شناخت قواعد تولید

همسایه‌ها: یک فیلم تلویزیونی خوش ساخت با گروهی کاملا حرفه‌ای و البته با ایرادات همیشگی. «همسایه‌ها» توسط یک کارگردان جوان و جویای نام و یک تهیه‌کننده مطرح ساخته شده است. این اثر را امیرحسین جهددوست ساخته که انگیزه بالا و میل به دیده شدن و رشد در تک‌تک پلان‌هایی که گرفته، کاملا مشهود است و تهیه کنندگی کار هم به عهده علیرضا رئیسیان بوده است. کسی که در سینما با آثاری چون ریحانه، ایستگاه متروک و چهل سالگی کارنامه درخشانی دارد.

بی‌شک نگاه سینمایی و حرفه‌ای رئیسیان در کنار انرژی و انگیزه زیاد جهددوست باعث شده همسایه‌ها به یک تله‌فیلم قوی و جذاب تبدیل شود. بی‌شک نیروی جوانی و انرژی در کنار تجربه بالا و حرفه‌ای نتیجه‌ای خوب و مثبت می‌دهد. همسایه‌ها یک اثر کاملا جذاب برای جذب مخاطب است. این مساله را به عنوان نمره منفی مطرح نمی‌کنم، بلکه می‌خواهم هوشمندی گروه سازنده را بازگو کنم که بشدت مدیوم پیش‌روی خود را شناخته‌اند و بر اساس همان نگاه گام برداشته‌اند.سازنده این فیلم تلویزیونی نه تنها پشت دوربین که در بخش بازیگران خود هم از چیزی کم نگذاشته است. امیر حسین رستمی، آناهیتا افشار، سیامک صفری و هوتن شکیبا ایفاگران نقش اصلی کار هستند که بخوبی در جای خود قرار گرفته‌اند.

همسایه‌ها که محصول گروه اجتماعی سیمافیلم است و در آخرین بازپخش خود روز جمعه بیست و چهارم خرداد ساعت 17 از شبکه سه روی آنتن رفت، یک حسن بزرگ دارد و آن این‌که نگاه حرفه‌ای پشت آن، بیشتر از همه در بخش تهیه و تولید به‌چشم می‌خورد و اثرات مثبت آن در کار مشهود است.

این فیلم تلویزیونی داستان فردی را به تصویر می‌کشد که نسبت به خیانت‌های اطرافیانش حساسیت دارد و می‌خواهد دنیا را از این خیانت‌ها پاک کند، اما در این حین اتفاقی می‌افتد که موجب می‌شود او واقعیت‌هایی را دریابد.

صندلی چهارساله: همان طور که ابتدای یادداشت هم گفتم فضای انتخاباتی کشور بر برنامه‌های تلویزیونی و حتی فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی آخر هفته تاثیر گذاشته بود که یکی از آنها، پخش فیلم تلویزیونی «صندلی چهارساله» بود که از شبکه یک سیما روی آنتن رفت.

این فیلم تلویزیونی که از تولیدات امسال سیما به حساب می‌آید، درباره یک نماینده مجلس به نام جهاندار است که می‌خواهد دوباره نامزد انتخابات شود، اما رقبا و خانواده‌اش مخالف این کار هستند و معتقدند او محبوبیت لازم را ندارد، به همین علت جهاندار تصمیم می‌گیرد با تغییر چهره میان مردم برود و نظر آنها را درباره خودش بداند.

این فیلم تلویزیونی از مضمونی طنز و اجتماعی برخوردار است و محمود پاک‌نیت (جهاندار)، رضا رویگری (راننده تاکسی)، مهران رجبی (شفیعی نامزد مخالف)، رسول حرانف (کریم)، نفیسه روشن (دختر جهاندار) و هنرمند اصفهانی تینا میثمی (گلنار) در آن ایفای نقش کرده‌اند.

کارگردان صندلی چهارساله، محسن توکلی است که پیش از این نیز چند فیلم تلویزیونی دیگر از جمله جاودانگی را ساخته و تهیه‌کنندگی این فیلم تلویزیونی نیز به عهده محمدیاوری بوده است.

