جنگ لفظی در اجلاس ژنو2

کنفرانس ژنو 2 درحالی برگزار می‌شود که قصد دارد به توافقات کنفرانس ژنو1 جامه عمل بپوشاند. ژنو1 حدود یک سال پیش با هدف پایان دادن به خشونت در سوریه برگزار شد، اما به عقیده بسیاری یک کنفرانس شکست خورده بود. در آن کنفرانس بر تشکیل یک دولت انتقالی با توافق طرفین درگیرتاکید شد که هنوز چنین دولتی تشکیل نشده است. ناظران با توجه به اختلافات گسترده بین دو طرف شرکت کننده پیش بینی می‌کنند که ژنو2 نیز به همان راهی خواهد رفت که ژنو 1 رفت. روز نخست کنفرانس بیشتر به سخنان کلی دبیرکل سازمان ملل متحد و وزرای خارجه روسیه و آمریکا اختصاص داشت.

مراسم افتتاحیه

اجلاس دیروز ابتدا با سخنان بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل و سپس سخنان «دیدیه برکهالتر» رئیس‌جمهور سوئیس آغاز شد و پس از آن به ترتیب سرگئی لاوروف وزیرخارجه روسیه و جان کری وزیرخارجه آمریکا سخنرانی کردند. با توجه به پس گرفته شدن دعوت از ایران، هیچ نماینده‌ای از کشورمان دراین کنفرانس حضور نداشت.

بان کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل در سخنرانی خود ابتدا از هیات‌های شرکت‌کننده و رئیس‌جمهور سوئیس تشکر کرد و در ادامه اظهاراتش افزود: باید معاهده ژنو 1 که در آن بر تشکیل دولت دارای اختیارات کامل تاکید شد، اجرایی شود. مسئولان دولت انتقالی باید آرمان‌های مردم این کشور را محقق کنند. من به طرف‌های سوری برای دستیابی به توافقی گسترده تکیه و اعتماد می‌کنم. باید این فرصت غنیمت شمرده شود. ما فقط یک روز برای شنیدن سخنان طرف‌ها وقت داریم. به هر طرفی هفت دقیقه فرصت داده می‌شود تا سخنرانی کند. هیات‌های سوری از این امر مستثنا بوده و ده دقیقه زمان برای سخنرانی دارند. من از حاضران می‌خواهم تا از الفاظ تخریب‌کننده استفاده نکنند تا آنچه را که ما ساخته‌ایم ویران نشود. بان کی مون در ادامه گفت: این نقطه آغازی برای تحقق صلح خواهد بود.

سخنان لاوروف و کری

به گزارش ایسنا، پس از بان کی مون، سرگئی لاوروف،‌ وزیر امور خارجه روسیه به سخنرانی پرداخت و گفت: راهکار سیاسی خروج سوریه از بحران موجود است. این ملت سوریه است که باید درباره این کشور تصمیم‌گیری کند. باید در قبال تروریسم در سوریه موضعی متحد اتخاذ کنیم. از همه کسانی که ژنو 2 را تائید کردند بویژه رئیس‌جمهور آمریکا تشکر می‌کنم. سوری‌ها باید خودشان بحران را حل کنند و جایی برای راهکار خارجی وجود ندارد. به‌دنبال او جان کری وزیر خارجه آمریکا از شرکت معارضان سوری در کنفرانس ژنو2 استقبال و از آنها به دلیل این تصمیم شجاعانه تقدیر کرد. جان کری در سخنان خود از واژه انقلاب استفاده کرد و مدعی شد: انقلاب سوریه به‌طور مسالمت‌آمیز و از کودکان مدرسه‌ای در درعا آغاز شد. این انقلاب در ابتدا مسلحانه نبود و با مطالبات مشروع برای تغییر و اصلاح آغاز شد. کری سپس ادامه داد که نیروهای بشار اسد با زور و بمب و موشک پاسخ این تظاهرات آرام و صلح‌آمیز را دادند. وزیر خارجه آمریکا تأکید کرد که هزاران نفر در سوریه تنها به‌دلیل مخالفت با نظام و نه حمل اسلحه کشته شدند. کری ادامه داد: ما باید دولتی انتقالی بر اساس مذاکره و با موافقت تمامی طرف‌ها تشکیل دهیم. وی تأکید کرد که اسد بخشی از دولت انتقالی نخواهد بود.

دولت سوریه و مخالفان

ولید المعلم، وزیر امور خارجه سوریه هم در سخنرانی‌اش ژنو 2 اظهار کرد که نمایندگان کشورهایی که در کشتار ملت سوریه مشارکت دارند، در نشست ژنو 2 حضور دارند. به گزارش مهر و به نقل از المیادین، ولید المعلم وزیر امور خارجه سوریه افزود: امروز کشورهایی در نشست ژنو 2 نماینده دارند که دستانشان به خون ملت سوریه آغشته است. چهره واقعی کسانی که ثبات سوریه را از طریق صدور تروریسم بر هم زدند، امروز برملا شد. تروریست‌ها چگونه می‌توانند خواسته‌های ملت سوریه را محقق کنند. چگونه ممکن است تروریست‌هایی از ترکیه، عربستان، انگلیس و فرانسه با پیمودن هزاران کیلومتر به سوریه بیایند و به قول خود دولت اسلامی تشکیل دهند. از 83 کشور دنیا تروریست‌هایی در سوریه حضور دارند و در واقع آن کسی که در نیویورک خود را منفجر کرد همان تروریستی است که در سوریه خود را منفجر می‌کند.

با اتمام زمان سخنرانی ولید المعلم، بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد به او تذکر داد که زمان سخنرانی‌اش تمام شده است. المعلم با اعتراض به این تذکر گفت: شما در نیویورک زندگی می‌کنید و من در سوریه و پس از سه سال رنج، این حق من است که به صحبتم ادامه دهم!

