شکوه دانش

ملاقات با دکتر حجت الله ایوبی که خود یکی از همکاران قدیمی جام جم است در یک بعدازظهر گرم تابستانی در تهران در شرایطی اتفاق افتاد که ...

کد خبر: ۷۳۶۴۳

یکی از بزرگ ترین مراکز علمی شهر پاریس ، خود را برای میزبانی نمایشگاهی از شکوه ایران آماده می کند.
کاخ اکتشافات پاریس قرار است 3ماه مکانی باشد برای نمایش عکس هایی از آسمان شب ایران و همین طور مجموعه ای از پوسترها و نمادهای تاریخ نجوم ایران.
این برنامه که رایزن فرهنگی ایران برگزاری آن را یکی از رویاهای دوران خدمت خود می داند، با حمایت عالی ترین مرجع فرهنگی بین المللی یعنی دبیر کل یونسکو برگزار خواهد شد تا در اوج زمانی که اروپاییان از ایران چیزی جز انرژی هسته ای نمی شنوند، با شکوه دانش این سرزمین آشنا شوند.

آیا رایزنی فرهنگی ایران در فرانسه دستورالعمل یا برنامه ای برای فعالیت های علمی در دستور کار دارد؛
البته مسائل علمی و همکاری های علمی به طور مستقیم به ما ارتباط نمی یابد؛ چرا که ما چند سالی است واحد مستقلی به عنوان رایزنی علمی در فرانسه داریم که پیگیری این موضوعات را به عهده دارد؛ اما چه پیش از تاسیس این دفتر جدید و چه پس از آن بخشی از فعالیت های ما را مسائل علمی تشکیل می داد.
ما پیش از فعال شدن رایزنی علمی ، ارتباطات وسیعی بین دانشگاه های مختلف ایران و فرانسه ایجاد کردیم و سعی کردیم با ایجاد ارتباط با مراکز علمی اصلی فرانسه نظیر دانشگاه های ایون ، سوربن و... بنیان های یک ارتباط دوسویه را تقویت کنیم.
البته در تمام فعالیت های بعدی هم باوجود این که علم شرح وظیفه اصلی ما نبود، اما به عنوان یک مولفه فرهنگی مورد توجه قرار داشت.
ما در حال معرفی فرهنگ ایران در یکی از فرهنگی ترین کشورهای اروپا هستیم و این کار را با هر ابزاری انجام می دهیم.
به عنوان مثال 17جشنواره و فستیوال کوتاه و بلند چند ماهه تا چند هفته ای در سراسر فرانسه برگزار کرده ایم تا تصویر واقعی ایران را نمایش دهیم.
تصویری که مبتنی بر دیدگاه فرهنگی و راهبرد ماست . تفکری که وظیفه خود را معرفی ایران در گذشته و موقعیت کنونی ایران امروز می داند و توجه ما به علم هم از همین جا نشات می گیرد.
تحولات علمی یکی از مولفه های فرهنگ و در عین حال یکی از روشهای عرضه و نمایش فرهنگ ماست و به همین دلیل در برنامه های ما مورد توجه بوده است.
البته گاه گاهی هم به طور مستقل به موضوعات علمی پرداختیم نظیر سمینار یکروزه هانری کربن و علامه طباطبایی یا دهه زن ایرانی و نقش زنان ایران در عرصه علم که وجهه علمی برنامه ها بسیار قوی تر از بخش فرهنگی بوده و البته برنامه ای که در مهر در پیش رو داریم که باید آن را کاملا علمی در نظر بگیریم.

