اندک اندک مدعیان از راه می‌رسند

در عین حال، منتقدان سینما از کیفیت بالای فنی و موضوعی فیلم‌های این بخش نیز صحبت می‌کنند. به گفته آنها، هر سال بیش از 60 فیلم مختلف از کشورهای جهان کنار هم جمع می‌شوند و به رقابت می‌پردازند. این فیلم‌ها در رده آثاری قرار می‌گیرد که طی یک سال گذشته در جشنواره‌های معتبر و درجه یک بین‌المللی موفق به دریافت جایزه شده‌اند و معمولا نمایش عمومی موفقیت‌آمیزی در جدول گیشه نمایش سینماهای کشورهای خود داشته‌اند. پل درگارابدیان، تحلیلگر اقتصادی سینما می‌گوید: بخش بهترین فیلم خارجی سال چیزی شبیه بخش «جشنواره جشنواره‌های» جشنواره‌های معتبر بین‌المللی است که در آنها فیلم‌های منتخب جشنواره‌های مختلف بین‌المللی به نمایش درمی‌آید و جزو پربیننده‌ترین بخش‌های هر جشنواره‌ای است.

آکادمی اسکار در چند سال اخیر، انتخاب نامزدهای بهترین فیلم خارجی‌زبان را به دو مرحله تقسیم کرده است. در مرحله اول، داوران اعضای آکادمی ده فیلم را از بین کل فیلم‌های نامزد شده انتخاب و معرفی می‌کنند. این کار دو ماه قبل از اعلام اسامی نهایی نامزدها صورت می‌گیرد. در مرحله دوم، پنج فیلم اصلی نامزد شده برای این بخش در کنار اسامی بقیه نامزدهای رشته‌های مختلف اسکار اعلام می‌شود.

منتقدان سینمایی می‌گویند امسال هم باید منتظر حضور فیلم‌های مطرح و پرسروصدای بین‌المللی در رشته بهترین فیلم خارجی سال بود. از حدود دو هفته قبل، اعلام اسامی فیلم‌های این بخش توسط کشورهای مختلف جهان آغاز شده است. یک اصل مهم در ارتباط با ورود نام فیلم‌ها در این بخش، این است که حتما باید یک اکران عمومی (حتی محدود و در حد یک هفته) در چند شهر بزرگ آمریکا داشته باشد. اگر فیلمی در سطح بین‌المللی سر و صدا کرده و توانسته باشد موفقیت‌های خارجی خوبی کسب کند برای حضور در بخش بهترین فیلم خارجی سال باید یک نمایش عمومی در آمریکا داشته باشد. به همین دلیل شرکت‌های بزرگ توزیع‌کننده فیلم‌های خارجی طی هفته‌های اخیر برای اکران عمومی فیلم‌های خارجی‌زبان در سینماهای آمریکا از خود شتاب بیشتری نشان می‌دهند. این فیلم‌‌ها تا اواخر دی فرصت دارند روی پرده سینماهای آمریکا بروند.

امسال حضور عربستان سعودی در رقابت‌های اسکار بخش خارجی‌زبان، سر و صدای زیادی کرده است. کشوری که فاقد یک صنعت سینما (به مفهوم عام آن است)‌ با درام خانوادگی و تحسین‌شده «واجدا» در مراسم جوایز اسکار 2014 شرکت می‌کند. این فیلم را هیفا آل‌منصور کارگردانی است و تولید و نمایش عمومی آن با سر و صدا و بحث و جنجال زیادی همراه بود.

واجدا را به نوعی باید اولین محصول سینمای عربستان قلمداد کرد، زیرا این درام خانوادگی و اجتماعی اولین فیلم‌ سینمایی است که کل صحنه‌های آن در این کشور عربی فیلمبرداری شده و قصه‌ای بومی را با حضور عوامل و هنرمندان بومی تعریف می‌کند. همین نکته که عربستان با این فیلم اولین حضور خود را در مراسم اسکار خواهد داشت،‌ توجه رسانه‌های گروهی عربی و غربی را جلب کرده و آن را به تیتر اول رسانه‌ای (و از جمله نشریه قدیمی اسکرین اینترنشنال)‌ تبدیل کرده است‌.

منتقدان سینمایی پس از تماشای واجدا تعجب خود را از مضمون تند آن ابراز داشتند و گفتند انتظار نداشتند فیلمی از یک کشور سنتی مثل عربستان در اولین محصول حرفه‌ای سینمایی خود،‌ سراغ چنین مضمون ملتهبی برود. خط اصلی قصه واجدا درباره حقوق اجتماعی و فردی زنان در عربستان و سختگیری‌هایی است که نسبت به آنان اعمال می‌شود. منابع نزدیک به فیلم می‌گویند آل‌منصور برای کارگردانی بازیگران خود مجبور بود آنها را خارج از دید عموم و از داخل یک ون رهبری و هدایت کند. قصه فیلم درباره دختر جوانی اهل شهر ریاض است که علاقه‌اش برای خرید یک دوچرخه، او را رودرروی مسئولان رسمی شهر قرار می‌دهد. واجدا ماه ژوئن روی پرده سینماها رفت و با واکنش مثبت منتقدان و تماشاگران سینما روبه‌رو شد. برخی نشریات و رسانه‌های کشورهای عربی تا آنجا پیش رفته‌اند که می‌گویند نام واجدا در فهرست نهایی پنج فیلم نامزد شده برای اسکار بهترین فیلم خارجی سال گنجانده خواهد شد.

