سلاح جدید کشاورزان

علفهای هرز از دیرباز به عنوان رقیب و دشمن گیاهان زراعی در کاهش تولید مطرح بوده اند. یکی از راههای مبارزه با این گیاهان ناخواسته ، استفاده از سموم شیمیایی است که مصرف آنها روز به روز در حال افزایش است.

کد خبر: ۵۹۲۱۷

استفاده از سموم سنتتیک علاوه بر هزینه بالا، اثرات مخرب و جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می کند ؛ اثراتی مانند آلودگی آب ، خاک و مشکلات بهداشتی و... به همین دلایل و به منظور جلوگیری از مشکلات ایجاد شده ، محققان در سراسر دنیا به دنبال یافتن راهی برای کاهش میزان مصرف سموم هستند.

مصرف کم آب و کاهش زمان محلول گیری از مولفه های اساسی سیستم سم پاش جدید است

بتازگی یکی از پژوهشگران ایرانی موفق به اختراع و ساخت سمپاش جدیدی شده است که با استفاده از آن کیفیت و کمیت مصرف به میزان قابل توجهی متحول شده اند. کنترل علفهای هرز یکی از جنبه های مهم تولید در هر نظام کشاورزی است.
علفهای هرز به دلیل رقابت برای عوامل محیطی و نهاده ها با گیاهان زراعی ، کاهش کیفیت و کمیت محصول و ایجاد پناهگاهی مناسب برای حشرات و عوامل بیماری زا می توانند مشکل ساز باشند. مبالغ هنگفتی که هر ساله کشاورزان صرف کاهش اثر سوء علفهای هرز در محصولات خود می کنند و همچنین خسارت هایی که آنها به علت نبود کنترل کافی متحمل می شوند ، نشانگر اهمیت این موضوع است.

روش های متداول سمپاشی

یکی از متداول ترین انواع سمپاش ها، سمپاش های تراکتوری فرقونی لانس دار است.در حال حاضر در بیش از 70 درصد مزارع کشور از این روش استفاده می شود. در این سمپاش ها از موتور و پمپ یا شافت تراکتوری استفاده و محلول سمی از یک یا 2 لانس با فشار 20-30 بار خارج می شود. در نتیجه فشار سمپاشی بسیار زیاد بوده و برخورد شدید محلول به بوته های کوتاه غیرمقاوم گیاهان در مزرعه ، بیش از 50 درصد از آن ، روی زمین می ریزد که علاوه بر آلودگی محیط زیست ، تلفات شدید محلول سمی را هم در پی دارد.
این نوع سمپاشی برای درختان بلند طراحی شده است و استفاده از آن در مزارع به هیچ وجه به صلاح نیست. کاربران ناچارند سمپاشی را به صورت چپ و راست و زیگزاکی انجام دهند که با این کار ، یکنواختی در پوشش وجود ندارد و میزان لهیدگی محصول زیر پای کارگران نسبتا زیاد و در حدود 5 درصد است. کارگران بخصوص شخص سمپاشی کننده داخل توده ای از ذرات سم قرار داشته و به علت تغییر جهتهای پی درپی ، عمود بودن جهت پاشش به جهت باد ممکن نیست. در نهایت مسمومیت تدریجی و مزمن کارگران در این روش اجتناب ناپذیر است.
حال چرا استفاده از سمپاش های نامناسب لانس دار در سمپاشی مزارع جاافتاده و کشاورزان در سطح وسیع از آن استفاده می کنند؛ با این که در سمپاش های پشت تراکتوری بومدار به علت داشتن نازل های متعدد پاشش محلول به طور یکنواخت صورت می گیرد ، چرا از این سیستم ها استفاده نمی شود؛ علت این است که در سمپاش های تراکتوری بومدار در هر نوبت سمپاشی 8 تا 13 درصد محصول زیر چرخهای تراکتور له شده و ضایعات محصول بخصوص در مبارزه با آفت سن گندم بسیار بالا و چشمگیر است ، در نتیجه کشاورزان به ناچار سمپاش های لانس دار را ترجیح می دهند.

