دغدغه حجاب

به گفته آیت الله سید احمد خاتمی، قصه حجاب مساله روز جامعه و دغدغه قاطبه متدینین است.

امام جمعه موقت تهران افزود: مصوبه سال 1386 شورای عالی انقلاب فرهنگی 300 ماده دارد و برای 25 نهاد وظیفه تعیین کرده است که هیچ راهی برای گسترش حجاب جز اجرای این مصوبه نیست. مصوبه‌ای که هیچ گاه اجرایی نشد، اما این قانون، قانونی جامع و همه جانبه است که با اجرای آن می‌شود مشکل حجاب را کم کرد و انشاء الله بانوان جامعه ما حریم دین و مردم را نگه دارند.

مساله حجاب از احکام قطعی اسلام است و بیش از ده آیه قرآن و ده‌ها روایت، گویای حجاب است. همه فقها در معنای حجاب متفقند و می‌گویند خانم خودش را بپوشاند و تنها وجه و کفین، آن هم به صورت ساده و نه آرایش کرده، پیدا باشد. به تعبیر فقها، حجاب مثل نماز و روزه و واجبات دیگر، از ضروریات و مسلمات دین است و متدینان و آنها که خدا را قبول دارند و مسلمانند، این حکم به گوششان رسیده است.

امام جمعه موقت تهران در بخش دیگری از سخنانش از لجبازی دولت‌های غربی درباره مساله حجاب گفت و افزود: دولت‌های غیراسلامی هر وقت می‌خواهند با مسلمانان لج کنند، می‌گویند حجاب ممنوع و در فرانسه می‌گویند باید جریمه بدهید و هر دولت غیراسلامی بخواهد بگوید ما با شما رفیق هستیم، رفع منع (حجاب) می‌کند.

پیشینه حجاب و بی‌حجابی در کشور نیز بخش دیگری از سخنان خاتمی بود.

وی یادآوری کرد که پیشینه حجاب، قرآن، حدیث و حجاب فاطمه و زینب است و پیشینه بی‌حجابی به قره‌العین بهایی، زنی که با عریانی از علی محمد باب تبلیغ می‌کرد و نیز رضاخان قلدر می‌رسد و خانم‌های شیعه و مسلمان ما حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س) را ترجیح می‌دهند.

هشدار آیت‌الله نوری‌همدانی

همچنین پیش از این نیز برخی مراجع تقلید نسبت به شیوع بدحجابی در کشور هشدار داده و به‌طور مثال، اوایل امسال نیز آیت‌الله حسین نوری‌همدانی تصریح کرد، امروز در شهر تهران و برخی شهرهای بزرگ، مردم مشاهده می‌کنند که در مساله حجاب، امر به معروف و نهی از منکر اجرایی نمی‌شود. در این مناطق بانوان فقط به پوشیدن یک روسری که موهای سرشان را نشان می‌دهد اکتفا می‌کنند، در حالی که باید نسبت به این مساله اقدام لازم صورت گرفته و امر به معروف و نهی از منکر در چنین شهرهایی هرچه بیشتر شود. استاد حوزه علمیه قم با اشاره به مواضع دولت‌های غربی در قبال ایران تاکید کرد که آمریکایی‌ها در حالی مدعی دفاع از حقوق بشر هستند که وقتی مساله برخورد با بدحجابی در کشور ما را مشاهده می‌کنند، با ادعاهای واهی عنوان می‌کنند که در دین اسلام آزادی وجود ندارد.

حجاب در دیروز، امروز، فردا

دغدغه این موضوع سبب شد تا در برنامه «دیروز، امروز، فردا» که پنجشنبه شب گذشته از شبکه سوم سیما پخش شد نیز کارشناسان و مسئولان مختلفی درباره مقوله حجاب، به بحث و تبادل نظر پرداختند.

این برنامه با حضور غلامعلی حدادعادل نماینده مجلس و مشاور عالی مقام معظم رهبری، فهیمه فرهمندپور مشاور امور زنان و خانواده وزارت کشور و سردار اسماعیل احمدی‌مقدم فرمانده نیروی انتظامی کشور برگزار شد.

در حالی که حدادعادل بر این باور است که وضع حجاب در کشور روز به روز بدتر می‌شود، اما سردار احمدی مقدم با این دیدگاه موافق نیست و تاکید می‌کند که در این زمینه، نیروی انتظامی به وظیفه قانونی خود عمل می‌کند.

