پرهیز از هوای نفس

یکی از خصلتهای ناپسند در زندگی ، پیروی از هوای نفس است ، خداوند جل جلاله عقل را در وجودت فرمانده سپاه خود و پیامبر درونی قرار داد و هوی و هوس رهبر سپاه شیطان و نفس در فشار جاذبه این دو قرار دارد که هر کدام غالب شود نفس پیرو آن خواهد بود ، اما بهتر است ابتدا نفس را در وجود خود بشناسیم که اصولا نفس چیست و عملکرد آن چگونه است؛

کد خبر: ۶۲۰۹۶

باید گفت خداوند سه نفس را در وجود انسان قرار داده است ، نفس اماره ، لوامه و مطمئنه. نفس اماره امر به بدی می کند ، نفس لوامه ترا در برابر کارهای زشت و ناپسند ملامت و سرزنش کرده و نفس مطمئنه امر به نیکی ، صفا، محبت و اطمینان می کند. اما آنچه مسلم است این که نفس ها در وجود انسان زمینه برای هوی و هوس دارد که عقل جلوگیری و نهی می کند.
آن هنگام که در وجودت کار بدی خطور می کند نفس است که این خطور را ایجاد می کند که رسول اکرم (ص) می فرماید: خدای تعالی فرموده:
«قسم به عزت و جلال ، عظمت و کبریایی ، نور و بلندی مقام و جایگاهم اگر بنده ای خواسته خود را بر خواسته من ترجیح دهد کار او را پراکنده و پریشان می سازم ، امر دنیای او را سامان می بخشم و قلبش را به دنیا مشغول می کنم و غیر آنچه برای او مقدر کرده ام چیزی در دنیا به او نمی بخشم و به عزت و جلال ، عظمت و کبریایی و بلندی مقام و جایگاهم سوگند هر بنده ای که خواسته مرا بر خواسته خود ترجیح دهد فرشتگانم او را نگهبانی می کنند و آسمان ها و زمین کفیل روزیش می شوند و من در پشت سر تجارت هر کاسب و تاجری هستم و دنیا مطیع او خواهد بود.»
بدان اگر عقل مطیع خواسته ها و هوسهایت شد رسوا خواهی شد و بالعکس اگر عقل بر هوی و هوس چیره شود رستگاری از آن تو خواهد بود و به همین دلیل است که جهاد با نفس بالاترین جهاد شمرده شده و حتی از جهاد با دشمن ظاهری نیز ارزش بیشتری دارد که امام باقر (ع) می فرماید: «هیچ فضیلتی چون جهاد نیست و هیچ جهادی چون جهاد با خواسته های نفسانی نمی باشد.» و پاداش این جهاد بهشت خواهد بود. چه بسا در مسیر زندگی هوای نفس آنقدر برایت مهم می شود که ناخواسته به دلیل تجملات و ظواهر آن پیرو آن شده از خداپرستی باز می مانی که حضرت علی (ع) فرمود: «هوای نفس خیالی باطل است که پرستیده می شود و حتی باعث تباهی دین خواهد شد.» از طرف دیگر همنشینی با هوی پرستان نیز باعث فراموش کردن ایمان و حضور شیطان خواهد شد و شاید بتوان گفت اساس و پایه تمام محنتها و رنجها در زندگی هواپرستی است و اینجا اراده است که در انسان حرف اول را می زند.
اگر اراده خود را تقویت کردید که هنگام فرمان نفس اماره عقل را در وجودت حاکم دید آنگاه موفق خواهی بود و در دنیا و آخرت رستگاری از آن توست. باید دانست اخلاص با اطاعت از هوای نفس در یک وجود نمی گنجد که اگر دلی پاک و خالص داشتی ، نفس اماره را در خود از بین می بری و رسول اکرم (ص) در مورد این افراد می فرماید: «شجاع ترین انسان کسی است که بر هوی و هوس چیره شود» و حتی به کسی که بر هوای نفس غالب شده عنوان پهلوان را داده است.
و چه زیباست که در مسیر زندگی آن هنگام که نفس اماره در وجود ما خطور می کند و اقیانوس آرام درون را مواج و طوفانی می کند با پیروی از عقل و باورهای الهی این خطور را از ذهن بزداییم و اجازه مانور به آن ندهیم ؛ چرا که از فکر تا عمل راهی بس طولانی است ، راهی که در این مسیر می توان سدهای بسیاری را در برابر آن قرار داد و آن فکر شیطانی و نفسانی را از دنیای افکار و اندیشه ها بیرون کرد و بالعکس با نیات الهی و رحمانی به زندگی صفا و صمیمیت داد ، خلوص نیت داشته باشیم و با اراده قوی و عزم استوار خدا و فرامین الهی را در زندگی حاکم کنیم که این زندگی هیچگاه رنگ شکست را نخواهد دید.