چشم در چشم قبرهای عجیب

این منطقه وسیع‌ترین منطقه تاریخی استان اردبیل و بااهمیت‌ترین سایت تاریخی مربوط به پیش از تاریخ در شمال غرب ایران است. 31 کیلومتر که از شرق شهر مشکین‌شهر بیرون بروید به منطقه‌ای باستانی می‌رسید به نام شهر یری؛ جایی در شمال غربی روستای پیرازمیان؛ جایی در کنار رود قره‌سو که وسعت آن به 400 هکتار می‌رسد و از سه قسمت دژ نظامی، معبد و قوشا تپه تشکیل می‌شود. نقل است که قدمت قلعه و معبد به 1450 سال پیش از میلاد و قدمت قوشا تپه به 7000 سال پیش از میلاد می‌رسد.

اگر برای دیدن و به عنوان گردشگر به آنجا بروید‌ نزدیکی‌‌ همین محوطه، سنگ قبرهایی با نقش‌هایی یکنواخت از چهره انسان‌هایی که دهان ندارند، دیده می‌شوند که ابعاد آنها از دو متر تا 40 سانتی‌متر متغیر است و تعداد تقریبی آنها به بیش از صد مورد می‌رسد. در آنجا می‌توانید یک قلعه وسیع با دیوار دفاعی سنگی از نوع خشکه چین را در کنار محلی برای برگزاری آیین‌های مذهبی و گورهای باستانی متعدد ببینید.

مدیرکل وقت میراث فرهنگی اردبیل ‌سال ۸۴ در بازدیدش از منطقه اعلام کرد‌ سال ۸۵ حریم شهر یری تعیین خواهد شد و این منطقه باستانی به ثبت ملی و جهانی خواهد رسید ولی‌ مرداد ۸۵ تحقیقات باستان‌شناسی منطقه تعطیل شد. وی ‌مرداد ۸۶ اعلام کرد که کار طراحی سازه محافظ با اعتباری به مبلغ 20 میلیون تومان انجام خواهد شد در حالی که این کار در آن زمان نیاز به صد میلیون تومان بودجه دارد. در هر صورت تا پایان سال ۸۶ هیچ‌گونه اقدامی در جهت حفاظت از سنگ افراشت‌ها انجام نشده بود. اکنون چه؟ منطقه یری که وسیع‌ترین منطقه تاریخی استان اردبیل و یکی از بااهمیت‌ترین مناطق پیش از تاریخ شمال غرب ایران است به شماره ۶۱۶۲ به ثبت آثار ملی رسید. اگر مسافر اردبیل هستید سری به مشکین‌شهر بزنید و بعد از آن راهی یری شوید و دیدن انسان‌های بدون‌ دهان‌ سنگ‌قبرهای این منطقه را از دست ندهید.