آنچه کاشتیم درو کرده‌ایم

فکر می‌کنیم نایب رئیس بانوان فدراسیون می‌توانست معتدل‌تر با قضیه برخورد کند و به جای خط و نشان کشیدن منطق پیشه می‌کرد. راستی برای تیم ملی بانوان چه کرده‌ایم؟ آیا یک‌هزارم هزینه‌ای را که برای تیم مردان کرده‌ایم، صرف تیم بانوان شده است؟

ساده‌اندیشی است، اگر فکر کنیم با انجام دو، سه دیدار با تیم‌های باشگاهی آذربایجان سنگ‌تمام گذاشته‌ایم، شما به همین تایلند، کره، ژاپن و چین نگاه کنید، بازیکنانش طی سال چند تورنمنت بین‌المللی را پشت‌سر می‌گذارند و هر کدامشان نزدیک به ده سال است که در رده‌های مختلف مسابقات جهانی حضور دارند.

ما تازه شش سال است در عرصه رقابت‌های رسمی حاضر شد‌ه‌ایم و سال‌ها فقط به مسابقات نیم‌بند داخلی دلخوش بوده‌ایم. واقعا خوش‌خیالی است، اگر بیندیشیم با مربی مرد تایلندی می‌توانیم والیبال بانوان را متحول سازیم؛ اولا در آسیا مربیان زن بزرگی چون لانگ بین داریم که حتی تیم ملی آمریکا را هدایت کرد، دوم نیز این‌که با این روند اگر ولاسکو را هم مامور تیم بانوان کنیم باز ره به جایی نخواهیم برد.

به لیگ برتر کشورمان نگاه کنید، آیا اصلا شکل و شمایل لیگ حرفه‌ای را دارد تا بازیکنان ملی را در دل خود پرورش دهد؟ پس وقتی لیگ درست و حسابی نداریم، تدارکات و بازی‌های تدارکاتی هم جنبه رفع تکلیفی دارد و به چه دلیل باید کاسه و کوزه‌ها را سر بازیکنان بشکنیم؟

بی‌شک ما نتیجه‌ای را درو می‌کنیم که کاشته‌ایم. آن سال‌ها را فراموش کنیم که مهری خرازی، فرخنده صالح، پری فردی، عذرا ملک، فاطمه سپنجی، ماری تت، نسرین شکوفی و... در تیم ملی می‌درخشیدند. بازیکنانی که با مدال برنز بازی‌های آسیایی 1966 در تاریخ والیبال ایران جاودانه شدند؛ ولی امروز که باخت به چین تایپه را چون چماق سر دخترانمان می‌کوبیم، چرا برد‌های ارزشمند مقابل هند و فیلیپین را نادیده می‌گیریم. این دو تیم در گذشته‌ای نه چندان دور جزو تیم‌های چهارم تا ششم آسیا بوده‌اند.

بحث توجیه قضایا نیست، اما بی‌انصافی است که بازیکنان را بی‌عرضه بخوانیم، مگر تیم ملی مردان به قطر و چین نباخته بود؟ اما در سایه سعه‌صدر و برنامه‌ریزی امروز قدرت اول قاره کهن است، این در حالی است که والیبال زنان آسیا در دنیا مدعی است، ولی در رده آقایان حرفی برای گفتن ندارد.

مائده برهانی، بهترین بازیکن تیم ملی در مسابقات اخیر، درباره تنش‌های به وجود آمده پیرامون تیم می‌گوید: یک باخت بد در برابر تایپه داشتیم که همه مقصر بودیم. به هر حال روز بد برای بهترین تیم‌های جهان نیز وجود داشته است. چین و ژاپن با آن همه عظمت زیر دست تایلند ایستادند. آیا با بازیکنان خود این‌گونه برخورد قهرآمیز کرده‌اند؟

ما از نظر قد و پرش از تیم‌های آسیایی بالاتر هستیم، اما حریفان ما با حوصله و خطای کم توپ می‌زنند، چون آنقدر در مسابقات بین‌المللی شرکت می‌کنند که دیگر ملکه ذهنشان شده است، ولی تیم ایران با عجله و دستپاچه بازی می‌کند و دائم در استرس به سر می‌برد. یک تیم حرفه‌ای باید تا آغاز مسابقات دست‌کم 1500 ساعت تمرین داشته باشد، در صورتی که تمام تمرینات بچه‌های ایران به 500 ساعت نمی‌رسد.

برهانی اضافه می‌کند: از نظر من خانم شعبانیان، سرمربی یا خانم کعبی نایب رئیس فدراسیون خیلی زحمت کشیده‌اند، ولی اگر برنامه ریزی علمی باشد و به اندازه کره و ژاپن در رقابت‌های بین‌المللی شرکت کنیم، باز پنج سال طول می‌کشد تا خود را به تیم‌های طراز اول نزدیک کنیم.

