گزارش
فرصتی برای اندیشیدن
برنامه رادیویی «جستجوی ناتمام» که با همکاری تعدادی از استادان دانشگاه تهیه میشود، در صدد است که تحلیلی درست از مفهوم فلسفه سیاسی ارائه و با استفاده از چهرههای مختلف علمی، تأثیرگذاری آن را در ادوار مختلف مورد بررسی قرار دهد.
این برنامه که شنبه هر هفته ساعت 21 از شبکه رادیویی گفتوگو پخش میشود حاصل تلاش گروه سیاسی ـ اجتماعی این شبکه است که تهیهکنندگی آن بر عهده حمید بیرانوند یکی از تهیهکنندههای قدیمیرادیوست و فرزان خانجانی افشارهم به عنوان کارشناس مجری در این برنامه حضور دارد.
در این برنامه تاکنون موضوعاتی چون بنیانهای اندیشه سیاسی جدید در غرب، جایگاه مفهوم آزادی در اندیشه سیاسی معاصر و زمینههای شکلگیری لیبرالیسم غربی و...... با استفاده از دیدگاه چهرههای علمیمختلف مورد نقد و بررسی قرار گرفته است .
خانجانی افشار در گفتوگو با قاب کوچک در مورد روند ساخت و تهیه این برنامه رادیویی میگوید: این برنامه حاصل تحقیقات دانشگاهی در حوزه فلسفه سیاسی در دو سال است که در این پروسه تعدادی از استادان دانشگاه نیز همکاری و مشارکت داشتهاند .
وی در مورد کارکردهای تعریف شده برای این برنامه اظهار میکند: یکی از اهداف اصلی این برنامه تضارب آرا و ورود به بنمایههای اندیشهای و ارائه بحثهای بنیادی است که کمتر در دیگر برنامههای رادیویی مورد توجه قرار میگیرد .
این مجری کارشناس با بیان اینکه در برنامههای مختلفی که در این چارچوب در رسانهها ساخته میشود بعضا نگاه عمیقی وجود ندارد و به مرور زمان وارد بحث مصادیق ،مسائل روز وگاها سطحی میشوند، ادامه میدهد: ما سعی کردیم که در این برنامه به بن مایههای اندیشهای و لایههای زیرین آن توجه کنیم و شاید بتوانیم ادعا کنیم که نوع محتوا و سبکی که این برنامه ارائه کرده آرشیو خوبی در بحثهای دانشگاهی و آکادمیک برای نسلهای بعدی خواهد بود.
افشار با بیان اینکه در این برنامه تلاش کردهایم که متناسب با موضوعات مختلف مهمانانی با تخصصها و اندیشههای متفاوت دعوت کنیم، میافزاید: برای نمونه وقتی که میخواستیم «نسبت میان مردمسالاری دینی و الگوی دموکراسی غربی» را بررسی کنیم از سه کارشناس شامل جامعهشناس، فیلسوف و متخصص اندیشه سیاسی برای حضور در برنامه دعوت کردیم .
محقق برنامه جستجوی ناتمام در مورد علت استقبال مخاطبان از این برنامه میگوید: در این برنامه تلاش شده از ارائه بحثهای تکراری پرهیز شود و از سوی دیگر به لحاظ ساختاری سعی کردهایم که این برنامه با توجه به مباحثی که در آن مطرح میشود ملالآور نباشد و به صورت مهندسیشده ارائه شود، آنچنان که در این برنامه از حضور دانشجویان نیز استفاده و سعی میکنیم مشارکت آنها جدی باشد.
این کارشناس مجری که 16 سال سابقه همکاری با رادیو دارد، ادامه میدهد: کسی دراین برنامه متکلم وحده نیست و بحث به صورت پویا و با مشارکت جمعی ارائه میشود و این خود قطعا در جذب مخاطبان تاثیر گذار است.
