پیوند از جسد تنها راه درمان و ادامه حیات بیماران با نارسایی پیشرفته و غیرقابل کنترل است. همچنین اهدای نسوج مقوله ای مهم در بازگرداندن سلامتی به بیماران و رهایی از رنج معلولیت در آنهاست که باعث بهبود شرایط زندگی در این بیماران می شود.
با این حال فرهنگ سازی اهدای عضو، در نقاط مختلف جهان به عنوان تنها راه تامین بانک اعضای پیوندی در هر کشور به شمار می رود که با تصویب قوانین مربوط به مرگ مغزی و با تبلیغات فراوان درخصوص آگاهی بخشی راجع به اهدای اعضای بعد از مرگ انجام می شود.
براساس آیین نامه اجرایی قانون پیوند اعضا در کشور ما، چنانچه فردی فوت شود و مرگ مغزی او به تایید 4پزشک نورولوژی ، جراح ، متخصص مغز و اعصاب و یک متخصص بیهوشی رسیده باشد، در صورتی که ولی میت اجازه دهد یا در وصیت نامه فرد متوفی ذکر شده باشد، می توان اعضای بدن او را برای پیوند به بیماران نیازمند اهدا کرد.
دکتر گلدوست ، مدرس آسیبهای اجتماعی با اشاره به مشکلات موجود در فرهنگ سازی اهدای اعضا می گوید: «شاید همه اینها از این تفکر نشات می گیرد که ما معتقدیم فردی که فوت شده ، همه چیزش متعلق به ماست.
روح و جسم او را متعلق به خود می دانیم ، در نتیجه گذشتن از آنها و اهدای آنها به دیگری کاری دشوار می شود. متاسفانه همه ما در این بافت و باور فرهنگی رشد کرده ایم و به وجود آوردن تغییر، احتیاج به زمان زیادی دارد.» و اینجاست که کارتهای کوچک اهدای عضو پلی می شوند برای گذشتن از آخرین مسیر سبز زندگی.
دکتر تهرانی ، معاون اجرایی بنیاد امور بیماری های خاص در این باره می گوید: «طبق آماری که داریم ، در سال بیش از 14هزار حادثه رانندگی در کشور رخ می دهد که نزدیک به هزار نفر از این افراد مواردی هستند که دچار مرگ مغزی می شوند.
محتوای این قانون هم این است که با اهدای اعضای سالم کسانی که به هر دلیلی دچار مرگ مغزی شده اند یعنی در هیچ شرایطی حیات به مغز آنها برنمی گردد به افرادی که ادامه حیاتشان موکول به پیوند است ، کمک شود.
در این شرایط، اگر فرد مرگ مغزی شود، قبل از این که این حادثه برایش رخ بدهد، توجیه شده باشد که کارت اهدا بگیرد، این امر در پیشرفت جریان اهدای عضو بسیار موثر است. چون بستگان فرد، وقتی این کارت را همراه او می بینند، به احترام او و تصمیمی که قبل از مرگ گرفته بود، به اهدا رضایت می دهند.»
وی همچنین با اشاره به ضمانت اجرایی کارتهای اهدای عضو می گوید: «از ابتدا قصد بر این بود که وقتی قانون مرگ مغزی در کشور تصویب شد، این کارتها فراخوان شوند و شکل وصیت نامه را هم پیدا کنند.
بنیاد امور بیماری های خاص این پیشنهاد را به وزارت بهداشت داد که مورد قبول واقع نشد. در هر صورت ما به کارمان ادامه دادیم ، چون هدف دیگری با عنوان فرهنگ سازی هم وجود داشت ؛ ولی در هر حال ، اگر فردی این کارت را به همراه داشته باشد، باز هم جلب موافقت بستگان درجه یک او برای اهدای عضو الزامی است.»
دکتر تهرانی در ادامه با بیان تفاوت های مرگ مغزی و کما در افراد می گوید: خوشبختانه در قانون تمام مسائل پیش بینی شده است و این طور نیست که تا هر پزشکی تشخیص داد مریض دچار مرگ مغزی است ، اعضای بدنش را خارج کنند. چون اولا هر مرکز و بیمارستانی چنین مجوزی ندارد و این مجوز به صورت محدود در اختیار بعضی مراکز بزرگ پزشکی قرار داده شده است و دوما با تشخیص گروه متخصصان پزشکی این عمل صورت می گیرد.
