داستان بمب و بوم

این نمای کلی از غزه است،‌ اما در نگاهی جزئی‌تر انبوه کودکان و طفل‌های معصوم خون آلود را می‌بینیم که در آغوش مادرانشان جای گرفته‌اند و فریاد زنان، نفرت و انزجار از یک رژیم جلاد را به گوشه و کنار جهان پراکنده‌اند. رژیم صهیونیستی همچنان بی‌رحمانه، بی‌توجه به منشورها و بیانیه‌های مجامع بین‌المللی به نسل‌کشی فلسطینیان در نوار غزه ادامه می‌دهد و بر نفرت جهانیان از چهره شومش می‌افزاید. در این بین جدای از انبوه رهبران سیاسی و دولتمردان کشورهای بیدار و وجدان دوست، هنرمندان هم در حمایت از بی‌گناهی غزه‌نشینان دست به کار شده‌اند.

هفته گذشته حوزه هنری در اقدامی همدلانه با مردم غزه که زیر فشارهای خشونت‌آمیز رژیم صهیونیستی هستند، اقدام به برگزاری ورک‌شاپی با عنوان غزه کرد که در آن، طی سه روز بانوان هنرمند از استان‌های مختلف کشور، به خلق آثاری در این زمینه پرداختند. در این ورک‌شاپ از بانوان هنرمند برگزیده رشته نقاشی دعوت شده بود جنبه‌های عاطفی جنایات انسانی غاصبان را در قالب نقاشی به تصویر بکشند.

به همین مناسبت در روز نخست این کارگاه ، سری به این هنرمندان زدیم تا از نزدیک شاهد مراحل خلق آثارشان باشیم. صدیقه سلمان، سرپرست این کارگاه که در گوشه‌ای از کارگاه تجسمی حوزه هنری مشغول خلق اثرش بود، می‌گوید: در این کارگاه با توجه به فجایعی که در حال رخ دادن است و همچنین با توجه به تاثیر رسانه‌ها و هنر در دنیای امروزی، سعی کردیم جنبه رسانه‌ای این موضوع را در نظر بگیریم و بتوانیم همراه دیگر افراد دلسوخته اعتراضمان را به این سیاست‌های جهانی نشان دهیم.

سلمان تاکید می‌کند: به عقیده من، هنر و هنرمند در نوع خودشان رسانه هستند و امیدواریم قرار گرفتن رسانه‌های جمعی در کنار آنها، منعکس کردن فعالیتشان و در معرض دید عموم قرار دادن آثار این هنرمندان، زمینه‌ساز حرکت‌های جمعی و فراگیر‌تر در سطح کشور و جهان باشد.

این مدرس دانشگاه درباره اثری که در حال خلق آن بود نیز چنین توضیح می‌دهد: اسم این کار «پرواز از نوار غزه» است که با تکنیک اکریلیک در زمینه سبز روی بوم پیاده می‌شود. همیشه دیدگاه ذهنی من این بوده که ایستایی زنان فلسطینی در تابلوها، نماد مقادمت و پایداری آنان است. در عین حال سعی کردم در اثرم نگاه این زنان را اگرچه غم‌آلود است، امیدوار نشان دهم.

او ادامه می‌دهد: در نقاشی‌ام همچنین به مفهوم عروج اشاره دارم. شاید شهید بعدی یکی از همین زنانی باشد که امروز برای از دست رفتن فرزندش گریه می‌کند. همچنین از نماد لاله در ادامه استفاده خواهم کرد و کودکی را خواهم کشید که یادآور شهادت نوزاد دشت کربلاست.

پریسا شاد هنرمند دیگری است که در گوشه‌ای دیگر با سرعت کار می‌کند. او تا عصر روز نخست کارگاه تابلوی اولش را تمام کرده و تابلوی دوم را هم در حال تمام کردن است. تابلوی پایان یافته او «من هم کودکم، عروسکم مام وطن» نام دارد که در آن کودکی مظلوم، عروسکش را در دست گرفته است. در تابلوی دوم نیز او پرتره کودکی را در زمینه زرد با تکنیک اکریلیک و ترکیب مواد خلق کرده است. این هنرمند درباره سطح آثار دیگر هنرمندان حاضر در این ورک‌شاپ معتقد است آنچه اهمیت دارد، حضور هنرمندان است و مسأله سطح کارها نیست.

به گفته او هنرمند یک رسانه فرهنگی است که کار می‌کند. او می‌گوید: هر یک از ما به نوعی فعالیت می‌کنیم تا داستان بی‌‌حرمتی، ظلم و فجایعی را که امروز در غزه رخ می‌دهد، بیان کنیم. ما نقاشان با قلم‌مو و رنگ این حرف را می‌زنیم، خبرنگاران با قلم.

شاد ادامه می‌دهد: کودکان فلسطینی مظلوم‌ترین کودکان جهان هستند، چون مورد نسل‌کشی اسرائیلی‌ها قرار گرفته‌اند. اگر خاطرتان باشد چند سال قبل اسرائیلی‌ها جوانان فلسطینی را به شهادت می‌رساندند، اما اکنون به کودکان یورش آورده اند و این نشان می‌دهد که قصد دارند ریشه فلسطینیان را بخشکانند.

این هنرمند تأکید می‌کند که هنرمندان از کارهای شعاری پرهیز و عمق فجایعی را که در غزه رخ می‌دهد، در آثارشان متجلی کنند.