این فیلم چه در عوامل جلوی دوربین و چه در عوامل پشت دوربین از هنرمندان بی‌تجربه‌ای بهره نبرده است و اتفاقا بازیگران همگی از چهره‌های مخاطب پسند هستند. سوژه کار هم جالب و حساس است و فضا و التهاب انتخابات هم به موفقیت این فیلم تلویزیونی در پخش تلویزیونی‌اش کمک کرده است؛ اما با همه این اوصاف، اتفاق موردنظری که تمام این شرایط برای موفقیت فیلم تلویزیونی صندلی چهارساله فراهم کرده، رخ نمی‌دهد و این کار با وجود این ویژگی‌ها نمی‌تواند آن طور که باید با مخاطب ارتباط برقرار کند.

بزرگ‌ترین ضعف همسایه‌ها به پرداخت بشدت سطحی فیلم برمی‌گردد و سازنده اثر نتوانسته است از امتیازات پیش‌رو بدرستی استفاده کند و آنها را به‌نفع خود تمام کند. شعاری بودن و دادن پیام اخلاقی و دیالوگ‌های طولانی خطابه‌گونه، از نقاط ضعف این کار به حساب می‌آید به طوری که بازی بسیار روان و خوب محمود پاک‌نیت هم حتی نتوانسته به داد این موضوع برسد. باید گفت هم کارگردانی و هم بازی‌ها و عناصر بصری این فیلم تلویزیونی، در سطح نسبتا خوبی قرار دارد، اما شعارزدگی بشدت بالا و پند دادن مستقیم، آفت این کار به حساب می‌آید.

برای خاک: یک فیلم تلویزیونی معمایی و پر کشش با داستانی جذاب و تعلیق بسیار. برای خاک که بیست و سوم خرداد ساعت 19 از شبکه سه پخش شد، اثری است که بشدت متن خوب و محکمی دارد. اگر بپذیریم یکی از بزرگ‌ترین مشکلات و نقاط‌ضعف فیلم‌های تلویزیونی به فیلمنامه‌ها و نحوه بسط و گسترش و پرداخت این متون برمی‌گردد، برای خاک از جمله آثاری است که در این بخش، کاملا محکم و قوی عمل کرده است.

فیلم تلویزیونی برای خاک، مضمونی اجتماعی دارد و داستانش درباره حامد است که از خارج به ایران بازگشته و در مراسم دفن پدر با چند نفر از همرزمان پدرش که در پست‌های مهم کشور مشغول کار هستند، آشنا می‌شود. حامد تصمیم می‌گیر‌د خانه پدرش را بفروشد، در حالی که عده‌ای از همان رزمنده‌ها آنجا زندگی می‌کنند. در همین حال تمام اسناد و مدارک حامد به سرقت می‌رود و...

علیرضا کمالی، آرام جعفری، عزت الله مهرآوران، حمیدرضا هدایتی، زویا امامی، احمد عباس قلی‌زاده، مرشد شاهمرادی، رضا نیلی و... در این فیلم تلویزیونی ایفای نقش کرده‌اند.

برای خاک توسط حامد عنقا، از فیلمنامه‌نویسان پرکار و حرفه‌ای سینما و تلویزیون نوشته شده و مهدی گلستانه هم آن را کارگردانی کرده است. گلستانه که پیش از این، چند تله‌فیلم دیگر هم ساخته بود و یک فیلم سینمایی با نام «دردسر بزرگ» را هم در کارنامه دارد، سال‌ها دستیار و برنامه‌ریز سیروس مقدم در سریال‌هایش بوده و به این‌دلیل با مخاطب و مدیوم تلویزیون کاملا آشناست. از آن سو در کنار اینها تهیه‌کنندگی این فیلم هم به عهده محمدرضا شفیعی است که در سریال‌سازی و تهیه فیلم تلویزیونی، کارنامه قطوری دارد.

این‌که سه رأس اصلی یک اثر، مدیوم خود را بشناسند و بدانند مخاطب از آنها چه می‌خواهد، اتفاقی مطلوب است و به همین دلیل، این فیلم در کنار تمام نقاط‌ضعف و اشکالاتش توانسته به اثری قابل قبول تبدیل شود.

محمدرضا لطفی