مشاور امور زنان و خانواده وزارت کشور نیز تاکید می‌کند باید مراقب باشیم فرافکنی نکنیم و کسی تقصیر را به گردن دیگری نیندازد و هرکس سهم خود را در مقوله حجاب بخوبی ایفا کند.​کارشناسان این برنامه بر ضرورت فرهنگ‌سازی از سوی مسئولان و تبلیغ صحیح برای گسترش حجاب در جامعه، تاکید کردند و بر این موضوع اتفاق نظر داشتند که گسترش فرهنگ حجاب در جامعه، فعالیتی است که باید همه دستگاه‌های مسئول در اجرای آن، با یکدیگر همکاری کنند.

قانون به‌تنهایی مساله‌ای را حل نمی‌کند

در ابتدای این برنامه، حداد عادل با اشاره به خواست عمومی مردم برای حفظ حجاب، عنوان کرد: هم اکنون، مردم متدین و انقلابی در زمینه حجاب، گلایه‌های زیادی دارند و یکی از خواسته‌هایشان از ما این است که فکری به حال حجاب شود. خیلی‌ها پیش از این که در مورد گرانی و مسائل اقتصادی صحبت کنند، نگرانی خود را در مورد مساله عفاف و حجاب بیان می‌کنند و این یعنی مساله حجاب یک مساله و یک دغدغه روز است.

به اعتقاد این عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، ما باید عزم و اراده‌ای جدی در زمینه حجاب داشته باشیم. قانون به‌خودی خود، مساله‌ای را حل نمی‌کند؛ چیزی که نتیجه عملی در پی دارد، اقدام سنجیده و هماهنگ و مبتنی بر واقعیت‌هاست.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید می‌کند که در مقوله حجاب، مساله ما قانون نیست، مساله اجرای درست قانون است. فکر می‌کنم بعد از 35 سال باید نگاهی به گذشته داشته باشیم. وضع امروز ما با سال‌های اول انقلاب خیلی متفاوت است و امروز تجربه بسیار بیشتری داریم، با این اوصاف باید از خودمان بپرسیم مشکل ما در موضوع حجاب چیست؟ به گفته حدادعادل، حجاب یک پدیده پیچیده و چندبعدی است، حجاب نه فقط مساله‌ای فرهنگی است و نه فقط محتاج دخالت نیروی انتظامی است. حجاب در کنار اینها یک مساله اجتماعی است که دشمنان انقلاب نسبت به آن حساسیت دارند و روی آن سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی کرده‌اند و کسانی که می‌خواهند اقدام کنند نباید اقدام تک‌بعدی داشته باشند. این موضوع مثل یک بیماری است که نمی‌توان آن را فقط با یک قرص درمان کرد و نیاز به داروهای متفاوت است و بعد از 35 سال باید نگاهمان را نسبت به حجاب عوض کنیم.

اما از سوی دیگر، مشاور امور زنان و خانواده وزارت کشور معتقد است: دستگاه‌هایی که مسئول هدفگذاری هستند این کار را انجام داده‌اند، اما در ادامه بدرستی عمل نشده است. ما در سیاستگذاری مشکلی نداریم و سیاست‌هایمان در این زمینه روشن است و فکر می‌کنم در مرحله بررسی متغیرهای محیطی خوب عمل نشده است. همچنین در مورد پایش و رصد، تقسیم کار ملی دستگاه‌ها بدرستی انجام نشده و با دستگاه‌هایی که به وظیفه خود بخوبی عمل نکرده‌اند برخورد نشده است. کار سیستمی یعنی هر بخشی بدرستی وظیفه خود را ایفا کند، اما وقتی در یک سیستم یکی از اجزا بخوبی عمل نکند، کار کل سیستم مختل می‌شود. فهیمه فرهمندپور، با اشاره به لزوم کار سیستمی در مقوله حجاب، خاطرنشان می‌کند که در موضوع عفاف و حجاب نیز متاسفانه شاهد یک کار هدفمند سیستمی نبوده‌ایم.

کدام نهاد رسمی، مسئول است؟

کار فرهنگی یا برخورد قانونی؛ دو رویکرد متفاوت است که همواره برای مقابله با مساله بدحجابی مطرح می‌شود.

