سکته‌های گذرا را جدی بگیرید

خیلی از افراد این واقعیت را می‌دانند و با شیوه‌های پیشگیری از بروز سکته هم آشنا هستند، ولی اگر زمانی این اتفاق برایشان پیش بیاید، ممکن است به درستی ندانند چه کار باید کنند و چه اقداماتی لازم است، انجام شود.‌

اینها همه در حالی است که دکتر وحید دستجردی تاکید می‌کند بیماری را که سکته کرده است، باید بلافاصله به مراکز درمانی مجهز برسانید تا از بروز سکته‌های بزرگ‌تر پیشگیری و در بهترین زمان هم اقدامات درمانی لازم برای او انجام شود. بنابراین مهم است علائم هشدار‌دهنده سکته مغزی را بشناسیم و بدانیم در صورت بروز این علائم چه کاری باید انجام شود. ‌برای آشنایی هرچه بیشتر با این موارد با دکتر مهدی وحید دستجردی، متخصص مغز و اعصاب گفت‌وگویی کرده‌ایم که طی آن، این پزشک متخصص به پرسش‌های ما در مورد نشانه‌های خطرساز سکته مغزی چنین پاسخ داده‌ است:

علائم هشداردهنده سکته مغزی کدام است؟

به طور کلی می‌توان گفت علائم هشداردهنده سکته مغزی به صورت ضعف یا بی‌حس شدن یک نیمه بدن، اختلال تعادل یا اختلال بینایی بروز می‌کند. در مورد اختلال بینایی ممکن است فرد برای چند دقیقه احساس کند، چیزی مانند یک پرده، مقابل یکی از چشم‌هایش است و بعد از گذشت چند دقیقه هم این مشکل‌ برطرف می‌شود. اختلال تعادل هم در حالتی ایجاد می‌شود که شخص ناگهان تعادلش را از دست می‌دهد و نمی‌تواند بخوبی راه برود.

چطور باید متوجه شویم این علائم به سکته مغزی مربوط است؟

موضوع مهم این است که در سکته مغزی، علائم به صورت ناگهانی ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر، طی یک، دو یا چند ثانیه چنین علائمی ایجاد خواهد شد و این‌که علائم سکته مغزی طی چند ساعت یا چند روز نمایان شود، موردی نادر است و به طور معمول چنین اتفاقی نمی‌افتد. پس زمانی که به طور ناگهانی یک سمت بدن ضعیف یا بی‌حس یا دچار سوزش ناگهانی می‌شود، می‌توان به سکته شک کرد.

ممکن است این علائم خود به خود برطرف شود؟

بله، ممکن است این علائم خیلی زود و در مدت چند دقیقه برطرف شود که البته این شانس بزرگی برای بیمار به حساب می‌آید. گاهی نیز علائم می‌تواند مدت‌ها باقی بماند و حتی تا آخر عمر وجود داشته باشد، اما مهم‌ترین نکته برای ما این است که سکته مغزی را خیلی زود و بموقع تشخیص دهیم و آن را شناسایی کنیم.

چرا تشخیص و درمان بموقع تا این حد اهمیت دارد؟

در واقع با تشخیص بموقع در چند ساعت اول و انجام اقدامات درمانی لازم ممکن است بیمار نجات پیدا ‌‌کند و دچار ناتوانی نشود. در حالی که اگر این علائم را به درستی تشخیص ندهیم، در آینده هم ممکن است درمان‌ها کمک زیادی به فرد نکند.

بنابراین شما چه توصیه‌ای به افراد می‌کنید تا سکته هرچه زودتر تشخیص داده و درمان شود؟

یکی از مهم‌ترین مواردی که باید به آن دقت شود، سکته‌های مغزی گذراست. به این معنی که در این شرایط، لخته‌ خونی در ناحیه‌ای از مغز به وجود می‌آید و طی چند دقیقه ممکن است حل شود و شخص دوباره به شرایط عادی برگردد، اما احتمال تکرار سکته مغزی زیاد است و به همین دلیل باید به آن توجه ویژه‌ای شود. در حقیقت، پس از سکته‌های مغزی گذرا احتمال بروز سکته مغزی وجود دارد که حتی ممکن است موجب ناتوانی فرد تا پایان عمرش شود. پس توصیه می‌شود در صورت ایجاد نشانه‌هایی که پس از مدتی بهبود می‌یابد، آنها را ساده نگیرید و حتما به متخصصان مغز و اعصاب مراجعه کنید تا در صورت بروز سکته گذرا، بموقع آن را درمان و از تکرارش پیشگیری کند.

آیا در این صورت درمان موثری هم برای فرد وجود دارد؟

بله، چون قبل از رخ دادن یک سکته مغزی بزرگ به کمک داروهایی ساده می‌توان از بروز آن پیشگیری کرد، ولی اگر سکته بزرگی رخ دهد، لخته خون در محل باقی بماند و چند دقیقه خون به مغز نرسد، دیگر کاری نمی‌توان انجام داد و آن قسمت از مغز از بین می‌رود.

افراد چطور می‌توانند متوجه سکته مغزی گذرا شوند و به پزشک مراجعه کنند؟

نقایص حسی و حرکتی یعنی ضعف ناگهانی در یک نیمه بدن یا بی‌حسی و سوزش ناگهانی یک طرف بدن یا تعادل نداشتن که به طور ناگهانی ایجاد شده و چند دقیقه طول می‌کشد و برطرف می‌شود، زنگ‌خطر بسیار مهمی است که پس از آن حتما باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود. چون متخصص مغز و اعصاب می‌تواند تشخیص دهد این مساله ناشی از یک سکته کوچک و گذرا بوده است یا نه و در صورت این‌که سکته گذرایی اتفاق افتاده باشد نیز به کمک درمان مناسب می‌تواند از بروز سکته اصلی پیشگیری کند.

آیا اطرافیان می‌توانند برای فردی که سکته مغزی کرده است، در همان دقایق اولیه کاری انجام دهند تا از بروز صدمات پس از سکته پیشگیری شود؟

متأسفانه هیچ کاری از دست اطرافیان ساخته نیست و به همین دلیل توصیه می‌شود در آن دقایق، هیچ اقدام درمانی‌ای انجام ندهند. همچنین در آن زمان نباید تلاش شود به شخص سکته کرده دارو یا آب بدهند چون ممکن است بلع بیمار هم مختل شده باشد و در نتیجه غذا یا آبی که به او خورانده می‌شود، موجب بسته شدن راه گلو و خفگی شود.

پس نباید هیچ اقدام خاصی انجام دهید و به جای آن سعی کنید بیمار را هر چه زودتر و در اسرع وقت به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مجهز برسانید. یادتان باشد مراکز درمانی کوچک هم نمی‌تواند به این افراد کمک کند و به همین دلیل نباید فکر کنید درمانگاه کوچکی که سر کوچه‌تان است، بهترین انتخاب خواهد بود. چون این افراد باید به مراکز مجهزی برسند که حداقل سی‌تی‌اسکن داشته باشد و در ساعات اولیه درمان‌های لازم را برایشان انجام دهد.

نیلوفر اسعدی‌بیگی / جام‌جم