جام جم آنلاین: ادبیات گسترده‌ای، سرشار از معارف، در فلسفه رنج‌ها پدید آمده است. مسیحیان در این‌باره به شیوه‌ای خاص بحث می‌کنند، یهودیان به‌گونه‌ای دیگر می‌اندیشند و اندیشمندان و متألهان مسلمان نیز این موضوع را به شکلی دیگر پیش می‌برند.
در ذیل مقوله رنج و مصیبت‌های حاصل از آن، با دقت نظر به نکته مهمی توجه شده و درباره آن بحث کرده‌اند: مسأله هویت. تا آنجا که برخی توصیه می‌کنند باید پی‌جوی بزنگاه‌های مظلومیت در تاریخ خود باشیم؛ چراکه مظلومیت مشروعیت می‌آورد.
هرقدر بتوان مظلومیتی را در تاریخ یافت که به‌راستی و در واقعیت، نتوان در آن تردید کرد، آن مظلومیت دیگر نیازی به استدلال و برهان و ارائه شواهد ندارد. آنچه برای مثال در کربلا درباره علی شیرخواره (عبدالله رضیع) رخ می‌دهد، نقطه مشروعیت است؛ همان‌گونه که آنچه درباره کودکان غزه پیش آمده، نقطه مشروعیت فلسطینی‌هاست.
نکته دیگری که برخی نیز کم‌وبیش به چنین موضوعی پرداخته‌اند؛ ازجمله آقای عبدالحلیم محمود در مصر با کتاب سیده‌فاطمه الزهرا.
عبدالحلیم محمود عملا علامه‌طباطبایی مصر است؛ دانشمندی با مسلک عرفانی. او در بحث از حزن فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، به اندوه برخاسته از فقدان‌ها نمی‌پردازد.
چراکه گاه اندوه ما از نداشته‌ها ناشی می‌شود؛ پول نداریم، همسر نداریم، فرزند نداریم، موقعیت نداریم و.... این نوع اندوه، حاصل نداشتن و به‌عبارتی برآمده از محرومیت است.
اما گاهی محزونیم، چون رنجوریم، اما رنجی از نوع خوب! در اینجا سخن از دردی است که از هستی و خودآگاهی هستی‌شناسانه حاصل‌آمده یعنی رنجی عمیق که از برخورداری و دارایی، عاید انسان می‌شود؛ در توضیح این نوع رنج، یکی از الهی‌دانان و فیلسوفان سوئیسی، هانس اورس فون بالتازار، چنین مثلی دارد:
مادری باردار را درنظر می‌گیرد که در حال فارغ‌شدن از فرزند خویش است. رنج او، رنجی مولد است و یاد آن رنج برایش معنا دارد؛ رنجی نیست که بیهوده باشد و بی‌معنا تلقی‌شود.
سوره انبیا را که بازبخوانیم، درمی‌یابیم تمام آلام و درد‌هایی که پیامبران متحمل شده‌اند، نوعا رنج‌هایی بوده که در پی پذیرش پیام و برای انجام رسالت‌شان بر آنان تحمیل شده است؛ رنج‌هایی خودخواسته، اما خردپذیر. از این‌رو چنین شخصیت عمیق و بزرگی در مواجهه با این رنج و درد احساس خلأ نمی‌کند و از خود تهی نمی‌شود؛ بلکه کاملا سرشار از معناداری و احساس وجود است.
آقای عبدالحلیم محمود در این کتاب از نوعی حزن حماسی سخن می‌گوید. بانویی که میان در و دیوار قرار گرفته، همان بانویی است که در مسجد ایستاده و با استدلال و برهانی که تجلی پیامبر اعظم است، چنان خطابه‌ای ایراد می‌کند که آن مقطع از تاریخ، هنوز با روشنایی روشنگر خود، سنجه حقیقت و حق و معیار درست و راست است؛ دروغ و باطل را حتی از پس نقاب آشکار می‌کند و با رهنمونی همراه با بصیرت‌بخشی، کورسوی گمراهی جاهلیت را نمایان می‌سازد و راه و روش اسلام ناب محمدی را به‌روشنی به هر حقیقت‌جو، هر پژوهنده واقع‌گرا و به‌ویژه هر مؤمن و مسلمان (باورمند و گرویده) معرفی می‌کند.
جمع میان این دوگانه‌ها، به تأملی درباره بزرگی شخصیت انسان می‌انجامد.
انسان باید بسیار بزرگ و دارای شخصیتی والا باشد تا بتواند در اوج مصیبت، عزت ایجاد کند و در اوج بلا، عقلانی حرکت کند و کنشگری‌های خردمندانه و خردپذیر داشته باشد.
ایشان درباره چنین اندوهی، با وام از علامه فضل‌الله، این تعبیر را بازمی‌گوید: «الحزن الحرکی»؛ یعنی اندوهی انگیزه‌بخش و برانگیزنده؛ حزنی که حرکت ایجاد می‌کند.
