حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
پیوند غضروف را جشن بگیرید
شاید خبر آسیب دیدگی بافت استخوانی و غضروفی یکی از اندام های حرکتی بیش از همه برای ورزشکاران نگران کننده باشد؛ چرا که می تواند آینده حرفه ای و شغلی آنها را بخصوص اگر در زمان مسابقات ملی و بین المللی بزرگ اتفاق بیفتد، به خطر بیندازد.
به همین دلیل متخصصان استخوان و فیزیوتراپیست ها طی دهه اخیر، تحقیقات خود را به ارائه روشهایی برای بهبود سریع و کامل ورزشکاران و البته سایر افرادی که بخصوص در سنین پویایی (15 تا 45 سال) دچار ضایعات استخوانی و غضروفی می شوند، معطوف کرده اند.
بحث پیوند غضروف که در دهه اخیر مورد مطالعه و اجرا قرار گرفته است ، می تواند تنها شیوه درمانی باشد که با کمک مهندسی ترمیم بافتی به ترمیم غضروف سطح مفصلی کمک کند.
البته این روش در 2سال اخیر تنها برروی 2نفر در کشور انجام گرفته است. چرا که هزینه انجام آن ، بسیار سرسام آور است و از توان غالب افراد خارج است.
با این حال اجرایی بودن آن در حیطه دانش متخصصان ایرانی می تواند انگیزه خوبی برای توسعه شاخه مهندسی ترمیم بافتی در کشور و رفع وابستگی به انجام مراحل آن در خارج از کشور، به منظور کاهش هزینه ها و کاربرد موثر آن از سوی عموم افراد آسیب دیده باشد.
بر این اساس ، گفتگویی را با دکتر فرهاد فرید، متخصص جراحی ارتوپد و مفاصل ، عضو هیات علمی دانشگاه بن و پزشکی که برای نخستین بار در کشور به عمل پیوند غضروف اقدام کرده است ، انجام داده ایم.
از روش پیوند غضروف و مزیتهای آن نسبت به سایر روشهایی که پیش از این برای رفع ضایعات استخوانی و غضروفی در ناحیه پا (بین ران تا ساق پا) اجرا می شده ، برایمان صحبت کنید؛
پیوند غضروف سطح مفصلی (بافتی که تمام فشار ران را بر استخوان ساق تحمل کرده و مانع ساییدگی 2استخوان می شود) برای نخستین بار 10 سال پیش از سوی یک گروه سوئدی انجام شد.
مراحل کار در این شیوه به 2بخش نمونه برداری از قسمتهای سالم مفصل ، ارسال آن به لابراتوار مهندسی بافتی برای تکثیر در 4هفته به حداقل 16میلیون سلول و انجام جراحی باز در مرحله دوم کار برای پیوند این سلولها به بافت آسیب دیده تقسیم می شود.
البته تلاش می کنیم برش کمتری به منطقه مورد جراحی بدهیم ، بعلاوه در آینده نزدیک احتمالا این عمل به صورت جراحی بسته انجام خواهد گرفت. مهمترین مزیت این روش نسبت به سایر شیوه ها آن است که تنها در این شیوه امکان ترمیم غضروف سطح مفصلی فراهم است.
بعلاوه نه تنها ضایعه و غضروف سطح مفصلی ترمیم می شود؛ بلکه از ابتلا، به آرتروز در فرد نیز جلوگیری می شود.
از سایر روشهایی که برای رفع ضایعات در ناحیه فوق الذکر به کار می رود، بگویید؛
یکی از این روشها که حدود 11سال پیش ، برای نخستین بار در مجارستان به کار گرفته شده ، مبتنی بر انتقال سیلندرهای استخوانی و غضروف از فرد سالم به بیمار بوده است که در آن استخوان ها به هم جوش می خورند ولیکن قسمت میانی غضروف را که دارای بافت پیوندی اند، این امکان را ندارند.