پرسشی که اهل فن مطرح می‌کنند این است که امسال چه تعداد فیلم خود را نامزد حضور در رقابت‌های بخش بهترین فیلم خارجی سال خواهند کرد؟ سال قبل، 71 فیلم نامزد شرکت در رقابت‌های این بخش شد که یک رکورد تازه به حساب می‌آمد. طی دو هفته‌ای که از ‌آغاز اعلام اسامی فیلم‌های نامزدشده برای این بخش می‌گذرد، 27 کشور نام فیلم‌های خود را به آکادمی اسکار اعلام کرده‌اند. هشتادوششمین دوره مراسم اسکار، نام نامزدهای اصلی و نهایی خود را شانزدهم ژانویه 2014 اعلام خواهد کرد و کشورهای مختلف هر روز که می‌گذرد با اعلام نام فیلم‌های منتخب خود، جدول بخش بهترین فیلم خارجی سال را کامل می‌کنند.

استرالیا امسال «راکت» را به مراسم اسکار می‌فرستد. این درام، چهارمین فیلم سینمایی کیم موردانت از سال 2007 به این سوست. قصه فیلم درباره پسر‌بچه‌ای است که اطرافیانش بر این باورند برای آدم‌های دوروبر خود شانس می‌آورد. او همراه خانواده و دو دوست صمیمی راهی کشور لائوس می‌شوند تا خانه جدیدی پیدا کنند. در طول راه، آنها با ماجراها و حوادث متعددی روبه‌رو می‌شوند.

«رنگ هندوانه» محصول بلغارستان به کارگردانی امیل هریستوف است. وی یکی از مدیران فیلمبرداری توانای قدیمی سینمای کشورش است که از دهه 60 تا به حال بیش از 30 فیلم سینمایی را فیلمبرداری کرده است. رنگ هندوانه، اولین فیلم سینمایی او در مقام کارگردان است. این کمدی جنایتکارانه و دلهره‌آور درباره جوانی است که در یک سایت اینترنتی، تبدیل به تار ارتباطی بین گروهی از آدم‌هایی می‌شود که در حال جاسوسی علیه یکدیگر هستند. او آرشیو مخفی خودش را خلق کرده است. پس از سقوط نظام کمونیستی در بلغارستان، او از اطلاعاتش علیه دولت و حکومت استفاده می‌کند.

اتریش، درام فانتزی «دیوار» ساخته جولین پولسلر را به اسکار فرستاده است. یک زن جوان، شخصیت اصلی قصه فیلم است. او وقتی نامرئی می‌شود، دیگر نمی‌تواند با هیچ‌یک از آدم‌های محیطش ارتباط برقرار کند و او احساس می‌کند دیوارهای تازه‌ای دور و بر او کشیده می‌شود. بزودی وی خودش را در دنیایی درگیر می‌بیند که طبیعت و قوانین مربوط به آن حاکمیت می‌کند. پولسلر کارگردان تلویزیونی است و دیوار اولین کار بلند سینمایی وی به حساب می‌آید.

شیلی با «گلوریا» ساخته سباستین لیلیو به اسکار می‌آید. پنجمین فیلم بلند سینمایی این هنرمند سرشناس آمریکای لاتینی یک درام اجتماعی است که قصه‌اش در شهر سانتیاگو اتفاق می‌افتد و زن میانسالی به نام گلوریا شخصیت محوری ماجراهای آن است. زندگی در یک شهر بزرگ و شلوغ آمریکای لاتینی از نگاه این زن به نمایش درمی‌آید. برعکس فیلم‌های دیگر کشور شیلی که معمولا اختصاص به دوران حکومت سیاه ژنرال پینوشه و مسائل مربوط به آن دارد، گلوریا از حال و هوای کاملا متفاوتی برخوردار است.

بقیه فیلم‌هایی که تا به حال به بخش اسکار خارجی‌زبان مراسم اسکار معرفی شده‌اند، عبارتند از: «کرواسی: راه هالیما، (آرسن آنتون اوستوجیک)، جمهوری دومینیکن: رئیس کیه؟ (رونی کاستیلو)، فنلاند: نفرت‌انگیز (اولریکا بنگتس)، آلمان: دو زندگی (گئورگ ماس)، یونان: بچه غذای پرنده را می‌خورد (اکتوراس لیگیزوس)، مجارستان: دفترچه یادداشت (یانوش ژاژ)، لتونی: مادر، دوستت دارم (یائیس نوردز)، لوکزامبورگ: نقطه کور (کریستف واگنر)، مونته‌نگرو: تقدیر بد(دراسکو دورویک)، مراکش: اسب‌های خدا (نبیل آیوش)، هلند: بورگمن (آلکس ون وارمردام)، نیوزیلند: دروغ‌های پاک (دانا روتبرگ)، رومانی: سوال‌پیچ کردن بچه (کالین پیتر نتزر)، صربستان: دایره‌ها (سروان گرلوبویک)، سوئد: بخور، بخواب، بمیر (گابریلا پیچلر) و ونزوئلا: نقض عهد در سکوت (لوئیس رودریگوئز و آندرس رودریگوئز).

اسکرین اینترنشنال / مترجم: کیکاووس زیاری