در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کلماتی که فرصت می خواهند
م... م... مامان ، چ... چ...چرا....... همین یکی دو کلمه کافی بود تا حوصله همه را سر ببرد. خواهرش به او اعتراض کرد که چرا حرف می زنی؛ برادر کوچکتر حرف زدن او را تقلید کرد و مادر مثل همیشه پادرمیانی کرد که با او کار نداشته باشید.
بگذارید حرفش را بزند. او دیگر نمی خواست چیزی بگوید. رفت و گوشه ای نشست و خودش را با وسایلش سرگرم کرد.لکنت زبان عارضه ای است که به صورت ناتوانی در بیان روان و پشت سرهم واژه ها و کلمات شناخته می شود.
این عارضه نیز همانند همه بیماری ها می تواند بر اثر عوامل ارگانیکی یا سایکولوژیکی و روانی ایجاد شود.
در علل ارگانیکی بروز مشکل در مغز و ایجاد نقص در یاخته هایی از مغز که مربوط به گویایی است ، موجب لکنت می شود.
این عوارض ممکن است در طول دوره رشد بخصوص در دوره جنینی ، هنگام تولد و بر اثر نرسیدن اکسیژن کافی به مغز هنگام تولد یا در نتیجه مصرف بعضی داروها توسط مادر در دوره بارداری و تاثیر این داروها بر جنین یا به علت ضربه هایی که در دوره بارداری به رحم یا مغز وارد می شود، ایجاد شوند.
بنابراین ، تمام این عوامل محیطی هستند و نمی توان گفت که عوامل ژنتیکی در ایجاد لکنت زبان موثر است. این محیط ممکن است پیش از تولد، هنگام تولد یا بعد از تولد باشد.طبیعی است درمان این نوع مشکلات نیز از نوع دارویی خواهد بود.
دکتر تبریزی ، روان شناس ، در زمینه درمان لکنت زبان می گوید: اگر کسی به دلیل لکنت زبان به ما مراجعه کند، اول از او می خواهیم نظر پزشک متخصص اعصاب و روان را همراه خود داشته باشد. پزشک متخصص اعصاب و روان با الکترونسفالوگرافی یا سی تی اسکن و کارهای دیگر نشان می دهد که آیا علت ارگانیک وجود دارد یا خیر. در این صورت درمان های دارویی برای رفع عامل ایجاد لکنت انجام می شود.
عوامل دیگری که می توانند باعث لکنت زبان شوند، سایکولوژیکی یا روانی هستند، یعنی کودک در زمانی به دلیلی ترسیده و زبانش گرفته است و حالا این حالت را ادامه می دهد و یا اضطراب های مختلفی داشته است و واکنش های اضطرابی خود را به شکل لکنت زبان نشان می دهد؛ بنابراین گام اول در درمان لکنت زبان تشخیص منشائ و علت بروز این عارضه است.
این کار را در مراحل ابتدایی می توان با چند پرسش ساده از اطرافیان بیمار نیز انجام داد.دکتر تبریزی در این خصوص می گوید: گاهی افراد به دلیل مشکلات مالی امکان مراجعه به متخصص مغز و اعصاب را ندارند.
ما می توانیم با طرح چند پرسش ساده و بدون نیاز برای ارجاع به متخصص مغز و اعصاب تشخیص دهیم که لکنت زبان یک فرد ارگانیک است یا خیر؛ مثلا می پرسیم آیا این فرد وقتی با دوستان بسیار صمیمی صحبت می کند، لکنت زبان دارد یا خیر. یا وقتی در جایی مثل حمام برای خودش آواز می خواند، لکنت دارد یا خیر.
اگر پاسخ منفی باشد و در این مواقع لکنت ندارد، یقین پیدا می کنیم که علت لکنت زبان او ارگانیک نیست ، زیرا اگر چنانچه منشائ لکنت زبان او ارگانیکی بود، هم در تنهایی و هم در تعامل با دوستان صمیمی و غیرصمیمی حتما باید بروز می کرد و چون در آن شرایط بروز نمی کند، مطمئن می شویم که مشکل او ارگانیکی نیست و نیازی هم به مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب ندارد.
علت لکنت زبان فرد هرچه باشد، متخصصان ضمن انجام درمان دارویی با استفاده از یک گفتار درمانگر تمرین هایی به او می دهند تا این عادت از بین برود.
طبیعی است تمام این کارها در صورتی نتیجه بخش خواهد بود که سرمنشائ ایجاد بیماری از میان برود و عملیات درمانی به صورت ریشه ای انجام شود. درغیراین صورت ، اگر چنانچه مثلا مشکل مغزی یا علایم روانی یعنی همان اضطراب درمان نشوند، این نشانه از بین نمی رود یا اگر هم از بین برود، دوباره بازمی گردد.