شما رایزن فرهنگی ایران در کشوری هستید که یکی از کانون های جذب نخبگان جهان و از جمله نخبگان ایرانی است. این نخبگان قطعا نقش ویژه ای در نمایش فرهنگ ایرانی دارند. شما چه برنامه ای برای این افراد داشته اید؛
ما جامعه فعال و پرجمعیتی از ایرانیان مقیم را در فرانسه داریم که چهره های برجسته ای در زمینه های فرهنگی علمی و اقتصادی در بین آنها به چشم می خورد. من کمتر بیمارستان و مرکز پزشکی مهمی را می شناسم که ایرانیان در تیم علمی آنها حضور نداشته اند.
امروز انجمن پزشکان ایران مقیم پاریس 300عضو دارد که نشان از بالا بودن حضور نخبگان علمی ماست و از سوی دیگر، ذات به وجود آمدن همین گروهها هم بسیار مهم است ، اعتقاد من و همکارانمان درباره این جامعه این است که این جمعیت مقیم ایران در کشورهای خارجی نبض جریان های مرتبط با ایران را در دست دارند.
در واقع خارجی ها بیشتر از آن که تصویر ایران را از ما دریافت کنند از ایرانیان مقیم دریافت می کنند.
اگر ما بتوانیم این جامعه را به سمت ایران حرکت داده و علاقه ایجاد کنیم ، این اتفاق برای خارجی ها هم خواهد افتاد. اگر جریان علمی ، جریان سرمایه و جریان توریست بخواهد برقرار شود، راه اندازی این جریان در بین جمعیت ایرانیان مقیم می تواند نقش تعیین کننده و موثرتری داشته باشد و به همین دلیل ، ما ارتباطهای آنها را با خود برقرار کردیم.
ما با این افراد در تماس هستیم تا بتوانیم ارتباط گسسته شده را دوباره برقرار کنیم و بتوانیم آنها را دوباره پیوند دهیم.

اما غیر از نخبگان ایرانی شما با گروهی از نسل دوم و سوم ایرانیان مقیم در فرانسه هم مواجه اید. کسانی که یا نیمه ایرانی هستند و یا خاطره ای از ایران در ذهن ندارند. با این افراد چه می کنید؛
خوشبختانه امروزه ارتباط بسیار خوبی بین ما و این نسل از هموطنانمان برقرار شده است.
دفتر کوچک رایزنی فرهنگی ایران در پاریس امروز شاهد جنب و جوش و حضور ایرانیان نسل دوم و سومی است که همه آنها با علاقه به دنبال فرهنگ ایران هستند، ما امسال در 7شهر فرانسه مراسم نوروز ایران را برگزار کردیم.
جالب است بدانید در این مراسم همکار عمده ما انجمن های ایرانی بودند که اعضای آن را همین نسل تازه و بزرگ شده در خارج از کشور تشکیل می دادند؛ ما بزودی برنامه بزرگی را پیش رو داریم.
قرار است نمایشگاه بزرگی از آثار ایرانیان مقیم فرانسه برگزار کنیم.
در این نمایشگاه که شاید بیش از 100هنرمند در آن حضور خواهند یافت ، وما شاهد پررنگ بودن المان های هویت فرهنگی ایرانی در آثار این افراد هستیم.
یعنی با وجود قطع رابطه مستقیم این افراد با ایران ، هنوز علاقه های فرهنگی باقی مانده است.
ما تمام تلاشمان را برای جذب این گروه به کار گرفته ایم.

و البته در کنار این 2گروه شما با گروه سومی هم مواجه هستید.گروهی از جوانان ایرانی که در جریان فرآیند موسوم به فرار مغزها یا مهاجرت نخبگان به فرانسه آمده اند. اکثر آنها برای تحصیل به شهرهای اروپایی رفته اند و در بسیاری موارد زیر ساختهای فرهنگی قوی ندارند.آیا رایزنی درباره این افراد، احساس مسوولیت می کند؛
ما ارتباط خوب و بسیار قوی ای با دانشجویان و فرهنگیان ایجاد کرده ایم. در واقع سعی کرده ایم خانه فرهنگ را تبدیل به یک پاتوق فرهنگی برای همه ایرانیان کنیم و این اتفاق افتاده است امروزه با مراجعات مکرر ایرانیان مواجه هستیم.
برنامه نمایش فیلمهای ایرانی آخر هفته ها یک محفل فرهنگی را برای علاقه مندان به وجود آورده است ، که با افزایش پیوندهایمان با این افراد باز هم گسترش خواهد یافت.
مطمئن باشید اگر بلد باشیم درست حرف بزنیم. گوشهای فراوانی برای شنیدن این حرفها وجود دارد.

