مساجد در آینه آمار

چند مسجد در جهان وجود دارد؟ شمارش تعداد مساجد جهان کاری مشکل است. شاید بهترین قول را باید گفته کاربری دانست که در یک شبکه اجتماعی نوشته «ماشاءالله، نمی‌توان آنها را شمارش کرد.» دلیل هم روشن است. مسلمانان تقریبا در تمام کشورهای جهان سکنی دارند و در بسیاری از این کشورها نظام آمارگیری توجه یا توانی برای شمارش مساجد ندارد. اقلیت بودن مسلمانان در بسیاری از کشورها و نیز توسعه‌نیافتگی برخی کشورهای مسلمان‌نشین هم ماجرا را پیچیده‌تر می‌کند.

با این حال برخی از رقم 2.5 میلیون مسجد در سراسر جهان سخن می‌گویند. مشخص نیست منبع این رقم کجا است. سوال بعدی این است که کدام کشور در جهان بیشترین تعداد مساجد را دارد؟ پاسخ به این سوال هم هیچ‌گاه صورت رسمی نیافته است، اما در فضای وب گفته می‌شود که ترکیه یا اندونزی بیشترین مساجد جهان را دارند. ذکر این نکته ضروری است که شایسته است میزان مساجد در جهان به نسبت جمعیت هم سنجیده شود تا آمار دقیق‌تری بدست آید از این‌رو ممکن است نسبت مساجد در کشوری چون ایالات متحده که اقلیت مسلمان دارد به نسبت ترکیه حتی بیشتر هم باشد.

اما اگر از جهان بگذریم در ایران وضع چگونه است. در ایران طبق آخرین آمارها حدود 72 هزار مسجد وجود دارد. این بدان معناست که به‌ازای هر هزار نفر یک مسجد در ایران وجود دارد. طبق برنامه‌ای که دولت دارد قرار است تعداد مساجد در افق 1404 به رقم 92 هزار مسجد برسد با این فرض که جمعیت کشور در آن هنگام 92 میلیون نفر است. با این حال برخی هستند که می‌گویند 250 هزار مسجد دیگر در ایران نیاز است. این سخن تقی قرائتی برادر حجت‌الاسلام محسن قرائتی و رئیس موسسه مسجد است که معتقد است اگر مسائلی همچون انقلاب اسلامی، بیداری اسلامی را هم به کاربری مسجد اضافه کنیم باید درصدی را به آن رقم 250 هزار مسجد هم بیفزاییم. با این حال در مورد مساجد کنونی هم گفته می‌شود که مشکلات زیادی وجود دارد. یکی از مشکلات نبود امام جماعت است. برخی آمارها نشان می‌دهد 30 هزار مسجد در سراسر کشور امام جماعت ندارند.

آمار جالب دیگر در حوزه مساجد تعداد مساجد مربوط به اهل سنت است. آن‌طور که آمارها نشان می‌دهد برای پنج میلیون نفر از مسلمانان اهل سنت ایران حدود ده هزار مسجد وجود دارد. این بدان معناست که به‌ازای هر 500 نفر از اهل سنت یک مسجد وجود دارد. بزرگ‌ترین مسجد اهل سنت در ایران مسجد جامع مکی در زاهدان است که سال 1353 به‌دست مولوی عبدالعزیز تاسیس شد. در حال حاضر نماز جمعه اهل سنت زاهدان هم در این مسجد اقامه می‌شود.

اما از سوی دیگر این سوال مطرح می‌شود که کدام شهر در ایران بیشترین تعداد مساجد را دارد. برخی منابع از شهر سنندج به عنوان شهر مساجد ایران یاد می‌کنند. شهری که 141 مسجد دارد. تعداد مساجد استان کردستان هم 2800 مسجد است. بالا بودن تعداد مساجد در این استان به این دلیل است که اهل سنت و شیعیان در کنار هم زندگی می‌کنند و هر یک مساجد مخصوص به خود را دارند. (تعداد مساجد نسبت به جمعیت سنجیده شده است).

اما در تهران به عنوان پایتخت کشور و ام‌القرای جهان اسلام وضع چگونه است؟ آمارها نشان می‌دهد در تهران حدود 2000 مسجد وجود دارد. آن‌طور که اطلس شهری تهران روایت می‌کند «بیشترین دسترسی به مساجد در نواحی واقع در مرکز و مرکزی جنوب و شرق شهر تهران و بویژه مناطق 4، 8، 10، 11، 12، 13، 14،17 و 20 است؛ ولی در نواحی حاشیه‌ای شرقی، غربی و جنوب غربی دسترسی به مساجد چندان مناسب نیست.»