حدادعادل با ضروری دانستن برخورد قانونی با بدحجابان، عنوان می‌کند: حجاب یک امر اعتقادی و فرهنگی است که نیاز به تربیت دارد، اما وقتی قرار شد در جامعه‌ای حجاب رعایت شود، با کسی که تصمیم گرفت در این مورد قانون را رعایت نکند چه برخوردی باید شود؟ آیا دولت و نیروی انتظامی در این زمینه وظیفه دارد یا خیر؟ ما معتقدیم نیروی انتظامی باید عاقلانه و مدبرانه به قانون عمل کند. ممکن است اجرای بد قانون آسیب ایجاد کند، اما نیروی انتظامی نباید خودش را بدون مسئولیت بداند و دولت هم باید از نیروی انتظامی حمایت کند.

اما فرهمندپور بر این اعتقاد است که نباید همه وظایف برای مقابله با بدحجابی به نیروی انتظامی، سپرده شود. وی یادآوری می‌کند که انتظار از نیروی انتظامی این است که به وظیفه خود عمل کند، اما اگر قرار باشد دیگر دستگاه‌ها به وظیفه خود عمل نکنند، این مشکلات به سمت نیروی انتظامی سرریز می‌شود، همان‌طور که الان هم این اتفاق افتاده است. اگر دستگاه‌های دولت دست‌کم در ساختار خود به وظیفه خود عمل کنند ما شاهد این وضع در جامعه نخواهیم بود. از سوی دیگر، فرمانده نیروی انتظامی کشور نیز ضمن دفاع از فعالیت‌های این نیرو در مقابله با بدحجابی، عنوان می‌کند که ما به وظیفه قانونی خود عمل می‌کنیم، هرچند گاهی صحبت‌هایی علیه کارهایی که انجام می‌دهیم، به گوشمان می‌رسد.

در حالی که حدادعادل می‌گوید وضع حجاب، هرسال نسبت به سال قبل بدتر می‌شود و باید در این مورد تدبیری اندیشید، اما سردار اسماعیل احمدی‌مقدم، تصریح می‌کند: برداشت من برخلاف برداشت مهمانان برنامه، این نیست که وضع روز به روز بدتر می‌شود، آنهایی که اهل جلوه‌گری هستند بیشتر در چشم ظاهر می‌شوند و کسانی که اهل عفاف و حجاب هستند کمتر در منظر عمومی ظاهر می‌شوند و این به معنای بد شدن وضع حجاب و عفاف نیست.

خانواده و مدرسه؛ پیشگام ترویج حجاب

پیشگیری، پیش‌بینی، مدیریت و تقابل، چهار مرحله مقابله با پدیده بی‌حجابی است که مشاور امور زنان وزارت کشور به آن اشاره می‌کند. به گفته فرهمندپور، خانواده‌های ما قبل از انقلاب در جامعه طاغوت چون می‌دانستند خودشان باید فرزندانشان را تربیت کنند بخوبی از پس تربیت بچه‌ها برمی‌آمدند، اما بعد از انقلاب دچار مساله واسپاری تربیت بچه‌ها به جامعه شده‌اند.

وی تصریح می‌کند: یکی از اساسی‌ترین مسائل ما در جامعه امروز این است که خانواده‌ها وظیفه خود را در قبال تربیت دینی فرزندان بخوبی ایفا نمی‌کنند. وقتی این مدیریت در خانه انجام نشود، این مشکلات به آموزش و پرورش سرریز می‌شود که این دستگاه هم بخوبی به وظیفه خود عمل نمی‌کند و شاهد این هستیم که همه به سمت فرافکنی می‌روند. حدادعادل هم با اشاره به نقش خانواده‌ها در مورد حجاب و عفاف، خاطرنشان می‌کند: بی‌حجابی یک پدیده پیچیده است، درست شبیه به اعتیاد. غفلت خانواده‌ها و مسائل تربیتی از موارد موثر در موضوع اعتیاد است که حجاب هم به همین شکل است. یعنی برخلاف نظر فرهمندپور، حدادعادل معتقد است حجاب یک کار تربیتی است که باید خانواده و مدرسه، هر دو همزمان با یکدیگر آن را انجام دهند. به گفته عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجاب یک کار تربیتی است و جای تربیت آن در خانواده است. مدرسه هم کار تربیتی می‌کند، اما اگر پیام تربیتی خانواده و مدرسه متغایر باشد، این تربیت به نقطه درستی نمی‌رسد. در واقع، اگر آموزه‌های مدرسه با آموزه‌های خانواده درباره حجاب متناقض باشد، در آن صورت نمی‌توان از دانش‌آموز توقع داشت که به مساله حجاب، به دید مساله‌ای اختیاری و ارزشمند نگاه کند.