بارها با مردم فرانسه چه قشر نخبگان و چه عامه مردم برخورد مستقیم داشته اید.امروز چه برداشت عملی از ایران و فرهنگ و دانش ما در ذهن فرانسویان وجود دارد؛
واقعیت این است که تصور مردم فرانسه از شما آزاردهنده است. بسیاری ایران را با عراق اشتباه می گیرند، بسیاری شما را با اعراب اشتباه می گیرند.
باید به سوالاتی مانند این پاسخ دهید که آیا در کشور شما دانشگاه هم هست ؛ آیا زنان هم می توانند رانندگی کنند و یا سوالاتی این گونه که همزمان باعث خنده و ناراحتی شما می شود.
اما نکته مهم اینجاست که چرا آنها دچار این اشتباه می شوند. به نظر من 2دلیل عمده دارد. نخست آن که ما حضور کافی نداشته ایم و مهمتر از آن این که با زبان آنها سخن نگفته ایم.
مردم اروپا و از جمله فرانسه ایران را از زبان ژورنالیست ها شناخته اند و توجه ژورنالیست ها هم عمدتا در هنگام بحران ها به ما جلب شده است اما واقعیت این است که برخلاف تصور موجود، اکثر آنها نه تنها مشتاق دیدن و شنیدن وقایع و حقایق ایران هستند، بلکه از تکرار این ادعاهای قدیمی خسته هم شده اند.
یکی از مشکلات ما برخورد انفعالی با حرفها و تصورات آنها بوده است ، وقتی صحبت از جوانان ایرانی می شود و به جای این که ما حرف بزنیم کارهای جوانان را نشان بدهیم خواه ناخواه تاثیر می گذارد.
مثلا در یک بازه تبلیغات درخصوص حقوق اقلیت ها خیلی تحت فشار بودیم این موضوعی بود که با توضیح مستقیم حل نمی شود.
ما هم در یکی از کلیساهای بزرگ یا پاریس و در مراسم بهار ایرانی ، نمایشگاه سفره های عقد اقلیت های مذهبی ایرانی را به نمایش گذاشتیم.
آنها خودشان توضیح دادند و ما در واقع با زبان آنها موضوعی را توضیح دادیم. ما درخصوص زنان با برگزاری جشنواره هنری ایرانی زندگی زنان ایران را به آنها نشان دادیم و یکباره فضا تغییر کرد.
ما باید از این زبان مشترک استفاده کنیم و با مخاطبمان با زبان خودش صحبت کنیم . هم آنها علاقه مند به شنیدن هستند و هم ما حرفهای زیادی داریم که بزنیم.
من و همکارانم داریم عملیات انتحاری انجام می دهیم. در دل یک پروژه فرهنگی ، پروژه دیگری را تعریف می کنیم.
از دل یک جشنواره ، جشنواره بعدی را ساماندهی می کنیم تا فرصتهای از دست رفته را جبران کنیم .

و حتما در این پروسه با تجربیات فراوانی مواجه شدید که قابل الگوبرداری و اجرا درون کشور است.آیا فکری برای انتقال این تجربیات هم کرده اید؛
خب قطعا باید بپذیریم آنها تجربیات بسیار بالایی دارند. من روزی که مسوولیت به عهده گرفتم ، به همکارانم گفتم باید این باور را داشته باشیم که همه امکانات ایران در اختیار ماست و باید تمام امکانات فرانسه را هم در اختیار بگیریم ، به همین دلیل ، سعی در برقراری ارتباطات گسترده کردیم و بانک اطلاعاتی گسترده ای از مراکز و افراد هر چه را که می توانست به کارمان آید ایجاد و سپس ارتباطها را تقویت کردیم.
ما سعی می کنیم به جای این که خودمان الگوها را منتقل کنیم ، زمینه ای را فراهم کنیم که صاحبان این الگوها خودشان در تماس قرار بگیرند.
مثلا تا چند وقت دیگر یک گروه 133نفره از دانشمندان ، روزنامه نگاران ، مستندسازان و افراد مذهبی و علمی فرانسه به ایران می آیند تا در تماسی مستقیم با مردم ایران قرار گیرند وقتی ارتباطها برقرار شود، می توان امیدوار بود که این انتقال تجربیات به طور مستقیم صورت بپذیرد.

