قالی سرو مقدس تبریز

طرح سرو به عنوان نماد آزادی و تقدس در بسیاری از طرح‌ها و تصاویر هنری نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد و حتی طرح آن به صورت‌های گوناگون در نقوش تزئینی قالی ـ که از تجلیگاه‌های اندیشه و ذوق هنری است ـ ظاهر می‌شود. انواع بته‌جغه‌ها مانند سروناز، سرو در گلدان یا به صورت محرابی و باغی بافته می‌شود.

یکی از قالی‌های تاریخی که با نقش سرو بافته شده، قالی سرو مقدس تبریز است که قدمت آن به قرن 13 هجری قمری برمی‌گردد و هم اینک در موزه ملی فرش تهران نگهداری می‌شود.

این قالی که در تبریز بافته شده، به شماره اموال 209 در موزه فرش تهران نگهداری می‌شود. اندازه‌اش 136 × 185 سانتی‌متر است و رنگ‌های به کار رفته در آن لاکی، زرد،‌ آبی و کرم و از جنس طبیعی است. نوع گره این قالی ترکی است و جنس تار و پود آن از نخ و نوع جنس پرز آن ابریشم است. در طرح و نقشه این قالی می‌توان گفت، زمینه اصلی دارای طرح محرابی سروی است. این طرح از طرح‌های متداول آسیای صغیر و بخصوص شمال‌غرب ایران است.

درخت سرو در میانه قالی، نماد خرمی و جاودانگی است که نشانه‌ای از تقدس این درخت است. درون این درخت، طرحی از یک گل ختایی همراه با کشکول و شاخ و برگ‌های سروناز دیده می‌شود. در پایین درخت، تعدادی محراب متصل به هم پوشیده از گل به چشم می‌خورد.

طرح حاشیه قالیچه نیز به صورت غیرسنتی و متشکل از سه نوار پهن است که نقش محراب را دربرمی‌گیرد. رنگ‌های زنده و شاد با طرحی هوشمندانه، گویای اعتلای هنر قالیبافی در آغاز سده چهاردهم هجری قمری در آذربایجان است.