میانگین سنی تیم ملی 22 سال است، اما می‌خواهند همه را کنار بگذارند و این یعنی دور ریختن سرمایه. نیلوفر رشیدی کاپیتان تیم ملی خداحافظی کرده است، مهسا کدخدا جوان‌ترین عضو تیم ملی هم که خیلی خوب بازی کرد، می‌گوید که می‌خواهد در زادگاهش بیرجند، تحصیلات دانشگاهی‌اش را پی بگیرد و من نیز اگر همین روند ادامه داشته باشد ترجیح می‌دهم به زندگی‌ام برسم.

لیاقت بانوان ایران بالاتر از هشتمی آسیاست

با توجه به گذشت چند روز از پایان مسابقات والیبال قهرمانی زنان آسیا اکنون می‌توانیم به دور از احساسات و با رویکردی منطقی به فکر پیشرفت والیبال بانوان کشور عزیزمان باشیم، چراکه لیاقت جایگاهی به مراتب بهتر از هشتمی را داریم. از سوی دیگر کشورهایی مانند استرالیا، هنگ‌کنگ، هند و اندونزی با تلاش و برنامه‌ریزی زیاد تلاش دارند به جمع هشت تیم برتر آسیا بپیوندند و این موضوع افتخاری بزرگ برای آنان محسوب می‌شود.

تیم ایران (شامل همه مربیان و بازیکنان) در این دوره از مسابقات، بازی‌های بسیار خوبی در برابر چین، قزاقستان، فیلیپین و هند به نمایش گذاشت، هر چند در برابر کره، ژاپن و چین تایپه تیم ایران نتوانست تمام توانایی‌های خود را به نمایش بگذارد.

پس از ماه‌ها مطالعه و تحقیق در زمینه والیبال بانوان و کمک در آماده سازی و هدایت تیم ملی والیبال بانوان در مسابقات قهرمانی آسیا، لازم می‌دانم به نکات زیر اشاره کنم، شاید کمکی هرچند کوچک در پیشرفت والیبال بانوان ایران باشد.

درک تفاوت‌های اساسی والیبال زنان و مردان

ارتفاع پایین‌تر تور، سرعت پایین‌تر توپ در آبشار و تفاوت‌های ذهنی و روانی زنان و مردان سه نکته بسیار مهم هستند که مربیان باید در طراحی، تمرین و هدایت تیم به آن توجه ویژه کنند. به همین دلیل باید از مربیان تخصصی و با دانش در زمینه والیبال زنان استفاده کرد، ضمن این‌که نباید تمرینات تیم‌های مردان به صورت تقلیدی در تیم‌های زنان اجرا شود.

افزایش ساعات تمرین

مهم‌ترین دلیل بهبود نیافتن جایگاه والیبال زنان ایران در آسیا میزان کم ساعات تمرین بازیکنان است. باوجود تلاش مربیان زحمت‌کش و بادانش در والیبال بانوان چه در رده ملی و چه باشگاه‌ها، متاسفانه میزان ساعات تمرین بازیکنان ایرانی در بهترین حالت 400 تا 500 ساعت در طول سال است در حالی که این میزان برای تیم‌های چین، کره جنوبی، ژاپن، تایلند و حتی چین تایپه بین 1200 تا 1500 ساعت در طول سال یعنی حدود 24 تا 30 ساعت در طول هفته است.

مسیر موفقیت

یک راه بیشتر برای موفقیت وجود ندارد: برنامه‌ریزی هوشمندانه، بلندمدت و تلاش و پشتکار روزافزون. با یک برنامه‌ریزی شش تا هشت ساله و به صورت مرحله‌ای می‌توان به جمع چهار تیم برتر آسیا و 15 تیم برتر جهان راه یافت. این برنامه باید به طور کلی شامل 1200 تا 1500 ساعت تمرین با کیفیت در طول سال و 50 تا 70 بازی داخلی و بین‌المللی در هر سال باشد؛ ضمن این‌که باید میانگین قدی تیم نیز با افزودن چند بازیکن جوان و بلندقامت افزایش یابد.

خام‌سوزی نکنیم

با توجه به میانگین سنی تیم فعلی بانوان ایران (21 سال) و سابقه تمرینی آنها (به طور میانگین 2500 ساعت) و با توجه به این‌که هر بازیکن برای رسیدن به اوج عملکرد خود به ده سال و ده هزار ساعت تمرین نیاز دارد، بسیاری از بازیکنان این تیم هنوز به اوج عملکرد خود و حتی نیمه راه و مرز پختگی نرسیده‌اند، بنابراین به نظر می‌آید که نباید خام‌سوزی کنیم، هرچند نیاز به اصلاحات جدی در نوع نگرش و شیوه تمرینات بازیکنان ضروری به نظر می‌رسد.

سخنی با بازیکنان

آنچه بازیکنان والیبال بانوان ایران به آن احتیاج دارند، این است که هر روز بیشتر از دیروز تمرین کنند و هر روز هوشمندانه‌تر از روز قبل بازی کنند و در عین حال از بازی والیبال لذت ببرند، این نگرش تمام بازیکنان موفق جهان است که عاشق والیبال هستند.

جواد مهرگان / مشاور فنی تیم ملی زنان