تلفن همراه یا 40 کلید؛

یکی از متداول ترین ابزارهای برقراری ارتباط و از عناصر جدایی ناپذیر زندگی های امروزی ، گوشی های تلفن همراه هستند. 16آبان ماه 1383در شماره 1289روزنامه جام جم و در ستون اکسیر نوآوری ، تحلیلی داشتیم بر نوآوری های انجام شده در گوشی های موبایل.
در آن مجال بیان کردیم که براساس الگوهای تکامل تعریف شده در نوآوری نظام یافته طبیعی است که اندازه این گوشی ها برخلاف انتظار همگان از حد مشخصی کوچکتر نشوند و به عکس با افزوده شدن سخت افزار و نرم افزارهای جدید، اندازه آنها به ابعادی حتی بزرگتر نیز برسد.
اگر به تفکر سیستمی معتقد باشیم و هر سیستم فنی را در دوره عمر خود با روند حرکت روی منحنی Sتحلیل کنیم ، در آن صورت با دانستن «قوانین رشد و توسعه سیستم های فنی» یا «الگوهای تکامل» می توانیم آینده را در حوزه فناوری و ابزار مربوطه پیش بینی کنیم!
نیاز ما، اصلی ترین عامل پیشران علم و فناوری است و نوآوری ها را از این جهت پی می گیریم که بتوان این مسیر پرپیچ و خم و ناشناخته را با جهشهایی در حرکتهای ما، همراه کنند و رقبا و مشتریان را غافلگیر نمایند.
مادام که آنها ذوق زده و خرسند از هر ابداع ما هستند، ما فرصت داریم تا تدارک ضربه بعدی را ببینیم و ترفند دیگری را با فناوری جدیدتر و محصولی تازه تر به آنها نشان دهیم.
در عرف امروز، استفاده از گوشی های موبایل ، بسیار فراتر از آنچه تا یکی دو سال گذشته شاهد آن بوده ایم رفته است. روزگاری برای خرید یکی از این محصولات پرسش اصلی این بود که آیا خوب آنتن می دهد یا نه؛ و امروز شاید به هنگام خرید، حتی به فکر این مهم نیز نباشیم ، بلکه اشتیاق ما دانستن امکانات جانبی آن و چیزهایی است که دیگر گوشی ها ندارند!
در حالی که تاکید می کنیم ، کارکرد اصلی گوشی موبایل ، پاسخ دادن به همان نیاز همیشگی و ازلی و ابدی ما یعنی «برقراری ارتباط» است. در شرایطی که با دانش امروزی ، سعی شده تا این برقراری ارتباط به بهترین شکل ممکن تامین شود و به تعبیری ظرفیت بهبود آن تقریبا اشباع است ، نیاز ما به کارکردهای پشتیبان و جانبی این کارکرد اصلی تشدید می شود.
پس وقتی حداقل کارآیی تامین شد، حرکت به سوی رشد و توسعه سیستم فنی مورد بحث آغاز می شود. در این میان ، به طور حتم ، تضادهایی در سیستم تکنیکی بروز پیدا می کنند که من و شمای مصرف کننده از آن بی اطلاع هستیم ، و این مهندسین و طراحان نسل های جدید محصول هستند که با آن دست به گریبان بوده و روز و شب خود را با دغدغه رفع آن سپری می کنند.
برای رفع تضادهای چنین سیستم های فنی ، مشکلات بسیاری باید به شکل مساله تعریف شوند و سعی و خطاهای بسیاری باید انجام پذیرد تا پاسخ به دست آید.
از محققان و متخصصان امروزی ، انتظار نمی رود که ره به بیراهه ببرند و فرصت طلایی رقابت و سرآمدی در بازار را با سعی و خطاهای مکرر تلف کنند. ایشان با تجهیز به دانش روز و تکنیک های نوآوری ، تضادهای خود را در قالب مدل های علمی به مساله تعریف می کنند و در این مسائل با جستجوی پارامترهای مهندسی عامل تضاد، معضل کار را ریشه یابی می کنند. دو یا چند پارامتر از مجموعه 39 پارامتر مهندسی با یکدیگر در تضاد هستند و بهبود یکی منجر به تضعیف دیگری می شود.
مثل افزوده شدن تعداد قطعات گوشی برای انجام کارهای جدیدتر که به طور طبیعی وزن آن را افزایش می دهد و این افزایش وزن از دید مشتری اصلا پسندیده نیست. یا پیچیده تر شدن کار با گوشی که چندین کارکرد جانبی دارد و این با سهولت استفاده کاربر در تضاد است.
مسائل ساده اینچنینی در کنار مشکلات فنی پیچیده ای که با دانش عمومی ما به عنوان مصرف کننده عادی شناخته شده نیست ، همه باید تحلیل و ریشه یابی شوند.
پس از تعریف درست مشکل و مساله ، باید ابزار مناسب تولید راه حل شناسایی و انتخاب شود. به عنوان مثال در مسائلی که تضاد فنی بروز پیدا می کند، بدون تردید باید به سراغ 40 اصل نوآوری رفت.
مهمترین تضاد فنی متخصصان نوآوری آنها را راهنمایی می کند تا از بین 40 اصل ساده ابداعی تعریف شده در TRIZبا تفسیری صحیح به تولیدراه حل رفع تضاد مساله خود بپردازند.
با ارزیابی این راه حلها و انتخاب بهترین آنها (ساده ترین ، سریع ترین ، ارزان ترین و...) محصول جدیدی به بازار می آید که از دید من مشتری شگفتی آور است.