پس هرگز چنین اتفاقی نمی افتد فردی که احتمال دارد حیات به او برگردد دستخوش این عمل قرار بگیرد. معاون اجرایی بنیاد امور بیماری های خاص می افزاید: «تمام افراد در تمام سنین می توانند این فرم را پر کنند؛ چون در میان افراد نیازمند به اهدای عضو، نوجوان و بچه هم وجود دارد اگر از بین هم سن و سالان خود عضو بگیرند، این پیوند بهتر است.
پس از لحاظ سنی محدودیتی برای پر کردن فرم اهدا نداریم. ولی معمولا افرادی که در سنین بالای 50سال قرار دارند، کمتر عضو سالمی در بدنشان دیده می شود.
با این حال پر کردن فرم اهدا در سنین بالا، می تواند به صورت یک حرکت نمادین باعث تشویق سایر اعضای خانواده شود. دکتر تهرانی تصریح می کند: «کلا وقتی این کارت برای مردم صادر می شود، به این معنی نیست که حتما روزی به این نتیجه منتهی می شود که عضوی از بدن این فرد به دیگری اهدا شود. شاید صدها کارت صادر شود و حتی یکی از آنها هم مورد استفاده قرار نگیرد.
چون اصولا مرگ مغزی برای همه پیش نمی آید. بعد از تشخیص مرگ مغزی هم اولین اقدام گروه متخصص پزشکی این است که آیا فرد مرگ مغزی شده ، اعضای سالمی برای اهدا دارد و یا خیر؛! برای مثال اگر هر نوع عفونتی در بدن فرد باشد، قضیه اهدا منتفی است.»
امروز چند روز گذشته است از رفتن مهرداد؛! چند ماه؛! چند سال ؛! چندمین روز تولد دوباره محمد است؛! چندمین ماه یا سال؛! مادر نمی داند... حساب روزها را ندارد اما دلش که می گیرد، بی بهانه سراغ محمد می رود؛ غریبه ای که حالا آشنا شده.
اهدای عضو؛ افق های روشن
اردیبهشت امسال دبیر شورای عالی ترافیک کشور از تصویب درج اهدای اعضای بدن در گواهینامه های رانندگی خبر داد.
مهندس رئوفی در گفتگویی با ایسنا تصریح کرد: متقاضیان گواهینامه رانندگی در صورت تمایل به اهدای اعضای بدن خود پس از مرگ مغزی می توانند هنگام دریافت یا تمدید گواهینامه فرم تعهدنامه اهدای عضو پس از فوت را از راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی درخواست و پر کنند.
مهندس رئوفی با اشاره به این که این موضوع در گواهینامه درخواست کنندگان ثبت می شود، گفت : پیشنهاد اولیه این طرح از سوی استانداری ، هلال احمر و انجمن خیریه حمایت از بیماران کلیوی استان فارس به شورای عالی ترافیک کشور ارائه شد و پس از بررسی وزارت بهداشت ، نیروی انتظامی و دستگاه های دیگر به تصویب شورا رسید و مقرر شد راهنمایی و رانندگی این تسهیلات را فراهم کند و فرم مورد نظر را در اختیار متقاضیان گواهینامه رانندگی قرار دهد.
دبیر شورای عالی ترافیک تصریح کرد: براساس تعهدنامه فوق ، بیمارستان می تواند پس از وقوع مرگ مغزی اعضای بدن این افراد را به بیماران نیازمند اهدا کند.
مدیرعامل انجمن حمایت از بیماران کلیوی نیز در این باره گفت : براساس آیین نامه جدید شورای عالی ترافیک ، دریافت کنندگان گواهینامه رانندگی می توانند با پر کردن فرم اهدای عضو در صورت وقوع حادثه و مرگ مغزی ، اعضای خود را به بیماران نیازمند عضو در داخل کشور اهدا کنند.
مصطفی قاسمی در ادامه افزود: درخواست اهدای عضو در گواهینامه این افراد ثبت می شود و در صورت وقوع مرگ مغزی بدون رضایت خانواده دارنده گواهینامه ، اهدای عضو انجام می شود.