با ایجاد تغییر نگرش فرد اقدام به درمان‌های روانشناختی می‌کند که شامل بخش‌های زیر می‌شود:

ـ رفتاردرمانی برای القای آرمیدگی

ـ روان‌درمانی بینش‌گرا که مفاهیم نمادین نشانه‌های بیماری را آشکار می‌کند.

ـ گروه‌درمانی با رویکردهای شناختی و تغییر نگرش فرد و این‌که فرد بداند فقط خود او درگیر نیست.