چرا پرندگان دندان ندارند؟

پرندگان نیز مانند مورچه‌خوارها، لاک‌پشت‌ها و برخی نهنگ‌ها دندان ندارند. اما می‌دانستید که 116 میلیون سال پیش اجداد مشترک همه پرندگان دارای دندان‌های سفید بودند؟

کد خبر: ۷۶۰۴۹۹

با توجه به بی‌دندان بودن پرندگان امروزی، دانشمندان در صدد برآمدند با تحقیق روی بقایای تغییر یافته ژن‌های موثر در ساخت دندان پرندگان، زمان از بین رفتن دندان‌های آنها را کشف کنند.

از پرندگان بسیار قدیمی چیزی جز فسیل باقی نمانده است، اما با بررسی ژن‌های پرندگان امروزی می‌توان به تحولاتی که در طول زمان روی ژن‌های اجداد آنها رخ داده، پی برد. مارک اسپرینگر، استاد زیست‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا و یکی از پژوهشگران این مطالعه معتقد است که بهترین روش برای رمزگشایی از این تاریخچه تکاملی، بررسی DNA پرندگان است.

پرندگان امروزی دارای منقار خمیده و مجرای گوارشی قوی هستند که در خرد کردن غذا و هضم آن کمک بسیاری می‌کند. 1861 یافته از تحقیقاتی که در آلمان روی کهن بال‌ها ـ گونه‌ای از پرندگان اولیه که بین دایناسورهای پردار و پرندگان امروزی قرار دارند ـ نشان داد که خزندگان دندان‌دار، اجداد پرندگان بودند. امروزه دانشمندان می‌دانند که پرندگان گونه‌های تکامل‌یافته دایناسورهای گوشتخواری مانند تیرانوسور رکس (Tgrannosaurus rex) هستند که دهان آنها پر از دندان‌های تیز بود.

متاسفانه کسی دقیقا نمی‌داند که از آن زمان تاکنون حین تکامل حیوانات چه اتفاقی برای دندان‌های آنها افتاده و علت از دست دادن دندان اجداد پرندگان امروزی مشخص نشده است. در مطالعات جدید محققان به این موضوع فکر می‌کنند که آیا اجداد پرندگان دندان خود را طی یک رویداد واحد از دست داده‌اند یا این‌که بی‌دندان بودن آنها یک اتفاق کاملا مستقل در میان گونه‌های مختلف پرندگان است. برای حل این معما ژن‌هایی که در روند رویش نقش دارند بررسی شدند.

در مهره‌داران شش ژن در شکل‌گیری مینا یا روکش دندان و عاج دندان نقش اساسی دارند. دانشمندان درخصوص جهش‌هایی که ممکن است باعث غیرفعال شدن این ژن‌ها در 48 گونه از پرندگان شده باشد، تحقیقاتی انجام دادند. تحول و جهش ژن‌های مشترک در میان گونه‌های مختلف پرندگان که عامل شکل‌گیری عاج و مینای دندان است نشان می‌دهد، اجداد مشترک آنها توانایی ساخت دندان را از دست داده بودند. محققان کشف کردند که تغییرات یکسانی در ژن‌های مرتبط با شکل‌گیری عاج و مینای دندان در میان گونه‌های مختلف پرندگان رخ داده است.

وجود چند جهش غیرفعال‌کننده مشترک در میان 48 گونه پرنده نشان می‌دهد که مینای دندان آنها حدود 116 میلیون سال پیش از بین رفته است. همچنین دانشمندان شاهد تغییراتی در ژن‌های تشکیل‌دهنده عاج و مینای دندان در دیگر مهره‌داران بی‌دندان از جمله لاک‌پشت، گورکن، خوک‌خاکی و پولک‌پوست بودند. طبق گفته‌های اسپرینگر از میان خزندگان امروزی، تمساح، خصوصا تمساح آمریکایی دارای این شش ژن اساسی است.

این یافته‌ها در یک تحقیق گسترده روی تحول تکامل پرندگان به‌دست آمد و دستاوردهای این تلاش عظیم در نشریه علمی ساینس منتشر شده است.