گذری بر دنیای هفت هنر

عصر یک روز جمعه دیماه خودم را به استودیوی پخش رادیو ایران می‌رسانم. عوامل برنامه همه شاد و قبراق می‌خواهند لحظات مفرح و شادی برای مخاطبان خود تدارک ببینند. وقتی میناخانی، مجری برنامه پشت میکروفن قرار می‌گیرد بااشاره دست زینب برومند، تهیه‌کننده برنامه شادتر از لحظه پیش می‌گوید: «به نام خدایی که زیباترین تصویرگر هستی است.» او سپس سلام و ارادت خود را تقدیم هنردوستان می‌کند. من هم روی یکی از صندلی‌های پشت اتاقک شیشه‌ای می‌نشینم تا برنامه را گوش کنم.

کد خبر: ۶۳۴۵۵۰

مصطفی انجیله‌ای، مسئول ارتباطات می‌گوید: «هنوز زمان زیادی از آغاز برنامه نگذشته، ولی ببینید مردم چقدر پیامک زده‌اند.» ناخودآگاه به سمت سیستمی که او اشاره می‌کند، می‌روم. برومند در حالی که می‌خواهد موسیقی را دوباره بشنود، می‌گوید: «وقتی برنامه آغاز می‌شود و با سیل پیامک‌ها و تلفن‌های مردمی روبه‌رو می‌شوم، حس می‌کنم این گذر شنیده می‌شود. خستگی از بین می‌رود و با روحیه مضاعفی کار ادامه پیدا می‌کند.»

گذرهای مختلف و آشنایی با دنیای هنر

زینب برومند، تهیه‌کننده برنامه «گذر هفتم» درخصوص این برنامه می‌گوید: گذر هفتم برنامهای فرهنگی است که عصرهای جمعه از گروه فرهنگ رادیو ایران و در قالب گذرهای مختلف مثل سینما، تئاتر، هنرهای تجسمی، میراث فرهنگی، تصاویر ماندگار و موسیقی پخش می‌شود. در بخش سینما به معرفی و بررسی فیلم‌های در حال اکران می‌پردازیم و با عوامل آن گفت‌وگو می‌کنیم. در بخش هنرهای تجسمی سعی می‌کنیم نمایشگاه‌های متفاوت را به مردم معرفی کنیم. همچنین چون برنامه فرهنگی است، جا دارد به تئاتر توجه بیشتری داشته باشیم، برای همین هر هفته آقای علی‌اصغر نادرپور، گزارشگر به محل اجرای تئاتر می‌رود و با کارگردان و بازیگران آن گفت‌وگو می‌کند و برای ملموس بودن و آشنا کردن مخاطب با تئاتر، صدای صحنه را هم ضبط می‌کند .

برومند درخصوص دعوت از مهمان برنامه می‌گوید: مهمان برنامه بر‌اساس فیلم‌هایی که برای مردم خاطره‌انگیز است یا کسی که اثر جدیدی را در کارنامه هنری خود ثبت کرده دعوت می‌شود. در حضور مهمان برنامه دیالوگ چند اثر این هنرمند را پخش می‌کنیم و از مردم می‌خواهیم به وسیله پیامک به ما بگویند کدام اثر سینمایی یا سریال مورد پسندشان واقع شده است. در واقع ما با نظرات مردمی آثار هنرمندان را امتیاز بندی می‌کنیم.برومند معتقد است: گذر هفتم مخاطبان خود را پیدا کرده است. او دلیل این ادعا را تلفن‌های مردمی و پیامک‌های آنان می‌داند که به برنامه ارسال می‌شود.برومند که کار خود را از سال 84 و با آیتم‌سازی برنامه‌های متفاوت در رادیو ایران شروع کرده است، می‌گوید: در برنامه گذر هفتم به صورت تخصصی به مسائل فرهنگی نمی‌پردازم، بلکه در حد درک و آشنایی عامه مردم به موضوعات هنری و معرفی بخش‌های مختلف فرهنگی بسنده می‌کنم.

او معتقد است: یک برنامه‌ساز فرهنگی باید مهم‌ترین اخبار و رویدادهای فرهنگی را در اختیار مردم قرار دهد و به نحو احسن بتواند آن بخش را مدیریت کند.

در این بخش از برنامه صادق عبداللهی ـ نویسنده باتجربه رادیو ـ کسی که سال‌ها برای برنامه «جمعه ایرانی» قلم زده در ارتباطی تلفنی با محمد علیزاده، خواننده پاپ یادی از همسر بنیامین بهادری که مدتی پیش در تصادف رانندگی فوت شد، می‌کند. وقتی گفت‌وگوی او با حسین تبریزی، کارگردان سریال «رخنه» تمام می‌شود در فرصتی که به دست می‌آید از عبداللهی می‌خواهم درخصوص بخش تصاویر ماندگار در گذر هفتم رادیو ایران صحبت کند.

او می‌گوید: هر جمعه گذر هفتم هفت گذر را طی می‌کند. گاهی گذرها کمرنگ‌تر یا پررنگ‌تر است، ولی نمایی در آنهاست. طبیعی است ما با کارگردانان، بازیگران و خواننده‌ها درخصوص مسائل روز و اثری که مورد توجه است، گفت‌‌وگوی تلفنی انجام می‌دهیم و از او دعوت می‌کنیم در برنامه حضور یابد.