در همین حال، احمد الجربا، رئیس ائتلاف مخالفان سوری گفت: ما وقت را از دست نمی‌دهیم و می‌خواهیم تمام تلاش خود را برای این کنفرانس مهم انجام دهیم. در ژنو 1 تصمیم تاریخی و فرصت واقعی برای حل و فصل بحران ایجاد شد. اسد مدعی مبارزه با تروریسم است. چه کسی این حرف‌ها را باور می‌کند. ما در جهت حمایت از مردم سوریه عمل می‌کنیم. این سخنان را گفتم تا تاکید کنم که ما کاملا با ژنو 1 موافق هستیم. اختیارات اسد از جمله ارتش و سازمان اطلاعات باید در اختیار دولت انتقالی قرار بگیرد. وقتی سخن از ژنو 1 به میان می‌آید به معنای آزادی اسیران و خارج کردن مزدوران و پایان دادن به گرسنگی و توقف محاصره‌هاست.

در ادامه وزرای خارجه چین، فرانسه، انگلستان، ژاپن، ترکیه، عربستان‌سعودی، مراکش و نمایندگان اتحادیه عرب و.... سخنرانی کردند.

مذاکرات پشت پرده

در بیشتر این‌گونه کنفرانس‌ها آنچه مهم است مذاکرات پشت پرده است. درواقع این مذاکرات پشت پرده است که مسیر اصلی مذاکرات را تعیین می‌کند. طی دو روز گذشته نیز مذاکرات مختلفی بین سران کشورهای روسیه و آمریکا به اتفاق نمایندگان سازمان ملل در سطوح مختلف صورت گرفته است که از محتوای آنها اطلاع چندانی در دست نیست. برخی خبرها حکایت از آن دارد که روز سه‌شنبه ابتدا جان کری و سرگئی لاوروف وزرای خارجه آمریکا و روسیه پیش از شروع مذاکرات ژنو 2 در سوئیس با یکدیگر مذاکره کردند. گفته می‌شود آن دو در این مذاکرات بر تشکیل یک دولت دموکرات و سکولار در سوریه توافق کرده‌اند. عصر همان روز نیز لاوروف به همراه کری با بان کی مون و اخضر ابراهیمی نماینده سازمان ملل در امور سوریه نشست چهارجانبه‌ای برگزار کردند. همچنین گفته شد باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا با ولادیمیر پوتین همتای روسی خود درخصوص سوریه و مقدمات کنفرانس بین‌المللی ژنو۲ یک گفت‌وگوی تلفنی داشته‌اند. گرچه محتوای این مذاکرات افشا نشده اما خبرهای حاشیه‌ای حکایت از این دارد که رهبران دوکشور پیرامون مسائلی چون سوریه و ایران به تبادل‌نظر پرداخته‌اند.

لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه درباره کنفرانس ژنو 2 گفت: تنها راه‌ پایان دادن به بحران سوریه، حل سیاسی بحران این کشور از طریق میز مذاکره است. وی در یک کنفرانس خبری مشترک با فرانک والتر اشتاین‌مایر، همتای آلمانی خود در پاریس اظهار کرد: پاریس انتظار دارد گام‌هایی به سمت برقراری صلح در سوریه برداشته شود. فابیوس نیز خواستار تشکیل یک دولت انتقالی با تمامی اختیارات اجرایی شد.

با این حال یوسف بن علوی، وزیر خارجه عمان اعلام کرد کشورش در کنفرانس ژنو 2 شرکت نمی‌کند. مقامات عمانی طی اظهاراتی دلیل این کار را بی نتیجه بودن کنفرانس مذکور عنوان کردند. همچنین مسعود بارزانی رئیس منطقه کردستان عراق با بیان این‌که نتایج مثبتی از نشست ژنو 2 انتظار نمی‌رود، تاکید کرد: اوضاع سوریه نگرانی‌های زیادی برای عراق و بویژه منطقه کردستان به وجود آورده است.

حاشیه‌های کنفرانس

همزمان با آغاز نشست صلح ژنو 2 در شهر مونتروی سوئیس، صدها نفر از شهروندان سوری‌ با تجمع در مقر برگزاری این نشست حمایت خود از بشار اسد، دولت و ارتش سوریه اعلام کردند.

در یک تحول دیگر به مناسبت شروع کنفرانس ژنو2 برخی رسانه‌های عربی و غربی دست به افشاگری جدیدی علیه دولت سوریه زدند که تاحدودی فضای مذاکرات را هم تحت الشعاع قرار داده است. روز سه‌شنبه اعلام شد اسنادی به دست آمده که نشان می‌دهد هزاران نفر در زندان‌های سوریه شکنجه و کشته شده‌اند. آمریکا و سازمان ملل متحد در واکنش به گزارش‌های اخیر درباره اتهامات شکنجه و جنایت جنگی در سوریه، آن را «بشدت هشداردهنده» خواندند. این در حالی است که یک سخنگوی دولت سوریه این گزارش‌ها را بی‌اعتبار خوانده و گفته است که این گونه اسناد با حمایت دولت قطر منتشر شده است. در همین حال سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در گفت‌وگوهایی مطبوعاتی، گزارش‌های تصویری کشته شدن بازداشت شدگان در سوریه را در بخشی از جنگ رسانه‌ای دانست. روپرت کالویل، سخنگوی ناوی پیلای، رئیس کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز گفت: این گزارش بشدت هشداردهنده است. اگر وسعت ادعاشده این مرگ‌ها در دوره بازداشت تائید شود، واقعا هولناک است.