برنامه «تهران در شب» در قالبی شاد به موضوعات فرهنگی روز میپردازد
شبهای مفرح رادیویی
از آنجا که بیشتر شهروندان تمایل دارند ساعات پایانی شب را با آرامش و آسایش بیشتری سپری کنند، برنامه شبکههای مختلف رسانه ملی با ریتم و ضرباهنگ آرامتری تهیه میشود. بامداد از آن مقاطع زمانی شبانهروز است که هر شبکه و برنامهای، مخاطبان خاص خودش را دارد. تدارک برنامهای جامع با مضامین متعدد فرهنگی، اجتماعی، هنری و... میتواند شنوندههای رادیو را با هر ذائقه و سلیقهای راضی نگه دارد و آنها را به پیگیری برنامه مورد علاقهشان ترغیب کند.
شبکه رادیویی تهران نیز با محور قرار دادن سلائق مختلف مخاطبان خود در پاسی از شب، برنامهای را با عنوان «تهران در شب» پخش میکند؛ برنامهای که هر شب با یک موضوع و تیم برنامهساز متفاوت به صورت زنده روی آنتن میرود. ما هم در یکی از یکشنبه شبهای زمستانی به جمع عوامل برنامهساز پیوستیم تا بیشتر درباره چند و چون کارشان بدانیم.
به گفته پوریا معلم، مدیر گروه فرهنگ و هنر رادیو تهران، تهران در شب، جنگی فرهنگی، ادبی و هنری است که به دلیل ساعت پخش برنامه روایت سادهتری نسبت به سایر برنامهها دارد و حوزه عمومیتری را تحت پوشش قرار میدهد. این برنامه از شنبه تا جمعه رأس30 دقیقه بامداد شروع میشود و تا دو بامداد ادامه دارد. این مجموعه در بخشهای متنوع و با حضور کارشناسان مرتبط به ارائه تازهترین اخبار سینمایی، ادبی، هنری و فرهنگی اختصاص دارد. امشب که ما مهمان برنامه تهران در شب رادیو تهران هستیم بامداد یکشنبه است و گروه برنامهساز با محوریت سینما در تدارک و پخش برنامه هستند.
***
از قرار معلوم برنامه با موضوعهای متنوع روی آنتن میرود؛ مثلا شنبههای تهران در شب، حال و هوایی دیگر دارد، چون درباره خاطرهها و نوستالژی و تداعیگر موسیقیها و خوانندههای قدیمی و هنر دوبله است بامداد یکشنبهها نیز به کمدی و طنز اختصاص دارد، تهران در شب دوشنبهها به مسائل اجتماعی اختصاص یافته و به عبارتی دیگر بر روابط و رفتارهای اجتماعی ازجمله اخلاق و رفتار افراد تاکید دارد، بامداد سهشنبهها نیز به هنرهای تجسمی چون نقاشی، خوشنویسی، مجسمهسازی، طراحی، عکاسی، گرافیک و... اختصاص دارد و این برنامه سهشنبهها، به بررسی سیر غزلسرایی در ادبیات ایران نیز میپردازد.
***
برنامه با یاد و خاطر خدای منان و سلام و احوالپرسی گرم مجری آغاز میشود. پخش موزیک، موسیقی شاد و البته آرام از دیگر ویژگیهای شاخص برنامه است. حتی صحبتهای جدی مجری برنامه نیز شنوندههای این برنامه شبانه را به وجد میآورد. این شور و حال را از پیامکهای بیشماری که به برنامه میرسد، میتوان دریافت. پیامکهایی که بیشترشان موید رویکرد موفق برنامه تهران در شب است.