افشار که خود دارای تخصص در رشته تاریخ و ادبیات است، در مورد نحوه مدیریت این برنامه با توجه به این که او عموما به عنوان مجری و کارشناس برنامههای ادبی و فرهنگی شناخته شده است، اظهار میکند: حوزه علوم انسانی بسیار گسترده است و شخصی که در این زمینه ورود پیدا میکند باید تا حدود قابل توجهی با سرشاخهها و کانالهای مختلف این حوزه آشنا شود. من در کنار اینکه در رشته تاریخ وادبیات فارسی تحصیل کردهام به فلسفه و فلسفه سیاسی نیز علاقهمند و پیگیر آن هستم و به همین بابت این برنامه برای ساخت از پشتوانه دوساله تحقیق و مطالعه برخورداراست .
حمید بیرانوند تهیهکننده این برنامه نیز با بیان اینکه این برنامه براساس طرحی که از قبل تنظیم شده، ساخته شده به موضوع اهمیت تضارب اندیشه و ایجاد چالش در این برنامه اشاره کرده میگوید: مثلا ما وقتی در این برنامه میخواهیم در رابطه با لیبرال دموکراسی یا مردمسالاری دینی صحبت کنیم تلاش داریم که دیدگاههای مختلفی مطرح شود چرا که اگر این گونه نباشد بحث یکنواخت و بدون جذابیت برای مخاطب خواهد بود.
وی با بیان اینکه به نظر میرسد برای اولین بار است که به مفهوم فلسفه سیاسی در یک برنامه رادیویی به اینگونه توجه میشود، به گستردگی بحث فلسفه سیاسی اشاره و تصریح میکند: فلسفه سیاسی بنیان تفکری و اندیشهای هر جامعه و حاکمیتی است و در واقع بدون آن نمیتوان جامعه را اداره کرد.
این تهیهکننده با تاکید بر ریشهدار بودن بحث فلسفه سیاسی و نظرات مختلفی که در ارتباط با آن وجود دارد، اشاره کرد و در مورد طیف مخاطبان این برنامه نیز میگوید: مخاطبان این برنامه مثل بیشتر برنامههای رادیو گفتوگو، قشر دانشجو و تحصیلکرده است و با توجه به اینکه بحثهای تخصصی در این برنامه مطرح میشود و به صورت موشکافانه به مسائل پرداخته میشود خود یک نوع انگیزه در بین مخاطبان ایجاد میکند.
وی با بیان اینکه آمار مخاطبان برنامه نشان میدهد که این برنامه توانسته جایگاه خود را در بین مخاطبان پیدا کند و این را یک موفقیت برای خود میدانیم، در مورد علت انتخاب «جستجوی ناتمام» برای نام این برنامه خاطر نشان میکند: برای مسائل علمیو اندیشهای نمیتوان انتهایی را در نظر گرفت و به صورت متقن بگوییم که اینجا آخر علم یا اندیشه است. اندیشه دائم در حال رشد و تکامل و تغییر است و به نوعی با تضارب آرا در حال ادامه پیدا کردن است. چرا که انسانها بهدنبال کمال هستند و نام این برنامه بر این اساس انتخاب شده است .
بیرانوند که نزدیک به 30 سال است با رادیو همکاری میکند با اعتقاد بر این که مخاطبان این برنامه دانشجویان و قشر نخبهای است که به مباحث اندیشهای علاقهمند است، ادامه میدهد: برای کار هنری و رسانهای نمیشود حد و مرزی تعیین کرد و فعالیت در این عرصه هر روز برای من آغازی برای کسب تجربهای جدید است و من در هر برنامهای که مسئولیت آن را بر عهده میگیرم، تلاش میکنم که نوآوری جدیدی داشته باشم، مثلا در همین برنامه هدف بر این است که در ارائه مباحث، نوآوری داشته باشیم و با توجه به اینکه برنامه گفتوگو محور است اگر نحوه ارائه مباحث بهگونهای باشد که جاذبه نداشته باشد مخاطب از آن زده میشود و ما تلاش کردهایم تا حد امکان از لحاظ طرح مباحث، ایجاد فضای تضارب آرا و چالش این جذابیت را برای مخاطب ایجاد کنیم.
این برنامه که پخش آن از اول سال 93 آغاز شده، طبق آمار سایت رسمی رادیو گفتوگو به خاطر نوع مباحث و ارائه آن دارای بالاترین اقبال از سوی مخاطبان این شبکه گفتوگومحور است.
اکرم احقاقی
گفت و گو
