طعم سلامتی رابچشید

IPMسعی دارد کشاورزان را به سطحی از دانش برساند تا خود مدیریت مزرعه را به عهده بگیرند و در مواقع ضروری که ممکن است آفات مزرعه را تهدید کنند، به جای مصرف سموم شیمیایی از حشرات مفید کمک بگیرند.
دکتر مجتبی رجب بیگی بااشاره به وجود راهکارهای متنوع IPMبرای مبارزه طبیعی می افزاید: استفاده از حشره کش های شیمیایی در یک مزرعه کشاورزی موجب از میان رفتن حشرات مفید در زنجیره تولید می شود که این مساله علاوه بر افزایش تدریجی عوامل ناخواسته ، موجب استفاده مجدد آنها برای مقابله می شود.
مشکلات زیادی همچون آلودگی محیط زیست و بیماری های مختلفی مانند بیماری های کلیوی ، عصبی و سرطان را که در 5دهه اخیر بسرعت رو به گسترش است ، به همراه دارد. تحقیقات جدید نشان می دهد بیشتر مادران تهرانی که هیچ وقت در مناطق روستایی نبوده اند، حاوی مقادیر قابل توجهی از سموم خطرناک همچون د.د.ت است.
این موضوع بخوبی موید آن است که حتی اگر سموم شیمیایی در فاصله های بسیار دور مصرف شوند از طریق خاک و آب وارد محصولات کشاورزی می شوند و به این ترتیب چرخه معیوب سموم در طبیعت ادامه پیدا می کند.
رجب بیگی در ادامه می گوید: باتوجه به نقشی که مدیریت تلفیقی آفات در کاهش سموم ، کاهش آلودگی محیط زیست ، افزایش سطح سلامت کشاورزان و جامعه از طریق به کارگیری روشهای مختلف غیرشیمیایی کنترل آفات دارد، توانسته ایم گام موثری برای رسیدن به اهداف طرح برداریم. به طوری که براساس آمار موجود میزان استفاده از سموم شیمیایی در محصولات کشاورزی از 54هزار تن در سال 79به 20هزار تن در سال زراعی جاری رسیده است.


گام هایی محکم به سوی کشاورزی ارگانیک

طرح توسعه مدیریت تلفیقی آفات با همکاری فائو در ایران اجرا می شود. مهندس حسین حیدری ، هماهنگ کننده ملی این طرح می گوید: طرح IPM منطقه ای با روش مدرسه در مزرعه است و از طرف سازمان خواروبار جهانی با حمایت دولت ایتالیا به عنوان نماینده جامعه اروپا در غالب برنامه سازمان ملل برای بهبود وضعیت سلامت و امنیت غذا طراحی شده است.
در این طرح 6کشور منطقه ای فلسطین ، اردن ، سوریه ، لبنان ، مصر و ایران شرکت دارند. عضو هیات علمی موسسه تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی می افزاید: این طرح از اوایل سال گذشته شروع شده و کارگاه های عملی آن در ایران به دلیل دانش فنی و سابقه خوب در این زمینه برپا شده است.
برای هریک از این 6کشور براساس اولویت 2نوع محصول انتخاب شد که درخصوص ایران انگور و خیار گلخانه ای که میزان مصرف سم در آنها تا به حال بسیار زیاد بوده ، در برنامه کاری قرار گرفتند.
در نتیجه این طرح در 3استان تولیدکننده اصلی این محصولات ، یعنی تهران ، قزوین و سمنان زیر نظر کمیته راهبردی انجام شد و یک موسسه غیردولتی مجری آن است.
نتایج به دست آمده در طول این مدت بسیار موفقیت آمیز بوده و در کارگاهی که امسال در ایران برگزار شد، تجربیات و دانش فنی به دست آمده را به دیگر کشورهای گروه انتقال دادیم و تصمیم داریم این الگوی رفتاری را به برنامه ای راهبردی تبدیل کنیم.


شیوه جدید آموزش

IPM مدرسه در مزرعه روش جدیدی نیست ، بلکه براساس شیوه آموزش غیررسمی و خاص بزرگسالان تدوین شده است. بر این اساس به جای آن که کشاورزان به کلاسهای توجیهی بروند، تمام فعالیت ها در مزرعه انجام می شود. آنها دشمنان طبیعی آفات را می شناسند و در این صورت دیگر دوستان خود را در مزرعه از بین نمی برند.
فعالیت هایی که در قالب این طرح انجام می شوند از نظر کشاورزان بسیار جالب هستند و در تمامی مراحل ، ارزیابی به وسیله خود آنها صورت می گیرد.
از آنجا که کشاورزان در دهها هزار سال تجارب ارزشمندی کسب کرده اند و به طور غریزی تمام عوامل را در نظر می گیرند، در این شیوه به جای گوش دادن به توصیه های مروج ، خود صحبت می کنند و عقاید و نظرات آنها به وسیله متخصصان اصلاح می شود.
برای رسیدن به این هدف از سال گذشته 60گروه کاری تشکیل شده اند که هر کدام 25نفر عضو دارند. این اعضا، کارشناسان دولتی و غیردولتی هستند که شاخص های کار به عنوان مربی را داشته و هر کدام با یک یا 2گروه از کشاورزان به صورت مستمر در ارتباط هستند.
حیدری درخصوص اهمیت این طرح گفت : جامعه اروپایی تا سال 2008قوانینی را تصویب و در نهایت تا سال 2010اجرا می کند که به موجب آنها تولید و مصرف هر محصولی که باقیمانده سم در آن موجود باشد، ممنوع اعلام می شود.
کشورهایی که در حال حاضر توانسته اند این فرصت را زودتر ایجاد و کشاورزان خود را با این روش آشنا کنند، می توانند در عرضه محصولات خود پیشقدم باشند.

بهاره صفوی