از آنجا که پاسی از شب سپری شده، سکوت سنگینی استودیو را فراگرفته است. هر کسی با توجه به وظیفهای که به او محول شده به آرامی در حال انجام وظایف خودش است. تا شروع برنامه فرصت کوتاهی باقی است، اما فرصت را غنیمت میدانم و با تهیهکننده برنامه به گفتوگو مینشینم. میثم عبدی، تهیهکننده بامداد یکشنبهها با بیان این که محور این برنامه در این شب کمدی و طنز است، میگوید: برنامه ما در این شب حال و هوای شادی دارد، به طوری که در بخشهای مختلف با طراحی قسمتهای طنز و کمدی، لحظات مفرحی برای شنوندهها ایجاد میکنیم. حتی انتخاب قطعات موسیقی نیز مبتنی بر فضای کمدی و طنز است تا لبخندی بر لبهای شنوندگان بنشانیم. البته توجه به ساعت پخش برنامه نیز از دیگر نکاتی است که در لایههای زیرین برنامه احساس میشود. وقتی از عبدی میپرسم شنوندهها در این برنامه چه جایگاهی دارند، میگوید: شنوندگان در این برنامه حضور فعالی دارند و خودشان بخشی از برنامه هستند که با بیان جملات طنز و کمیک بر جذابیت برنامه میافزایند. هر هفته یک موضوع مطرح میشود و شنوندگان به سوالاتی که رابطه مستقیمی به کمدی و طنز در زندگی روزمره دارد، پاسخ میدهند. مثلا از مخاطبان میپرسیم آیا تا به حال اتفاق اشتباهی برای شما رخ داده که باعث خنده شما بشود؟ این نوع کمدی، کمدی اشتباهات است و نمونه آن را در نمایشنامهای کمدی اثر ویلیام شکسپیر یا سریال «مرد هزار چهره» مهران مدیری دیدهایم. عبدی که خودش طراحی سوالات را به عهده دارد، در پاسخ به این پرسش که سوالهای برنامه بر چه اساسی طراحی میشود، توضیح میدهد: ما میخواهیم ریشههای طنز و کمدی را در بطن زندگی روزمره پیدا کنیم، لذا بیشتر پرسشها براساس زندگی اجتماعی مردم طراحی و در قالب طنز مطرح میشود. هدف ما این است ضمن خلق لحظاتی شاد و کمیک، خستگی روز را از تن شنوندهها به در کنیم. از سوی دیگر این هدف را جستجو میکنیم که طرح مسائل اجتماعی در این قالب، تلنگری بر عملکردها و رفتارهای اجتماعی و خانوادگی افراد باشد.
او میگوید: به نظرم آنچه در برنامههای طنز و کمدی میتواند مدنظر قرار گیرد، الگوها و مضامین جدید است که تکراری و پیشپاافتاده یا به عبارتی دیگر کلیشهای نباشد تا بتواند نقدهای پرمایهای را درخصوص مسائل اجتماعی، شهری و... مطرح کند. در این خصوص شاید استفاده از لطایف عبید زاکانی، حکایتهای گلستان و لطایف ملانصرالدین بیشتر به طنزنویسان کمک کند.
***
در ادامه برنامه تهران در شب، شنوندههای این برنامه با روایتی دنبالهدار از تاریخچه تئاتر کمدی همراه میشوند و در قالب جملاتی کوتاه و اثرگذار، موضوعات اجتماعی، فرهنگی و هنری را در قالب طنز دنبال میکنند. بخشی که باز هم براساس پیامکهای رسیده و آماری که از ارزیابی این پیامکها به دست میآید، از بخشهای شنیدنی برنامه است.
از آنجا که رویکرد برنامههای طنز، ایجاد سرگرمی و تفریحی برای مخاطب است، نباید فراموش کرد طنز تلفیقی از دو عنصر خنده و اندیشه است. به عبارتی دیگر خنده هدف نهایی طنز نیست، بلکه برانگیختن اندیشه مخاطب اولویت دارد. در طنز باید وجه آگاهیدهنده وجود داشته باشد و کار رسانه هم همین است. به نظر میرسد رویکرد مهم برنامه تهران در شب، دستیابی به این هدف رسانهای مهم باشد.
