در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گرافیک محیطی و بزک شهر
وقتی از آلودگی صحبت می شود، چیزهای کثیف ظاهری و چرک و زباله در نظرمان می آید. سطل زباله و پلاستیک مشکی گره زده و زحمتکشان نارنجی پوش و ماشین های زرد رنگ با چراغ گردان و موسیقی فرالیز مرحوم بتهوون.
در سالهای اخیر نوعی دیگر از آلودگی مطرح شده ، که در کنار چرک و زباله که بر ظاهر شهر تاثیر می گذارد، سلامت روانی جامعه را به خطر می اندازد؛ آلودگی صوتی ، ناشی از سر و صداهای اضافی مثل بوق ها و موتورهای وسایل نقلیه و داد و فریاد و شلوغی.
صدای وسایل حفاری در سطح شهر برای لوله کشی و لوله گذاری و لوله برداری. اگر نگاهی به اطراف بیندازیم ، از اتوبان ها و بزرگراه ها گذر کنیم ، در خیابان های شلوغ و کثیف و پرسرو صدا تردد کنیم ، با نوعی دیگر از آلودگی روبه رو می شویم که در کنار آلودگی ظاهری و آلودگی صوتی ، چهره این کلانشهر را مخوف تر و کریه تر می نمایاند. این نوع جدید آلودگی را آلودگی تصویری بنامیم.
تابلوهای بزرگ تبلیغاتی با رنگ ها و فرم های عجیب و غریب ، پلاکاردهای متفاوت با طراحی زشت و نصب بسیار بد در اماکن و معابر عمومی ، عدم همخوانی تصاویر ارائه شده در سطح شهر، نصب پارچه نوشته ها و چیزهایی از این دست ، آلودگی های تصویری را به وجود می آورد که این نوع آلودگی هم به شهرداری مرتبط است. البته به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران.
این سازمان که بیشتر با فرهنگسراهایش شناخته می شود، در هیچ دوره ای نتوانسته است در عرصه گرافیک محیطی و مبلمان شهری به تعادل برسد.
هر آنچه در سطح شهر قابل رویت است و به طور مستقیم با قوه بینایی شهروندان سر و کار دارد و از عناصر تصویری استفاده می کند در مباحث تخصصی به حوزه گرافیک محیطی نزدیک می شود.
بیل بردها، تابلوهای تبلیغاتی ، فراخوان ها، پوسترها، پلاکاردها و پلات ها، فضاسازی میادین و اماکن عمومی ، طراحی محیطی مترو و ایستگاه های اتوبوس ، تابلوهای نئون ، تابلوهای PVC و هر چه به مدد عناصر تصویری جلب نظر شهروندان را فراهم آورد.
در سالهای گذشته شهرداری با نظریات و ایده های ابتدایی مثل دو رنگ کردن کرکره های مغازه ها یا رنگین کردن دیوارها و استفاده از پارچه ها و نورهای رنگی در میادین ، سعی داشت چهره نامرتب شهر را بزک کند و جلوه بخشد که هیچ گاه موفق نشد.
در سالهای اخیر نیز بخش فرهنگ و هنر شهرداری در قالب سازمانی مجزا، همان ایده های ابتدایی را از منظری دیگر اعمال می کند.
شیوه دیگری که در چند ماه اخیر بسرعت رواج یافته استفاده از پلاکاردهایی است که در ابعاد نامتناسب و با المان های تصویری آلوده از نقطه نظر بصری ، تلاش دارد شعارهای نوشتاری شامل تبریک اعیاد و تسلیت سوگواری ها را ارائه دهد.
در طراحی این پلاکاردها در کنار نوشتار از نقش مایه های دیگری نیز استفاده شده است ؛ نقش مایه هایی که جز تزیین و پر کردن زمینه ، نقش دیگری ندارند و زمانی که چشم بر نوشتار برای خواندن آن متمرکز می شود، یک عنصر تصویری نامتجانس به عنوان آرم و نوشتار سازمان فرهنگی هنری مسیر دید را منحرف می کند.
در تمامی این موارد اهمیت آرم و نوشته سازمان ، بسیار پررنگ تر و چشمگیرتر از مفاهیم نوشتاری ارائه شده است.این فرم ارائه نیز تنها بریک نکته تاکید دارد و آن هم گزارشی سطحی از عملکرد سازمان و حضور این آرم در سراسر شهر.
جدا از طراحی بد و استفاده از عناصر تصویری نامناسب ، شیوه ارائه و نصب این پلاکاردها نیز جای بحث دارد. استفاده از داربست های غول پیکر کثیف و نصب پلاکاردها روی آنها.
داربست هایی که در گوشه پیاده روها و کناره خیابان استقرار می یابند و خود به زشتی چهره کلانشهر می افزایند، این شیوه نیز دلالتی است بر کج سلیقگی و عدم آگاهی مسوولان به شیوه ها و تکنیک های گرافیک محیطی.
در شرایطی که اکثر جوامع شهری در کنار ارائه مفاهیم و نوشتار از تصویر و عناصر تصویری برای آراستن چهره شهری بهره می برند، در جامعه ما رنگ ، فرم و نقوش تصویری نوعی آشفتگی پدید آورده است. در عرصه گرافیک محیطی علوم دیگری از قبیل جامعه شناسی ، مخاطب شناسی ، روان شناسی ، تاریخ ، آداب و رسوم و باورهای دینی و فرهنگی در کنار دانش تجسمی قرار می گیرند و طراح یا مدیر هنری با در نظر گرفتن جمیع جهات و جوانب کار، مفاهیم و پیامهای مورد نیاز را در قالب تصویر و نوشتار طوری ارائه می کند که غیر از رسالت پیام رسانی و جذابیت های تصویری ، در خدمت زیباسازی چهره شهر نیز قرار گیرند.
به مدد تکنولوژی ، نوعی دیگر از تبلیغات محیطی رواج یافته است. تابلوهای بزرگ با قابلیت نمایش تصاویر متحرک.
استفاده نامناسب از این تکنولوژی جدید بخصوص در اماکن نصب شده ، خود نوعی آلودگی است که به دلیل رعایت نکردن اصول کارشناسانه و استاندارد و جذابیت های ظاهری باعث کندی عبور و مرور و گاه منجر به تصادف شده است.
و وقتی کار به اینجا می رسد، آدمی فکر می کند که نکند سازمان زیباسازی شهر تهران ، از توابع سازمان فرهنگی هنری شهرداری فقط نامی است که هر از گاه مطرح می شود تا ثابت کند که این شهر نیاز جدی به زیباسازی دارد و زیباسازی شهر نیز نیاز به ارگان و ارگان نیاز به بودجه و بودجه نیز نیاز به تصویب و...
امیرعبدالحسینی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
