سکوت در عالم سیاست، معانی متفاوت و بعضاً متناقضی دارد
سکوت در سرزمین سخن!
سیاستمداران ایران و بلکه سراسر جهان را به حرف زدن میشناسند. مثلا میگویند فلان سیاستمدار، سخنران خوبی است و میتواند جمعیت را به وجد آورد، چیزی که این روزها مثلا در مورد حسن روحانی، رئیسجمهور کشورمان شنیده میشود یا مثلا میگویند فلانی بسیار وراج و پرگوست.
این لقب شایسته معمر قذافی با آن سخنرانیهای چند ساعتهاش بود. در این میان برخی هستند که قاعده را شکسته و با حرف نزدن خود مشهور شدهاند. سیاستمدارانی که یا روش زندگی و کارشان سکوت بوده یا اینکه به دلیلی در بخشی از زندگی شخصی و سیاسی خود سکوت پیشه کردند تا بحرانی را رد کرده یا برنامهای را پیاده کنند.
حاجاحمد خمینی و رازهایی در سینه
اگر بخواهیم به ترتیب زمانی عمل کنیم حاجاحمد خمینی را باید ذکر کنیم. مردی که پس از شهادت برادرش حاجآقا مصطفی، امور دفتر امام خمینی(ره) را رتق و فتق میکرد.
اهمیت نقش او، هم به دلیل نزدیکی به امام(ره) بود و هم به علت حضورش به عنوان نماینده امام که در اکثر جلسات رده بالای دهه ۶۰ مانند جلسه سران نظام شرکت میکرد.
احمد خمینی بعد از مرگ پدرش، مسئولیتی را قبول نکرد و کمتر هم سخن میگفت. شاید همین هم باعث شد که پسرش، حاج حسن خمینی از رازهای سینه پدرش بگوید که هنگام مرگ با خود به زیر خاک برد. البته روش احمد خمینی در زمان رهبری امام(ره) هم همین گونه بود و بیشتر از امام مراقبت و امور ایشان را رتق و فتق میکرد. البته صدای مرحوم احمد خمینی در مسائلی چون تعامل با طیف های سیاسی مختلف ، حفظ وحدت ملی و حمایت از رهبری آیتالله خامنهای بلند بود.
محمدی ریشهری؛ بلندپایهای که سخن نمیگوید
محمد محمدی ریشهری هم یکی دیگر از کسانی است که سکوتش بیش از صدایش شنیده شده است. همانطور که در نامش آمده این روزها بیشتر اوقات خود را در حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری و دانشکده علوم حدیث در جوار این مرقد مقدس میگذراند. او مدیر این دو نهاد دینی است. با این حال وزیر اطلاعات سابق ایران که مدتی حاکم شرع هم بوده و پروندههای مهمی زیر دست داشته (مانند پرونده قطبزاده، وزیر خارجه دولت موقت که بعدها اعدام شد و پرونده کودتای نوژه) و مدت زیادی هم به عنوان امیرالحجاج ایرانی مطرح بوده است؛ هیچ تمایلی به حضور در رسانه و آفتابی شدن در افکار عمومی ندارد بخصوص بعد از اینکه از سمت نمایندگی رهبری در امور حج و زیارت کناره گرفته است. البته ریشهری کتاب خاطرات مفصلی دارد که خاطرات او در سالهای قبل از انقلاب و ابتدای پیروی انقلاب را در برمیگیرد.
ناطقنوری و شکستی که باعث سکوتش شد
ناطقنوری هم دیگر روحانی بلندپایهای است که در سالهای اخیر سیاست سکوت را پیشه کرده است. او بعد از سال ۱۳۸۴ چنین سیاستی را پیش گرفت؛ وقتی ساماندهی او تحت عنوان شورای هماهنگی نیروهای جبهه انقلاب اسلامی برای حضور در انتخابات آن سال به هم خورد و اصولگرایان با چند کاندیدا وارد میدان شدند؛ البته شکست دیگری هم در آن هنگام متوجه ناطقنوری و یارانش شد و علی لاریجانی که منتخب آنان بود به سمت ریاست جمهوری نرسید.
ناطق نوری البته در شبهای قدر در حرم امام گاهی سخن میگفت و سال ۱۳۸۴ هم مصاحبه مفصل و البته تندی با یک روزنامه اصلاحطلب انجام داد اما بعدها با تعطیلی مراسم شب قدر حرم امام و برخی وقایع سیاسی او به کلی سکوت پیشه کرد. ناطقنوری در حال حاضر رئیس بازرسی دفتر رهبر معظم انقلاب است.
کمال خرازی؛ وزیر کمگو
کمال خرازی دیگر سیاستمدار ایرانی است که سکوت پیشه کرده است. آخرین و مهمترین سمت او وزیر خارجه ایران در دولت هفتم و هشتم بود. بعد از مدتی کوتاه از سوی رهبر معظم انقلاب به عنوان رئیس شورای روابط خارجی ایران منصوب شد که قرار بود نهادی عالی در امر سیاست خارجی ایران باشد. کمال خرازی بعد از سال ۱۳۸۴ فقط در معدود مراسمی همچون مراسم ختم دیده شده است. البته او یک مصاحبه مبسوط با ماهنامه مدیریت ارتباطات داشته که به نوعی خرق عادت در سلوک شخصی او به شمار میرود.
از موسویخوئینیها تا محموداحمدینژاد!
محمد موسویخوئینیها هم دیگر سیاستمداری است که مدتها سیاست سکوت در پیش گرفت. او را به عنوان مرد پشتپرده همه معادلات جناحاصلاح طلب در ایران میشناسند. معدود واکنشها و مصاحبههایی از او منتشر شده است اما به طور کلی میتوان او را در ردیف ساکتین قرار داد. خوئینیها البته این اواخر تلاش کرد با راهاندازی یک سایت به نام آهنگ راه، قدری از سکوت بیرون بیاید، اما بعد از مدتی با مسدود شدن دسترسی به این سایت و بعدها هم هک شدن این سایت، این تلاش هم بیسرانجام باقی ماند. بجز از این افراد باید از سکوت مقطعی غلامحسین کرباسچی بعد از دادگاهش هم یاد کرد.
سکوتی که با یک مصاحبه شکست و بعد از آن شاهد حضور جدی او در فضای رسانهای و بعد از آن فضای سیاسی بودیم، «سکوت الهامبخش وحدت» محمود احمدینژاد در سالهای پایانی ریاست جمهوریاش هم در این زمره است ، سکوتی که به قول او در مقابل مخالفتها و گاهی دشمنیها انجام میگرفت و البته در برخی موارد هم به شیوهای کاملا متناقض با سیاست اعلامی میشکست و جنجالی میشد.
به فهرست ساکتین میتوان موارد دیگری را هم افزود. از مسعود زریبافان رئیس سابق بنیاد شهید گرفته که نهاد زیر نظر او، این روزها زیر ذرهبین عملکرد مجلس است تا حبیبالله بیطرف وزیر نیروی دولت خاتمی که کمتر سخنی از او منتشر شده است.
گفت و گو
