درباره جشنواره تلویزیونی جامجم
خشت خام و پیر دانا
هنرمند، اثر خود را با این نیت به عرصه عمومی میرساند، که مورد تحسین قرار بگیرد. در واقع روح برتری جوی انسان است که او را وادار میکند اثری هنری خلق کند و آن را در معرض قضاوت عموم قرار دهد، به این امید که ستایش شنود و جایگاهی فراتر از افراد معمولی جامعه پیدا کند یا حتی فراتر به جاودانگی دست یابد. از این رو هر آیینی که به مقایسه آثار هنری بپردازد و داوری دستپخت روح انسانها را عهدهدار شود، مورد توجه قرار میگیرد.
جشنواره جامجم که قرار است به بررسی تولیدات سازمان صدا و سیما بپردازد و دستمایه تحلیلهایی تازه و ایجاد روندی مناسب برای پیشرفت این سازمان باشد، درواقع مسابقهای درون سازمانی است بین سازندگان آثاری که در شبکههای مختلف سیما ساخته و عرضه شده است. رقابتی میان معتمدان صدا و سیما، کسانی که شایسته قلمداد شدهاند تا با صرف بودجههایی بعضا هنگفت از بودجه عمومی کشور، برنامههایی نمایشی یا تحلیلی بسازند که هریک به سهم خود بخشی از وقت و نیاز مردم را پاسخگو بودهاند. قضاوت عادلانه اهالی سازمان درباره تولیدات خودشان، بدون شک میتواند شأن و جایگاهی مناسب به آثار بدهد و نوعی اعتماد متقابل ایجاد کند.
اما جشنواره جامجم با گریز از روزمرگی حاکم بر بیشتر جشنوارههای همتای خود، باید محل و فرصتی باشد برای تبیین سیاستهای کلان سازمان. توجه به شیوههای تولید آثار، کیفیت محصولات و انتظارات برآورده شده یا نشده میتواند راهکارهایی تازه، پیش پای اهالی سازمان قرار دهد. از سوی دیگر، نگاهی تحلیلی و جامع به کمیت و کیفیت آثار در عرصههای مختلف راه را بر تولید آثار تکراری و نازل خواهد بست و دریچههایی تازه را فراروی اهالی فرهنگ خواهد گشود، چرا که در سالهای اخیر روند برنامهسازی ـ بویژه در حوزه آثار نمایشی ـ پیشرفت چندانی نداشته و حتی گاهی با پسرفتهایی آزاردهنده همراه بوده است. گذر از مرزهای کلیشهای و سفارشی در قضاوت آثار منتخب میتواند نشانهای باشد از عزم و اراده جدی مدیران و مسئولان سازمان صدا و سیما در دستیابی به سطح کیفی والا و شایسته جایگاه بی بدیل این سازمان.
اما برپایی چنین جشنوارهای میتواند آسیبهایی را نیز بههمراه بیاورد. برقرار شدن روحیه رقابتی در کشور ما متاسفانه با حاشیههایی متعدد روبهروست و به کلامی سادهتر ما بازندههای خوبی نیستیم. هم از این رو دور از ذهن نیست که شاهد باشیم در کوتاه مدت چنین جشنوارهای به بروز اختلافات و تنشهایی میان هنرمندان نیز بینجامد که البته با انتخاب داورانی زبده و ترجیحا متعلق به فضای بیرون از کارهای تلویزیونی، گذر از این گردنه نیز ناممکن نخواهد بود. از سوی دیگر رواج پیدا کردن برنامهسازی منطبق با سلیقه مدیران ـ و نه بر مبنای خواستههای مردم ـ میتواند آسیب دیگر این جشنواره برای برنامهسازی باشد، به آن معنا که دستیابی به جوایز این جشنواره و برگزیده شدن در آن نباید بدل به متر و معیاری برای ارزشگذاری صرف آثار شود و همواره باید خواستهها و نیازهای مخاطبان را بهعنوان مرکز ثقل و خاستگاه اصلی برنامهها در نظر داشت.
هنرمندان ایرانی که در ساخت برنامههای تلویزیون فعالند، گروهی از نخبهترین استعدادهای حوزه تخصصی خود هستندو صدا و سیما میتواند با برپایی جشنواره جامجم و با در نظر گرفتن ویژگیهای آثار ممتاز چهره قابل اطمینانتری برای ساخت برنامههای پرهزینه باشد و نیز مستعدینی تازه وارد را برای برنامهسازی در سایر حوزههای گلچین به کارگیرد. جشنواره جامجم اگر به یک مراسم سفارشی بیهوده بدل نشود، میتواند منشأ آثار مثبت فراوانی باشد. نه تنها برای برنامههای تلویزیونی که برای فرهنگ و هنر ایران زمین.
حمید سلیمی
گفت و گو
