کار سفارشی، کار دلی

بسیاری از آثاری که از شبکه‌های مختلف پخش می‌شود به ضرورت و ملاحظات رسانه‌ای، عنوانی را یدک می‌کشند که ما بیشتر با نام سفارشی بودن می‌شناسیم. سفارشی بودن به خودی خود چیز بدی نیست. این سفارشی بودن یعنی این‌که از سوی مسئولان تاکیدی در ساختش بوده و باید پیام و موضوع اثر به مخاطب منتقل می‌شده است وسازنده مکلف می‌شده برنامه‌ای در چارچوب‌های تعیین شده به مخاطب ارائه کند، اما موضوع اینجاست که بسیاری از این برنامه‌ها در مواجهه با مخاطب به اهداف تعیین شده نرسیدند یا حداقل خیلی موفق نبودند. مشکل کجا بود؟ آیا نباید چنین برنامه‌هایی ساخته می‌شد یا اساسا زمان ساخت چنین برنامه‌هایی گذشته بود؟

می‌گویند یک بخاری برای این‌که بتواند یک اتاق را گرم کند در ابتدا باید بتواند خودش را به مقدار کافی و وافی گرم کند تا بعد بتواند کمی هم اتاق را گرم کند. چطور ممکن است از برنامه‌سازی که به چیزی می‌سازد اعتقادی ندارد یا دست‌کم دغدغه‌اش را ندارد و آن را تنها از سر تکلیف و باری به هر جهت انجام می‌دهد متوقع بود اثری بسازد که مخاطب با آن همذات‌پنداری کند، با آن راه بیاید، برایش وقت بگذارد و انتظار بکشد تا قسمت بعدی آن را ببیند. اصلا چنین چیزی جور درمی‌آید؟

به بحث ابتدای این نوشته برگردیم. هر اثر سفارشی می‌تواند با مخاطب ارتباط پویا و دامنه‌داری برقرار کند، به شرط این‌که آن اثر در ابتدا به «دل» خود سازنده اثر بنشیند و سازنده بتواند آن را از فیلتر ذهن خودش عبور دهد، با سوژه زندگی کند و بعد بخواهد کار دلی انجام دهد، این انجام کار دلی در رسانه ما خیلی مهم است، کار دلی یعنی این‌که سازنده با توجه به قواعد مرسوم رسانه، از دغدغه واقعی‌اش برای مخاطب برنامه‌سازی کند، تاریخ هم نشان داده که برنامه‌ساز ما آنجا که دلی کارش را انجام داده، بسیار موفق بوده است و شاهد مثالش هم همین آثاری است که در دهه‌های گذشته و در گونه‌های متفاوت ساخته شده و مخاطب هنوز از آنها خاطره خوش دارد. اگر بتوانیم کار سفارشی را به صورت دلی بسازیم، آن وقت می‌توانیم متوقع باشیم که مخاطب هم از محصول نهایی رسانه رضایت داشته باشد. آن وقت است که آن اتفاق خوب افتاده است...

مهدی غلامحیدری