پس از تشخیص علت اولیه ، در صورتی که عوامل روانی باعث ایجاد لکنت شده باشند، فرد مورد مطالعه قرار می گیرد تا نوع اضطراب او مشخص شود.اضطراب های مزمن و ریشه دار کشف می شود و با استفاده از روشهای تخصصی مقابله با اضطراب از بین می رود.
به محض از بین رفتن اضطراب نشانه های مرضی یعنی لکنت زبان نیز برطرف می شود. نکته مهم این است که بجز فرد مراجعه کننده ، خانواده و اطرافیان او نیز باید مورد توجه و حتی گاهی درمان قرار بگیرند، چون عوامل اضطراب زا لزوما در تعامل با اطرافیان به وجود می آید.
مثلا اگر در خانواده ای از بچه توقع زیاد داشته باشند و بخواهند خیلی کامل صحبت کند یا این که دایم لکنت زبان او را مورد توجه قرار دهند و او را به خاطر طرز صحبت کردن سرزنش کنند، این عوامل اضطراب را تشدید و اثر فعالیت های درمانی را خنثی می کنند؛ بنابراین خانواده و اطرافیان باید آموزش ببینند که در مقابل لکنت زبان بچه ها چه واکنش های مثبت و منفی ای بروز دهند.
درمان به جای کنترل
نوع و علت اضطراب در افراد مختلف فرق می کند که باید آن علت شناسایی و تکنیک متناسب با آن به کار گرفته شود.
روشهای کنترل اضطراب نیز بسیار زیاد است و بستگی دارد به این که فرد در چه حال و هوای فکری ای باشد. اگر بیمار در یک خانواده کمال گرا قرار داشته باشد و از او بخواهیم همه چیز را کامل و مطلق انجام دهد، چنین باوری منشا بسیاری از مشکلات از جمله لکنت زبان خواهد بود.
برای مثال ، کودک وقتی می خواهد جمله ای را بیان کند می کوشد آن را به کامل ترین و بهترین شکل بگوید و چون نمی تواند، بنابراین مدام مکث می کند و دوباره می گوید. در این روند او دایم خود را کنترل می کند تا دچار اشتباه نشود.
مجموع این شرایط موجب لکنت زبان او می شود.به گفته دکتر تبریزی در چنین شرایطی تعدادی راههای شناخت درمانی برای کنترل اضطراب به کار گرفته می شوند؛ یعنی پدیده کمال گرایی یا Perfectionism از ذهن آن فرد بیمار یا خانواده او زایل و طی چند جلسه سعی می شود باورهای کمال گرایی در خانواده از بین برود.
گاهی نیز اضطراب از نوع آموخته شده است. در محیط همه اضطراب دارند و کودک اضطراب را یاد گرفته است. در چنین مواردی تکنیک های رفتار درمانی استفاده می شود؛ برای مثال تمرین های آرام سازی یکی از تکنیک های بسیار عالی ای است که برای مقابله با اضطراب به کار گرفته می شود.روش دیگر استفاده از ورزشهای هوازی است.
به بیمار گفته می شود به مدت یک یا 2ماه هر روز به مدت نیم ساعت ورزشی را انجام دهد که به نفس نفس بیفتد. پس از آن دوش آب گرم بگیرد و سپس دوش آب گرم را به آب سرد تبدیل کند.
تمام اینها تکنیک های مقابله با اضطراب هستند. نکته ای که در این قسمت باید مورد توجه قرار گیرد این است که برخی از اصطلاح کنترل اضطراب به جای درمان و ریشه کن کردن آن استفاده می کنند.
در مورد اول ، اضطراب بدون این که از بین برود، کنترل می شود و طبیعی است که در شرایط مساعد مجددا بروز می کند؛ بنابراین به جای کنترل اضطراب باید آن را درمان کرد.
نقش صددرصدی خانواده
به اعتقاد دکتر تبریزی ، در لکنت هایی که دلیل سایکولوژیکی دارند، تقریبا می توان گفت نقش خانواده در ایجاد آن بسیار مهم و صددرصد است.
به این معنی که اگر خانواده کمال گرا نباشد، برخورد نکند، سرزنش نکند و انتقادهای خیلی زیاد نکند، طبیعتا امکان بروز چنین عارضه ای کاهش خواهد یافت.
در واقع عوامل سایکولوژیکی عواملی هستند که اطرافیان آن را ایجاد می کنند و چون خانواده بیشترین تعامل را دارد و فرد در محاصره تعاملات خانواده قرار دارد، می توانیم نتیجه بگیریم نزدیک به صددرصد لکنت زبان های ناشی از عوامل سایکولوژیکی و روانی به عملکرد خانواده مربوط است.
سعیده کافی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
