پاسخ به 3 پرسش حقوقی

ارثیه

سه خواهر و دو برادر هستیم، زمانی که پدرم زنده بود، برادر بزرگ‌ترمان به زوراموال او رابه نام خودش کرد. حالا با مرگ پدرم ما می‌توانیم حق پدری خود را پس بگیریم؟

این سوال کمی ابهام دارد و منظور از زور به صورت واضح بیان نشده است. اما در قانون آمده است، عقودی که قصد و رضا در آنها وجود نداشته باشد، صحیح نیست. به طور کل یکی از شرایط اساسی صحت در معامله رضاست. بنابراین اگر فردی که معامله کرده مکره بوده باشد و به اکراه قراردادی را امضا کند و تعهدی دهد، آن عقد باطل است. این اجبار و اکراه نیز در زمانی است که فرد خودش یا خانواده‌اش در ضرر جانی یا تهدید شده باشند. در چنین شرایطی این قرار داد باطل است. در مورد پدرتان چون ایشان فوت کرده، اموال او به صورت ماترک درآمده و بین وراث به نسبت مشخص شده در قانون تقسیم می‌شود. حال اگر پدرتان در قالب عقودی مانند صلح یا هبه اموال را در زمان حیات به یکی از فرزندانش منتقل کرده باشد و انتقال مربوط شرایط صحت عقود را داشته باشد، نمی‌توان آن را باطل کرد مگر در صورت اثبات فقدان یکی از شرایط اساسی صحت عقود چون قصد و رضا. اگر بر فرض سوال پرسیده شده که گفته شده پدرشان ساده‌لوح بوده، به این معنا که ایشان قادر به اداره امور مهم زندگی خود نبوده و قدرت تشخیص نفع خود در معامله را نداشته است که بدان سفه گفته می‌شود، به شرط اثبات آن در دادگاه، از تاریخ سفه وی تمامی معاملاتش باطل بوده و می‌توان از دادگاه آن را درخواست کرد. بنابراین اگر معامله صحیح بوده باشد لازم‌الرعایه بوده و پاسخ سوال کننده منفی است.

تمکین

شوهرم یک سال قبل خانه و زندگی را ترک کرد و به خانه پدری‌اش رفت. او تحت هیچ شرایطی حاضر به زندگی نیست، این در حالی است که من در این شهر غریب هستم و نمی‌توانم هیچ گواهی را به عنوان شاهد معرفی کنم. از طرفی شوهرم با دروغ و کلک مرا در دادگاه محکوم کرده که من در خانه نیستم و حتی در خانه را به رویش قفل کرده‌ام و او را به خانه راه نمی‌دهم. او با این دروغ‌هایش توانسته در تمکین مرا محکوم کند. چطور می‌توانم به دادگاه ثابت کنم که حرف‌های همسرم درست نیست و از حق خود دفاع کنم؟

بر اساس قاعده فقهی، ارائه ادله به عهده مدعی آن است. برای اثبات این‌که همسرتان به خانه نمی‌آید و ترک نفقه کرده، شما باید دلایل لازم را به دادگاه ارائه کنید.

برای اثبات هر ادعایی نیاز به ادله‌ای چون اقرار و شهادت شهود است. شما می‌توانید از همسایه‌ها و کسانی که مطلع هستند همسرتان به خانه نمی‌آید، کمک بخواهید تا در این رابطه شهادت دهند. شهادت، واجب کفایی است و کسانی که موضوعی را مشاهده کرده و از آن مطلع هستند، وظیفه شرعی دارند با حضور در دادگاه در باره آن موضوع شهادت دهند.

مهریه

همسرم بدون عذر موجه خانه را ترک کرده و مهریه‌اش را اجرا گذاشته است. آیا مهریه و نفقه به او تعلق می‌گیرد؟ اگر توانایی پرداخت آن را نداشته باشم، محکوم به زندان می‌شوم؟

مهریه و نفقه دو مقوله جدا از هم است. در خصوص نفقه، به محض ایجاد علقه زوجیت، زوجین در قبال هم دارای تکالیفی می‌شوند چون تمکین زوجه از زوج و پرداخت نفقه از ناحیه شوهر برای زنی که از وی تمکین می‌کند. بنابراین صرفا در مورد نفقه استحقاق آن منوط به تمکین زن از شوهر است اما مهریه چنین شرطی ندارد و به محض عقد نکاح، زوجه می‌تواند مهریه را مطالبه کند و مطالبه آن منوط به تمکین زوجه از زوج نیست. اما اگر مرد قادر به پرداخت آن نیست می‌تواند از دادگاه دادخواست اعسار به تقسیط کند و دادگاه با بررسی شرایط مالی او، مهریه را تقسیط می‌کند.