یکی از آسیب‌های مزمن و پنهان در چرخه فرهنگ و هنر معاصر، به‌ویژه در عرصه سینمای استراتژیک و موضوعی، پدیده جزیره‌ای عمل کردن است. در سال‌های گذشته، بسیار دیده‌ایم که حلقه‌های پژوهشی و اندیشه‌ورزان در اتاق‌های فکر و همایش‌های دانشگاهی به تولید تئوری پرداخته‌اند، فیلمسازان در میدان عمل و پشت دوربین‌ها با چالش‌های فنی و فرمی دست‌به‌گریبان بوده‌اند، مدیران فرهنگی درگیر روند‌های اداری و گزارش‌های آماری مانده‌اند و تماشاگر تشنه معنا، بیرون از این گود، در جست‌وجوی آثاری هم‌راستا با دغدغه‌های ذهنی خویش سرگردان شده است. این گسست و فاصله میان اضلاع آفرینش هنری، پاشنه‌آشیل سینمای ایثار و مقاومت در رسیدن به جایگاه شایسته خویش بوده است.
در چنین فضایی، توجه به سومین هدف راهبردی سومین جشنواره ملی فیلم ایثار، یعنی ایجاد بستر‌های مناسب از طریق تبادل تجربیات ارزنده و تعامل میان سینماگران، صاحب‌نظران، متخصصان و مخاطبان، فراتر از یک هدف‌گذاری تشریفاتی در فراخوان، یک راه‌حل ساختاری و نجات‌بخش است. سینمای ایثار زمانی می‌تواند از دستاورد‌های عظیم و میراث معنوی ایثارگران بهره‌مند شود که همه این اجزا در یک میدان تلاقی پویا با یکدیگر به گفت‌و‌گو بنشینند و به تعبیری، زبان مشترکی برای ترجمه معنا به قاب تصویر پیدا کنند.
نخستین ضرورت این همگرایی، پیوند عمیق میان اندیشه نظری و مهارت سینمایی است. فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت، اقیانوسی بی‌پایان از مفاهیم فلسفی، اخلاقی، جامعه‌شناختی و روان‌شناختی است. اگر سینماگر بدون دسترسی به یافته‌های صاحب‌نظران و پژوهشگران تاریخ شفاهی پا به میدان تولید بگذارد، اثرش دچار فقر محتوا یا ابتلا به روایت‌های تکراری و توریستی خواهد شد. برعکس، اگر پژوهش‌های گران‌بها و اسناد زنده مقاومت در کشوی بایگانی‌ها محبوس بمانند و میان پژوهشگر و فیلم‌نامه‌نویس پیوندی ساختاری برقرار نشود، گنجینه‌های عظیم ایثار هرگز به حافظه تصویری جامعه راه نخواهند یافت. جشنواره‌های تخصصی، مهم‌ترین بارانداز برای شکل‌گیری این تفاهم و هم‌افزایی هستند؛ بستری که در آن تئوریسین‌ها با زبان درام و ابزار‌های سینمایی آشنا می‌شوند و هنرمندان به ژرفای حقایق و زوایای پنهان وقایع دسترسی پیدا می‌کنند.
دومین کارکرد بنیادین این تعامل، انتقال تجربه میان‌نسلی است. سینمای دفاع مقدس و پایداری در ایران، چهار دهه تجربه اندوخته، پیشگامان بزرگی به خود دیده و آزمون‌وخطا‌های بسیار پشت سر گذاشته است. امروز، نسلی از فیلمسازان جوان، مستعد، مسلط به زبان بصری روز و فناوری‌های نوین سینمایی پا به عرصه گذاشته‌اند. گسست میان نسل اول و دوم سینمای دفاع مقدس با نسل‌های سوم و چهارم، خطری جدی برای تداوم زیست این گونه سینمایی است. جشنواره فیلم ایثار باید خاستگاه این انتقال تجربه باشد؛ جایی که تجربه زیسته، نگاه شهودی و پایبندی اصیل سینماگران پیشکسوت به روح مقاومت، با شور، فرم‌های تازه و نگاه پرسشگر نسل جدید تلاقی کند. از این تلاقی زنده، سینمایی زاده خواهد شد که هم ریشه در هویت اصیل دارد و هم با نبض امروز جهان می‌تپد.
ضلع سوم و شاید مغفول‌ترین بخش این زنجیره، تعامل مستقیم با مخاطب است. درام بدون مخاطب، گفت‌وگویی ناتمام و عقیم است. تولیدات سینمای ایثار نباید در حبس تحسین مدیران یا تایید منتقدان هم‌سو باقی بماند؛ این آثار برای بیدار کردن وجدان عمومی، تقویت همبستگی ملی و امیدآفرینی در بطن جامعه خلق می‌شوند. بسترسازی برای شنیدن بازخورد تماشاگران، فهم سلیقه نسل جدید و سنجش میزان باورپذیری آثار در چشم مردم، دقیقاً همان چیزی است که تولیدات آینده را تصحیح و صیقل می‌دهد. مخاطب امروز، آثاری بدون روتوش، واقع‌گرا و عاری از تعارف می‌خواهد؛ تماشاگر مشتاق دیدن قهرمانانی زمینی، دارای درگیری‌های انسانی و انتخاب‌های دشوار است. گفت‌وگوی بی‌واسطه سینماگر با تماشاگر در اتمسفر جشنواره، درس‌آموزترین کارگاه فیلمسازی برای فهم واقعیت جامعه است.
در نهایت، گسترش فرهنگ بهره‌وری از دستاورد‌های مبتنی بر ایثار، شهادت و مقاومت در یک مسیر یک‌طرفه و یک‌سویه محقق نمی‌شود. سینما به عنوان هنر جمعی، در مدار تعامل رشد می‌کند. گام برداشتن جشنواره فیلم ایثار در مسیر فراهم آوردن کرسی‌های نقد مشترک، کارگاه‌های انتقال تجربه، نشست‌های رودرروی اندیشه‌ورزان و سینماگران و مشارکت دادن مخاطبان واقعی، اقدامی زیربنایی برای خروج این گونه مهم سینمایی از وضعیت سکون و ورود به دوران پویایی است. تنها در پناه چنین همگرایی صادقانه و چندجانبه‌ای است که پرده نقره‌ای می‌تواند به تجلی‌گاه ماندگار شریف‌ترین ارزش‌های انسانی بدل شود.
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
درخشان: قرمزها در هماهنگی بین خطوط سهگانه مشکل دارند
