دیدار نیکان با آداب نیکو

همین مساله در ارتباط با روابط ما با خدای خودمان نیز حاکم است. ارتباط‌های دینی و دعا کردن و هم‌کلام شدن با خداوند، آدابی دارد که این آداب را خود خداوند برای ما مشخص کرده است. همان طور که ما از دیگر انسان‌ها انتظار داریم که در ملاقات با ما، آدابی را رعایت کنند و به نحوی با ما هم سخن شوند که از این هم صحبتی لذت ببریم نه این که دچار رنجش شویم، هم صحبتی با خداوند نیز دارای آدابی است تا رضای خداوند از این مسیر تامین شود، زیراخدایی که قرآن به ما معرفی می‌کند، با تمام قدرت و عظمت خود، دارای تشخص است، به نحوی که با بندگان خود وارد ارتباط شده، از اعمال نیکوی آنها خشنود و از اعمال ناشایست آنها رنجیده می‌شود.بنابراین خداوند انسان‌ها را به حال خود رها نکرده، بلکه خلقت و هدایت انسان‌ها را به موازات یکدیگر پیش می‌برد. خداوند ما را در ابتدای خلقت به نحو تکوینی هدایت کرد و درون ما ذات و فطرتی حقیقت‌جو قرار داد تا از درون ندای وجدان را بشنویم و به حقیقت میل پیدا کنیم. ازسوی دیگر از طریق انبیا و اولیای خود، مسیر راستین حق و حقیقت را برای ما مشخص کرد تا با راهنمایی این کواکب هدایت، از مسیر صحیح منحرف نشویم.

از این رو، انبیا و ائمه در کنار فطرت خداجوی ما از وسایل هدایت انسان‌ها به شمار می‌روند. فطرت ما به همراهی رهبری انبیا و ائمه، ابزار هدایت خداوند در زمین هستند تا انسان‌ها در شب سیاه و ظلمانی کره خاکی، از مسیر صواب منحرف نشده، به سوی او گام بردارند. پس انبیا و ائمه ـ و نیز فطرت پاک خداجوی ما ـ بهترین نمونه از حضور دست خداوند در زندگی روزمره ما هستند. وجود پیامبران و ائمه را نمی‌توان منفک از وجود خداوند دید. غرض این نیست که خدای ناکرده به این بزرگان الوهیتی نسبت داده شود. خیر، آنان همان گونه که خود توصیف کرده‌اند، بهترین بندگان خدایند، اما ما بندگان عاصی خداوند هر هنگام قصد داشته باشیم از گناهان خود توبه کرده، به مسیر مرضی خداوند بازگردیم، الگوی خداپسندی بهتر از انبیا و ائمه اطهار نخواهیم یافت. این بزرگان راه رسیدن ما به رضای خداوند را نشان می‌دهند و از این رو، نزد خداوند و نیز بندگان خداجو، بسیار عزیز و گرامی هستند. زیارت مرقد این بزرگان، به‌معنای شرفیابی در حضور روح بزرگ آنهاست؛ روح بزرگی که به لقای خدا پیوسته و از این رو زیارت او، دارای آداب خاصی است که در شأن و متناسب عظمت آن است.

برخی آداب زیارت معصومین(ع) به این شرح است:

1 ـ غسل زیارت که به همین نیت انجام می‌شود و کیفیت آن با دیگر غسل‌ها فرقی ندارد.

2 ـ با طهارت و وضو بودن.

3 ـ پوشیدن لباس‌ پاک و تمیز که بهتر است رنگ آن، سفید باشد.

4 ـ عطر زدن و خوشبو کردن خود، بجز برای زیارت حضرت امام حسین(ع) که این عمل مستحب نیست.

5 ـ با آرامش و وقـــــار حرکت کردن و گام‌ها را کوتاه برداشتن.

6 ـ مشغول بودن به ذکر، بخصوص ذکر «الله‌اکبر» و «الحمدلله» در حال رفتن به زیارت.

7 ـ خواندن اذن دخول و اجازه گرفتن برای ورود به حرم.

8 ـ بوسیدن آستـــــانه و درگاه حرم. البته سجده کردن جایــز نیست مگر آن که سجده شکر به دلیل تــــوفیق این زیارت باشد.

برخی علما توصیه کردند، از آنجا که امروزه برخی دشمنان مکتب اهل بیت از این مسأله سوءاستفاده کرده و علیه شیعیان تبلیغ می‌کنند، بهتر است زائران گرامی سجده شکر را نیز روبه‌روی قبر و ضریح انجام ندهند.

9 ـ وارد شدن به حرم با پای راست.

10 ـ نزدیک قبر رفتن، طوری که بتواند در کنار ضریح قرار گیرد و خود را به آن بچسباند، در صورتی که مزاحمتی برای زائران نداشته باشد و سبب اختلاط با نامحرم نباشد. یادآوری می‌شود، هر چند نزدیک ضریح رفتن اگر مزاحمتی برای دیگران نداشته باشد مطلوب است ولی زیارت حضرت صرفا به دست مالیدن و بوسیدن ضریح نیست بلکه اگر در حرم و گوشه خلوتی نیز زیارت‌نامه بخوانند و به حضرت سلام بدهند، از ثواب زیارت بهره‌مند خواهند بود و این فکر که اگر دست به ضریح نرسانند یا آن را نبوسند، زیارتشان کامل نیست، تصور بیجایی است.

11 ـ ایستادن در حــال زیارت، اگر عذری ندارد و بتواند بایستد.

12 ـ تکبیر گفتن پیش از زیــــارت، وقتی قبر مطهر را می‌بیند.

13 ـ خواندن زیارت‌هایی که از معصومین (علیهم‌السلام) رسیده است، مانند زیارت جامعه و امین‌الله.

14 ـ آهسته زیارت خواندن و پرهیز از صدای بلند.

15 ـ خواندن دو رکعت نماز زیارت، پس از زیارت و هدیه آن به صاحب مزار.

16 ـ در زیارت معصومین (علیهم‌السلام) مستحب است پشت به قبله و رو به قبر زیارت بخوانند.

17 ـ خواندن دعا و قرآن و هـــــــدیه ثواب آن به صاحب مزار.

18 ـ توبــه از گناهان؛ زیرا آن اماکن مقدس محل پذیرش توبه است.

19 ـ پرهیز از سخنان ناشایست و لغو و بیهوده و امور دنیایی در آن اماکن مقدس.

20 ـ بیرون رفتن از حرم (بویژه اطراف ضریح) پس از زیارت تا جا برای دیگران باشد و از زیارت ملول نشود و شوق زیارت همچنان در دلش زنده بماند.

شایسته است این موارد هنگام زیارت معصومین رعایت شود تا منظره زیارت مقبره اهل بیت هر چه زیباتر و باشکوه‌تر باشد و به این شکل، ما شیعیان، برای اهل بیت زینت باشیم، نه زشتی.