در شیوه دیگر که با جراحی بسته (آرتروسکوپیک) انجام می شود ضایعات غضروفی (کچلی استخوان) ساییده می شود تا در قسمت زیرین آنها مویرگ هایی باز شده و مولکول های خونی تبدیل به سلولهای غضروفی شود که در این شیوه نیز امکان ترمیم غضروف سطح مفصلی وجود ندارد.
چرا گفته می شود که عمل پیوند غضروف ، بیشتر برای ورزشکاران کاربرد دارد؛ چه ضایعات دیگری با شیوه ترمیم بافت قابل درمان است؛
اصولا ورزشکاران و بخصوص فوتبالیست ها نه تنها بیشتر در معرض آسیبهای ناحیه غضروف سطح مفصلی هستند، بلکه بازگشت هر چه سریع تر آنها به محیط ورزشی از اهمیت بیشتری برخوردار است و بر همین اساس ، امروزه با استفاده از شاخه طب ورزشی و نیز اسپورت فیزیوتراپی تلاش می شود بافتهای آسیب دیده ورزشکار هر چه زودتر جوش بخورد.
البته سایر ضایعات قابل درمان به روش ترمیم بافت و فناوری مهندسی ترمیم بافت شامل ضایعات استخوانی مادرزادی ، نارسایی لگن ، کوتاهی پا، استخوان فمور، استخوان ران ، ساق پا، سوختگی ها و ترمیم سلول های پوست ، دیسک کمر و دریچه میترال قلب می شوند.
به این ترتیب ، به نظر می رسد هر شخص در 10سال آینده بتواند یک بانک اعضای شخصی داشته باشد و کلیه ضایعات اندام ها و بافتهای بدن هر شخص با استفاده از سلول های خودش ترمیم شود.
گفته می شود هزینه انجام عمل پیوند غضروف بسیار سرسام آور است ، چرا و چگونه می شود این هزینه ها را برای کاربرد عموم آسیب دیدگان کاهش داد؛
بله! از آنجایی که فناوری مهندسی ترمیم بافت در کشور وجود ندارد، نمونه های گرفته شده باید برای تکثیر به خارج از کشور ارسال شوند، در نتیجه هزینه انجام این مراحل بسیار گزاف است.
با این حال اگر یک انستیتو برای ترمیم سلولهای بدن با کمک یک دانشگاه و حمایت وزارت علوم در کشور تاسیس شود، دانش و تخصص آن در میان متخصصان ما وجود دارد و به این ترتیب نه تنها می توانیم این سلول ها را خودمان تولید کنیم (با 30تا 40درصد هزینه های کنونی) بلکه می توانیم آنها را نیز به کشورهای آسیایی و عربی صادر کنیم.
اشاره ای به طب ورزشی و توسعه آن در علم پزشکی روز دنیا داشتید، مبانی طب ورزشی و کاربردهایش چیست؛
طب ورزشی ارائه روشهایی برای بازگشت هر چه زودتر ورزشکار به محیط ورزشی است. براساس آن ، اگر پارگی و آسیب دیدگی در ناحیه غضروف مینسک (غضروف پیوندی بین ساق پا و ران) باشد، پس از انجام جراحی بسته ، ورزشکار بلافاصله و به مدت 10روز تحت فیزیوتراپی قرار می گیرد و پس از 14 روز می تواند تمرینات خود را از سر بگیرد.
و اما اگر آسیب دیدگی در ناحیه رباطها باشد پس از ترمیم رباط و انجام فیزیوتراپی می توان شاهد کاهش دوره درمانی از 5/1 سال به 6تا 7ماه بود.
آیا امکان رد پیوند غضروف سطح مفصلی نیز وجود دارد و اصولا چه کسانی متقاضیان خوبی برای عمل محسوب نمی شوند؛
اصولا افراد در سنین 15تا 45سال بهترین نامزدها برای این عمل هستند. یعنی کسانی که آرتروز ندارند، غضروف اطراف بافت صدمه دیده در آنها سالم است و افتادگی ندارد.
بعلاوه کسانی که کلسترول خون بالا و یا اسیداوریک دارند، موردهای خوبی برای یک عمل موفقیت آمیز محسوب نمی شوند.
گفت و گو