فراتر از یک تلفن

با شکافتن دل هر ذره است که آفتاب میان آن را می توان دید و بدین ترتیب است که باید اندیشید، چگونه یک گوشی موبایل ، بسیار بسیار فراتر از یک تلفن عمل می کند و در این راه چه مسائل و مشکلاتی بر سر تلفیق یک گوشی موبایل ، بادوربین عکاسی ، ماشین حساب ، رادیو، ضبط صوت ، تقویم ، کامپیوتر و رسانه های دیگری که هنوز در آن ادغام نشده اند وجود داشته و دارد و دانشمندان و محققان چگونه همچنان پیروز از این میدان بیرون می آیند.
چنین تفکری ، بلبرینگ های استیل اتومبیل های اسپرت را در ابعادی بسیار کوچکتر به خدمت گوشی موبایل می آورد تا درهای کشویی آنها راحت تر باز شوند و یا از یک آهنگساز بسیار بزرگ کمک می گیرد تا اثری هنری و عالم گیر را برای خدمت به یک اطلاع رسانی چند ثانیه ای زنگ تلفن همراه ، خلق کند و یا از اثر انگشت برای حفظ مالکیت گوشی شما بهره گیرد.


گوشی های آینده

هیچ یک از اینها، به یک باره و با الهام پدید نمی آیند و در پی تمام نوآوری هایی که می بینیم تکنیک و الگوهایی وجود دارد که سخت کوشان عرصه علم و صنعت را گرد هم می آورد تا نیاز ما را پاسخ گویند، نیازی بسیار ساده مثل « برقراری ارتباط».
تعجب نکنیم اگر این پیش بینی ما درست از آب درآمد که در تداوم ابداع های نسل کنونی تلفن های همراه یا نسل های جدید آن ، شما بتوانید برنامه های تلویزیونی را نیز توسط گوشی خود دریافت کنید و آن را مثل دیتای ویدئو پروژکتور بر روی پرده یا دیوار ببینید و عجیب ندانید اگر همین تصویر در لایه ای عمودی از فضای پیش روی شما دیدنی شد و شگفت زده نشوید اگر همه وسایل صوتی و تصویری شما در ابعادی کوچک تر از یک تلفن همراه ، داخل جیبتان جای گرفت:
رایانه ، تلفن ، تلویزیون ، رادیو، آلات موسیقی ، فکس ، چاپگر، اسکنر، ضبطصوت کامل با همه امکانات و... در دنیای پرشتاب امروزی ، همه آنها که حتی فکرش را نمی کنید در حال شدن است! به نشدنی ها دقیق تر فکر کنید.

نیلوفر عاکفیان
محمود کریمی