شما به زودی برنامه ویژه ای را در پاریس اجرا خواهید کرد. در مورد این برنامه صحبت کنید.
من خودم همیشه آرزو داشتم بتوانیم برنامه ای را در کاخ اکتشافات پاریس برگزار کنیم و نام ایران را بر سر در این موزه علمی مشهور و باشکوه پاریس ببینیم.
این مرکز بسیار بزرگی است و سالانه بیش از نیم میلیون نفر بازدیدکننده دارد.
از چندی پیش ارتباطهای ما برقرار شده بود و آقای ساووا، مدیر بخش اخترشناسی این کاخ با همکاری رایزنی فرهنگی فرانسه در ایران چند بار به ایران سفر کرد.
(جام جم مصاحبه اختصاصی با دنی ساووا را درباره تاریخ نجوم ایران پیش از این منتشر کرده بود) به هر حال ، پس از رایزنی های فراوانی که داشتیم موافقت کاخ را کسب کردیم.
ابتدا ایده های متفاوتی داشتیم.
یکی از آنها تاریخ 5000ساله علم پزشکی در ایران بود؛ اما موضوع خیلی خاص بود و ما می خواستیم بیشترین مخاطب را داشته باشیم.
در این بین با عکسهای آسمان شب گروهی از عکاسان ایران یعنی آقایان امین تفرشی ، زاکاویان و صفاریان پور آشنا شدیم و دیدم دقیقا همان چیزی است که ما دنبالش هستیم.
اولا آسمان همیشه برای همه مردم جذابیت داشته و ایران هم در مورد اخترشناسی معروف است.
در این عکسها ترکیب آسمان ایران ، نجوم ، فرهنگ و بناهای باستانی وجود دارد و می تواند ذهن مخاطب را درگیر کند.
با توجه به این که کاخ هم محلی علمی است ، محور پروژه این نمایشگاه عکس شد در کنار آن دست نوشته های تاریخ علم ، کیوسک مجلات علمی ایران و نمایش مستندهای علمی ایران نیز نمایش داده خواهد شد.
البته در کنار عکسها چند پوستر هم به معرفی دانشمندان برجسته تاریخ و تمدن علمی ایران می پردازد.
ما دکور این کاخ را تغییر دادیم و به واسطه اهمیت نمادین بنای تخت جمشید با کمک شهرداری و شورای شهر شیراز و حمایت قابل تقدیر میراث فرهنگی این شهر قرار شد دکور کاخ را بر مبنای معماری تخت جمشید بسازیم.
در کنار این نمایشگاه عکس و پوستر در روز افتتاحیه مراسم بزرگی برگزار خواهد شد که با حضور جمع کثیری از میهمانان و مقامات فرهنگی و علمی فرانسه سمینارهایی نیز برگزار می شود.
در این مراسم دکتر بهرام مبشر درخصوص تاثیر کیهان و دانش جدید بر زندگی انسان سخن می گوید. خود شما هم که درباره معرفی ابن سینا به عنوان اولین رصدگر گذر زهره ، 600سال پیش از رصدگران اروپایی سخنرانی دارید.
در این مراسم علاوه بر روسای دانشگاه ها، خبرنگاران ، مقامات شهری و مقامات علمی فرانسه با تاییدی که شخص دبیرکل یونسکو از این طرح به عمل آورده است ، خود ایشان هم حضور خواهند داشت تا اعتبار برنامه بیش از پیش افزایش یابد.
و ما از الان پیش بینی موفقیت این برنامه را داریم ؛ چرا که انعکاس این برنامه اهمیت بالایی دارد. نام این نمایشگاه به پیشنهاد پروفسور جبار، استاد دانشگاه لیل و یکی از مورخان برجسته علوم و از متخصصان متون ابن سینا، «ایران ، از زمین تا آسمان » انتخاب شده است .
هفته اول مهر کاخ اکتشافات در خیابان شانزلیزه پاریس میزبان فرهنگ و علم والای ایران خواهد بود. واین موضوع می تواند اتفاق خجسته ای در معرفی فرهنگ و علم ایران زمین باشد.