می‌پرسم آقای عبداللهی با این که هم نویسندگی می‌کنید و هم اجرای برنامه را به عهده دارید چه تفاوتی را میان نویسندگی و اجرای رادیویی می‌بینید؟ عبداللهی پرسشم را اینگونه پاسخ می‌دهد: در یک برنامه ترکیبی نویسنده‌ها و سردبیران مسائل و موضوعاتی را می‌نویسند و در اختیار مجری قرار می‌دهند. این مجری ممکن است اتفاقی یا اشتباهی متوجه چیزی شود. اگر حواسش پرت شود اصلا متوجه موضوع نمی‌شود و اینجاست که این تفاوت ملموس می‌شود. تفاوت کسی که می‌نویسد و اجرا می‌کند در اینجاست. آن نویسنده دیگر نمی‌خواهد این اشتباهات برایش تکرار شود. یعنی او آنقدر تسلط دارد که می‌داند از اول چه چیزی را می‌خواهد بگوید و برایش از این مشکل ها پیش نمی‌آید، اما به نظرم کار جالبی است که اگر نویسنده‌ها بتوانند گویندگی کنند، ولی امیدوارم گوینده‌ها نخواهند نویسندگی بکنند.

وقتی از عبداللهی می‌پرسم خودتان کدام را بیشتر دوست دارید، نویسندگی یا اجرا، برایم می‌گوید: 42 سال است من برای برنامه‌های رادیویی می‌نویسم و در لابه‌لای آن بعضی مواقع اجرا هم کرده‌ام. من هر دو را کنار هم دوست دارم. نمی‌توانم برای دیگران گویندگی کنم یعنی متنی را بدهند و بخواهند آن را اجرا کنم. این کار را تا به حال انجام نداده‌ام.

گزارشی از جنس هنر

وقتی گزارشی از گالری عکس پخش می‌شود با سیدافضل عبادی، از گزارشگران برنامه گذر هفتم که از اردیبهشت سال 1374 کار گزارش رادیویی را در رادیو فرهنگ آغاز کرده است، همصحبت می‌شوم.

وقتی از او می‌پرسم گزارش یک تئاتر آیا فرقی با گزارش از یک نمایشگاه عکس دارد، می‌گوید: وقتی شما می‌خواهید از تئاتر روی سن گزارش تهیه کنید، حتما باید کارگردان اثر را بشناسید و با کارهای او و فضایی که می‌خواهید گزارش تهیه کنید، آشنا باشید. در ضمن صدای کار را هم ضبط کنید. من همیشه تئاتر روی صحنه را می‌بینم تا بتوانم با کارگردان اثر گفت‌وگو داشته باشم، اما در نمایشگاه عکس و گالری براحتی می‌توانی تابلوها و آثار را ببینی و برداشتی را که از هر تابلو داری با مخاطبت در میان بگذاری و نمایشگاه را توصیف کنی. گزارش از آثار هنرمند بزرگی همچون کامبیز درمبخش که 50 سال کار کاریکاتور انجام داده سخت‌تر از کسی است که اولین یا دومین نمایشگاهش را برگزار کرده است. هرچند مطالعه آثار هنرمندان و آشنایی با سبک و سیاق کار آنها نیز بی‌تاثیر نیست و در این صورت خیلی راحت می‌توانی با آثار او ارتباط برقرار کنی و گزارش بگیری.

لحن و بیانی متناسب با ساختار برنامه !

کم‌کم عقربه‌های ساعت خبر از پایان برنامه می‌دهد. قبل از این‌که عوامل برنامه استودیو را ترک کنند، فاطمه میناخانی، گوینده برنامه گذر هفتم با اشاره به این‌که لحن و اجرا به فضای برنامه بستگی دارد، می‌گوید: این‌که گوینده چه برنامه‌ای اجرا می‌کند به ساختار و موضوع برنامه بستگی دارد. هر کدام از موضوعات لحن و اجرای خاص خودش را می‌طلبد، اما درخصوص برنامه گذر هفتم ـ که برنامه‌ای است با ساختار فرهنگی ـ هنری با بخش‌های متنوع، جذاب و کوتاه که قطعا مخاطبان بسیار زیادی هم دارد ـ باید متناسب با آن ساختار اجرا انجام شود. گوینده از واژه‌ها و کلماتی استفاده کند که سطح برنامه را پایین نیاورد و با استفاده از آن کلمات موجب جذابیت بیشتر برنامه شود و در عین حال شنونده احساس کند گوینده در مقابل خودش قرار گرفته و با اوصحبت می‌کند.

گوینده برنامه گذر هفتم ادامه می‌دهد: با توجه به این‌که در برنامه فیلم‌ها و نمایش‌هایی که در حال اجراست، نقد و بررسی می‌شود و به سبک‌های هنری آن اثر می‌پردازد، بهتر است گوینده اطلاعاتش به روز باشد تا بتواند بموقع اطلاعات لازم را در اختیار مخاطب قرار دهد.

میناخانی درباره ورودش به دنیای گویندگی این‌طور می‌گوید: گویندگی علاقه‌ای بود که از دوران کودکی با من همراه بود. از آن ابتدا دوست داشتم خودم را وارد این دنیا کنم، حتی از طریق شنیدن برنامه‌های رادیویی سعی می‌کردم هرچه گوینده‌های رادیو می‌گویند را تقلید کنم. سعی می‌کردم صحبت‌هایم شبیه صحبت‌های گوینده‌های رادیویی یا مجریان تلویزیون باشد. حتی در خوانش متون سعی می‌کردم آن آکسون‌گذاری‌ها را رعایت کنم. گویندگی علاقه‌ای نبوده که یکدفعه در من ایجاد شود و به سراغ من بیاید یا بخواهد من را به سمت خودش بکشاند.