***
بخش دیگری از برنامه تهران در شب، به ارائه گزارشها و مصاحبه طیبه نهانی با کارگردانان فیلمهای طنز و کمدی سینمای ایران اختصاص یافته است. وی در این قسمت معرفی یک فیلم از سینمای کمدی ایران را به عهده دارد که در این بخش ضمن معرفی کارگردان و عوامل برنامهساز به شیوه بازی بازیگران در فیلم کمدی و چگونگی استفاده از کمدی در موقعیتهای مختلف فیلم پرداخته میشود. برای امشب، فیلم «چهار چنگولی» ساخته سعید سهیلی که چند سال پیش روانه اکران سینماها شد و به فروش بالایی نیز دست یافت و پس از آن راهی شبکه نمایش خانگی شد، انتخاب شده است. نهانی در این بخش به بررسی این فیلم کمدی میپردازد. پس از پایان این قسمت، از نهانی میخواهم بیشتر درباره این بخش توضیح دهد. او درباره بخشی که تهیه و اجرایش را به عهده دارد، میگوید: در این بخش فیلمهای کمدی سینمای ایران (پس از پیروزی انقلاب اسلامی) را با هدف اطلاعرسانی و مرور تحلیلی به شنوندگان برنامه معرفی میکنیم و هدفی که در این بخش از برنامه در پی آن هستیم، رسیدن به پاسخ این پرسشهاست که تاکنون چه آثاری و با کدام محتوا و مضمون در قالب طنز ساخته شده؟ حرکت ما در این حوزه در کدام سمتوسو بوده و آیا فیلمهای ما در این عرصه از کیفیت مطلوب برخوردار بودهاند یا نه؟ او ادامه میدهد: در این برنامه هر هفته یک فیلم کمدی و طنز مورد بررسی قرار میگیرد و قصدمان این است تا درباره محتوا و مضمون فیلمها، اطلاعاتی مفید به شنوندهها ارائه شود. ما همچنین در این بخش با بیان خلاصه داستان، چگونگی بازی بازیگران و نوع طنزی که در فیلم استفاده شده، در نظر داریم اطلاعات تکمیلی خوبی به مخاطب ارائه کنیم.
نقد فیلم نیز از دیگر بخشهای شنیدنی برنامه تهران در شب است. در این بخش ضمن نقد و تحلیل فیلمهای روی پرده، اطلاعاتی درباره این که چقدر از فیلم استقبال شده و این که آیا فیلم از فروش خوبی برخوردار بوده یا نه، صحبت میشود و کارشناسان در این زمینه به اظهارنظر میپردازند. در ادامه نیز با کارگردان فیلم مورد نظر درباره فیلم گفتوگویی ترتیب داده میشود و او از چگونگی شکلگیری و طرح اولیه داستان، ایده اصلی، فضاسازی، فیلمنامه و همچنین چگونگی انتخاب بازیگران صحبت میکند که این بخش نیز غالبا با استقبال مخاطب همراه بوده است.
***
به گفته دستاندرکاران برنامه تهران در شب، تولید یک برنامه رادیویی بویژه در زمینه سینما و تصویر، با توجه به این که در رادیو نمیتوان سراغی از تصویر گرفت، دشواریهای خاص خود را دارد، اما گروه سازنده این برنامه با استفاده از باند صوتی و دیالوگهای فیلمها، موسیقی و نیز پخش گفتوگوهای اختصاصی، فضایی را به وجود میآورند که مخاطب هیچگاه به این خلأ فکر نکند، حتی برای یک لحظه!
تنظیم موج
برنامه «تهران در شب» از موج اف.ام ردیف 94 مگاهرتز به صورت زنده (از ساعت 30 دقیقه تا 2 بامداد هر شب) با حضور کارشناسان مرتبط، شنوندگان این شبکه رادیویی را با ارائه تازهترین مطالب، اخبار و رویدادها در حوزه اجتماعی، سینمایی، ادبی، هنری، فرهنگی و... همراهی میکند.
زهرا رئیسی
گفت و گو