نجمه‌پور شجاعی، هنرمند شیرازی یکی دیگر از بانوان نقاش حاضر در این کارگاه است. او همراه پیمانه میرابی دیگر هنرمند شیرازی روی یک تابلوی دو لت (دو تکه) کار می‌کنند. هر کدام یک لت از کار را نقاشی می‌کنند. پورشجاعی می‌گوید: من می‌خواهم در این تابلو مقاومت و ایستادگی زنان غزه را نقاشی کنم، چون به نظرم آنها برخلاف تصور دیگران که فکر می‌کنند زنانی نیازمند کمک هستند، زنانی قوی هستند و با وجود مشکلات بسیار باز هم می‌جنگند.

زهره پازوکی، هنرمند سمنانی هم مشغول کار با رنگ‌های اکریلیک آبی رنگ است؛ رنگ‌های آبی رنگی که کل بوم را می‌پوشاند، جز اتودهای یک مادر، یک کودک و یک فرشته.

راضیه عبدالرحیمی، دیگر هنرمند این کارگاه ، حسش را چنین توضیح می‌دهد: من در نقاشی‌ام سعی دارم حس خودم را از کشتار کودکان غزه نشان بدهم. می‌خواهم گوشه‌ای از غم مادران را نقاشی کنم.

منصوره عالیخانی یکی از معدود هنرمندان این کارگاه هنری است که نقاشی‌اش را با رنگ روغن می‌کشد. او در نقاشی‌اش مادری را کشیده که کودک کشته شده‌اش را بغل گرفته است. یکی از نکات جالب توجه این کارگاه ، به دیوار آویختن انبوه عکس‌هایی با موضوع اتفاقات غزه است تا هنرمندان بتوانند از این عکس‌ها هم در خلق نقاشی‌هایشان الهام بگیرند.

آذر امیدی دیگر هنرمند این کارگاه می‌گوید: چیزی که ایده نقاشی‌ام است، نمایی از شهر غزه است که می‌خواهم در قسمت بالای تابلو به نوعی آینده را نشان دهم که به نوید قرآن یعنی پیروزی اسلام و حق اشاره دارد.

فاطمه منظوری، هنرمند تهرانی هم از گواش و آبرنگ روی ماکت برای خلق اثرش بهره گرفته است. او در نقاشی‌اش برداشتی از نگارگری هم دارد. منظوری در این اثر بمبی را نقاشی کرده که منفجر شده و در دود حاصل از این انفجار مجموعه‌ای از صورت‌ها دیده می‌شود.

او می‌گوید: با هر انفجار مجموعه‌ای از انسان‌ها کشته می‌شوند. در عین حال این هنرمند تلاش کرده در زمینه این اثر نشانه‌هایی قرار دهد تا نشان دهد انفجارها مربوط به شهر غزه است. به همین خاطر از نماد دریا که غزه در کنار آن است، استفاده کرده است.

گل‌هایی در آتش است، فرشتگانی سیاه پوشیده‌اند و حصاری دور آنها را گرفته است. همان حصاری که اجازه نمی‌دهد به آسیب‌دیدگان این جنگ، کمک‌های مردمی برسد. اینها برداشت‌هایی از نقاشی طاهره میرزایی است که با تکنیک اکریلیک روی بوم پیاده شده است. رنگ‌های او گرم است؛ رنگ‌هایی که به گفته هنرمند، اضطراب و تشنج را نشان می‌دهند.

زهره پرمو از بجنورد هم در نقاشی‌اش خشونت چهره صهیونیست‌ها و عزم راسخ فلسطینی‌ها برای حفظ سرزمین‌شان را نقاشی می‌کند. در پایین تصویر، او از رنگ سبز استفاده کرده که رنگی روحانی است. کلیت نقاشی پرمو، پرچم فلسطین را به ذهن متبادر می‌کند.

مرتضی گودرزی دیباج، مدیر مرکز هنرهای تجسمی حوزه هنری هم در این کارگاه حضور دارد و با هنرمندان رودررو صحبت می‌کند. او به جام‌جم می‌گوید: این رویداد هنری تازه شروع شده و امیدواریم نتایج خوبی از آن بگیریم.

به گفته او حدود یک ماه برای این کارگاه برنامه‌ریزی شده و هنرمندان بیشتری به آن ملحق خواهند شد. ما قبل از این چند برنامه در حمایت از مردم غزه داشتیم و سعی کردیم به شیوه‌های مختلف چه در قالب کارگاه و نمایشگاه و چه اشکال دیگر درباره این موضوع کار کنیم. او ادامه می‌دهد: امسال بنا داشتیم وقتی روز قدس تمام شد و فضای فرهنگی و تبلیغاتی و رسانه‌ای پیرامون جنایت‌های رژیم صهیونیستی فروکش کرد، برنامه‌ای را آغاز کنیم. به هر حال اسرائیلی‌ها غزه را در سکوت ما رها نمی‌کنند. به همین دلیل کارگاه هنری غزه را طراحی کردیم که به بانوان هنرمند اختصاص دارد.

او درباره نمایش آثار خلق شده هم توضیح می‌دهد: آثار در قالب نمایشگاهی در نگارخانه عالی حوزه هنری به نمایش در خواهد آمد، ضمن این که اکنون هم نمایشگاهی از کاریکاتورهای مرتبط با موضوع غزه در حوزه هنری برپاست.

گودرزی دیباج در پاسخ این پرسش که پیام این کارگاه برایتان اهمیت دارد یا سطح آثار، بیان می‌کند: مسلما هر دو. ما به دنبال انتقال پیام‌های جدی در قالب آثار فاخر هستیم. او می‌گوید: هیچ نهادی به اندازه حوزه هنری طی سال‌های گذشته آثار تولید شده‌اش را به نمایش نگذاشته است.

ما سعی کردیم در قالب این کارگاه باز هم اثر تولید کنیم و بزودی آثار خلق شده را نمایش می‌دهیم.