تحول در سیستم سمپاشی

نسل جدید سیستم های سمپاشی ، سیستم سمپاش پشتی بومدار مجهز به ابرپاش (میکرونر) است.استفاده از سیستم میکرونر در دنیا و کشورهای پیشرفته بی نظیر بوده و کارآیی بسیار بالایی در حفظ محیط، کاهش مقدار سم مصرفی و جلوگیری از ضایعات محصول و اثرات زیانبار بر محیط زیست انسان ها و نیروهای انسانی دارد. مهندس رضا فلاح جدی ، با استفاده از 40 سال تجربه علمی و عملی خود در سطح مزارع کشور ، برای اولین بار در جهان موفق به طراحی سمپاش های مجهز به میکرونر با عرض کار 6متر و قابل حمل توسط انسان شده است.
فلاح پس از 5 سال تحقیق و پژوهش در سال 1379 موفق به ثبت اختراع جدید خود شده است و پس از اثبات کارآیی سیستم در چند مرکز علمی و دانشگاهی و اخذ نتایج عملی مثبت در سطح مزارع ، در حال حاضر این سمپاش جدید به تولید انبوه رسیده و در سطح وسیع مورد استفاده کشاورزان قرار گرفته است. مدیر فنی شرکت کشت پوش درباره ویژگی های اختراع خود می گوید: اگرچه میکرونر در گذشته نیز در بعضی سمپاش ها استفاده می شده است ، اما این بار با ایجاد تغییراتی در آن و افزایش عرض کار ، توانسته ام وسیله جدیدی بسازم که ضمن سبکی ، عرض کار 6 متری دارد. در حالی که در نمونه های قبلی ساخته شده ، حداکثر عرض کار 2 متر است.
میکرونرها پشت سمپاش نصب و سمپاش نیز بر دوش انسان سوار می شود. وزن کلی دستگاه 2 کیلوگرم کمتر از استاندارد فائو است و قادر است با 10 تا 40 لیتر آب در هکتار کار کند، در حالی که سمپاش های معمولی با 400 تا 1000 لیتر در هکتار سمپاشی می کنند. در نتیجه این وسیله در تمامی کلیه مزارع بخصوص در مزارع دیم که آبرسانی در آنها مشکل است ، براحتی می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

ویژگی های نسل جدید سیستم های کنترل علف های هرز

یکی از مهمترین مزیتهای سمپاش جدید این است که به علت مصرف کم آب ، سرعت کار را افزایش می دهد و وقت تلف شده برای محلول گیری در این نوع به حداقل ممکن کاهش می یابد. در واقع با استفاده از این سمپاش ، کارگر دیگر نیازی به پر کردن مخزن سم پس از سمپاشی مساحت کوتاه ندارد. با توجه به عرض کار 6 متری این سمپاش می توان در هر ساعت 2.5 هکتار را سمپاشی کرد. در مجموع می توان 10 تا 15 هکتار را در یک روز ، با این دستگاه سمپاشی کرد ، در صورتی که سمپاش موتوری اتومایزر که با انسان حمل می شود در یک روز یک الی 1.5 هکتار را سمپاشی می کند. سمپاش های میکرونر نیاز به پمپ ، موتور و بنزین ندارند چون به وسیله باتری های قابل شارژ کار می کند. فلاح درخصوص دیگر مزیت های اختراع خود می گوید: این دستگاه ها می توانند ذرات یکنواخت ایجاد کنند، البته قطر ذرات در اختیار ماست و امکان درشت یا ریز کردن آنها وجود دارد. به این ترتیب هنگام استفاده در مزرعه تمام محلول به سطح گیاه چسبیده و مورد استفاده قرار می گیرد ؛ اما در سمپاش های معمولی با فشار خیلی زیاد ، سمپاشی صورت می گیرد و ذرات سم از روی گیاه به پایین سرازیر می شود.
این موضوع علاوه بر مصرف زیاد سم ، محیط زیست را نیز آلوده می کند. تحقیقات صورت گرفته با این نوع سمپاش ثابت کرده اند با مصرف نصف مقدار سم به نتیجه مطلوب می رسیم ، در حالی که استفاده از این مقدار سم در سمپاش های رایج دیگر ، هیچ تاثیری نداشته و مانند آن است که هیچ گونه سمپاشی صورت نگرفته است.
دستگاه ابرپاش به شکلی طراحی شده است که امکان تغییر ارتفاع بوم از سطح زمین در دامنه ای بین 30 تا 130 سانتی متر وجود دارد. در نتیجه استفاده از آن در زراعت های بسیار کوتاه تا بسیار بلند حتی وقتی ارتفاع زراعت تا شانه کارگر می رسد نیز عملی و ممکن است.
با توجه به این که چنین دستگاهی پشت سر کارگر حرکت و کارگر همیشه در قسمت سمپاشی نشده در تردد است ، امکان مسمومیت و آلودگی به حداقل ممکن می رسد. ضمن آن که چون این وسیله توسط کارگر و میان ردیف ها حمل می شود ، ضایعات و له شدگی محصول وجود ندارد. در مجموع باید گفت دستگاه سمپاش ابرپاش به دلیل وزن کم ، نداشتن تولید صدا، بازده روزانه بالا و پوشش کامل و یکنواخت قطرات می تواند جایگزین مناسبی برای سمپاش های متداول در مزارع کشور باشد. به گفته فلاح در طراحی جدید ، عرض کار ابرپاش به 8 متر افزایش یافته ، ولی وزن آن از استاندارد فائو تجاوز نکرده است.