پایان آزمون و خطا

زمانی که اولین‌گام‌ها برای تولید سریال‌های مناسبتی برداشته شد، بی‌تجربگی، شتابزدگی و انتخاب موضوعات به اصطلاح سفارشی به عنوان آفت‌های اصلی می‌توانست یک سریال را تا حد یک اثر ضعیف سوق دهد و به همین دلیل بود که وا‌ژه مناسبتی عنوان نامطلوبی برای قرار گرفتن در کنار نام یک سریال بود.

شتابزدگی در تولید آثار مناسبتی از اینجا ناشی می‌شد که بسیاری از نویسندگان هنوز بدرستی روایت‌های مناسب برای یک مناسبت ملی یا مذهبی را نمی‌شناختند، فیلمنامه‌‌ها با دقت و از سر صبر نوشته نمی‌شد و مهم‌تر از همه این‌که تعریف روشن و مشخصی درباره آثار مناسبتی وجود نداشت. برخلاف تصور بسیاری که گمان می‌کردند مساله اصلی سریال‌های مناسبتی به شتاب در روند تصویربرداری و تولید مربوط است، نگارش فیلمنامه‌ای متناسب با یک رویداد تاریخی در زمانی بسیار محدود سبب می‌شد که برخی سریال‌های مناسبتی از ویژگی‌های یک اثر پخته و به قوام رسیده، محروم شود.

موضوعات به اصطلاح سفارشی نیز به عنوان اصلی‌ترین آفت سریال‌های مناسبتی در واقع یک سوءبرداشت ناشی از بی‌تجربگی بود. بسیاری از تولید کنندگان سریال‌های مناسبتی گمان می‌کردند اگر سریالی برای ماه مبارک رمضان ساخته می‌شود باید لزوما و به صورت کاملا واضح مردم را به روزه‌داری دعوت کند یا اگر اثری برای ایام محرم آماده می‌شود، باید مستقیما به واقعه عاشورا اشاره داشته باشد. اما با گذشت زمان و کسب تجربیات متعدد و متنوع، در درجه اول فیلمنامه‌نویسان حرفه‌ای بر آن شدند که به جای پرداختن به ظواهر یک رویداد تاریخی، به لایه‌های عمیق‌تر آن توجه داشته باشند و به جای بازگویی و تشریح، زمینه را برای فضاسازی و تاثیرگذاری فراهم کنند؛ کم‌کم دستشان آمد که از چه زمانی دست به قلم شوند تا بتوانند برای یک مناسبت خاص فیلمنامه‌ای پخته و منسجم رو کنند.

بعد از کسب این تجربیات و برداشتن‌ گام‌های بلند و موثر برای ارائه تعریف درست از سریال‌های مناسبتی و تولیدشان، حالا دیگر این آثار به سریال‌های دیدنی تلویزیون بدل شده‌ است و مناسبتی بودن آنها به معنای دقت بالاتر و سرمایه‌گذاری بیشتر برای تولید است، نه به معنای ساخت پرشتاب یک فیلمنامه دم‌دستی. ضمن همه اینها تلویزیون همواره برای این دسته از سریال‌ها برنامه‌ریزی ویژه داشته و با جدیت بیشتری از آنها حمایت می‌کند. تمامی این موارد دست به دست هم داده‌ تا هم بازیگران مطرح و مجرب به بازی در سریال‌های مناسبتی رغبت بیشتری نشان دهند و هم کارگردانان کارکشته در این زمینه توانایی‌های خود را به نمایش بگذارند.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون