سوره مبارکه: مزمل، آیه: 20
این آیه میفرماید: با انجام کارهای نیک همچون نماز شب و تلاوت قرآن و رسیدگی به محرومان، مغرور نشوید که باز هم نیاز به استغفار دارید.این آیه، جامعیت اسلام را از اشک شبانه تا جهاد روزانه، از رابطه با خدا تا کمک به فقرا، از تلاوت قرآن تا سفرهای تجاری و از انجام کارهای خیر همراه با استغفار نمایان میکند. در آیات قبل، فرمود: نصف یا ثلث یا دو ثلث شب را به عبادت برخیزید. این آیه میفرماید: چون محاسبه این مقدار کار مشکلی است که از عهده شما برنمیآید، لذا خداوند آن را بر شما بخشید و از این پس، هر مقدار که میتوانید و برای شما مقدور است به عبادت برخیزید و نماز و قرآن بخوانید؛ بخصوص هنگامی که بیمار هستید یا در سفر به سر میبرید. امام رضا(ع) در تفسیر آیه «فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ» از پیامبر اکرم(ص) نقل میکند که آن حضرت فرمود: تا آنجا که خشوع و صفای دل دارید، قرآن بخوانید. (تفسیر مجمع البیان)
در این آیه، سفر به قصد تجارت با سفر به قصد جهاد در کنار هم آمده است، با آنکه اوّلی امری دنیوی است و دوّمی امری اخروی. براساس روایات، اگر تاجر در کارش خدا را مراعات کند و از کمفروشی و گرانفروشی و احتکار و کلاهبرداری دوری کند، معیشت مردم را تامین کرده و همانند مجاهدی است که در میدان قدم میگذارد تا دشمن را از پای درآورده و امنیت جامعه را تضمین کند.
گرچه تلاوت قرآن از تکالیف واجب نیست، اما مورد سفارش بسیار است، تا آنجا که در یک آیه دوبار فرمان آمده و مورد تاکید قرار گرفته است.
احکام اسلام، هماهنگ با توان و امکانات انسان است و هیچگاه عسر و حرج به دنبال ندارد. چنانکه برای بیمار، تیمم را به جای وضو قرار داده، نماز را در هر حالتی که میتواند بخواند، تکلیف کرده، روزه را از او برداشته و به جای آن کفاره قرار داده است. علم خداوند به حالات بندگان، بهترین انگیزه برای انجام کارهای نیک است. یکی از برکات عبادت شبانه آن است که تنها خداوند از آن آگاه است و از هرگونه ریا و تظاهر به دور است. اقامه نماز و تلاوت قرآن از بهترین آداب شبزندهداری است. تکالیف الهی آسان است و انسان را به مشقت نمیاندازد. هیچکس نباید خود را از قصور و تقصیر به دور بداند، زیرا با انجام همه تکالیف، باز هم به استغفار نیاز داریم. خداوند، آمرزش اهل استغفار را تضمین کرده است. گذشت خداوند همراه با مهربانی است.