نشست ویژه ارزی دولت

به گزارش خبرنگار ما، با وجود تلاطم‌های شدید ارزی در سال گذشته و نگرانی فعالان اقتصادی و مردم از ادامه این شرایط در سال جاری وتاثیر بیشتر آن بر قیمت‌ها وتورم، اتخاذ سیاست‌های باثبات در این زمینه اهمیت بیشتری یافته است. بر همین اساس، دولت و بانک مرکزی از هفته‌های گذشته وعده‌های امیدوارکننده‌ای در این زمینه مطرح کرده‌اند که البته تا کنون به نتیجه نرسیده و واکنش قابل ملاحظه‌ای را در بازار ایجاد نکرده است. این نکته را می‌توان از کاهش اندک قیمت‌ها در این مدت استنباط کرد. از سوی دیگر مجلس نیز که این روزها در دو راهی تعیین نرخ ثابت یا برقراری نظام شناور مدیریت‌شده برای ارز در قانون بودجه قرار گرفته، تاکنون با وجودبرگزاری جلسات متعدد، به نتیجه مشخصی در این خصوص دست پیدا نکرده است. اما در تازه‌ترین اتفاقات، دیروز وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی همزمان از اجرای طرح‌های ویژه‌ در بازار ارز خبر دادند که عرضه را در این بازار افزایش خواهد داد.

دیروز سیدشمس‌الدین حسینی، سخنگوی اقتصادی دولت پس از مدت‌ها در جمع خبرنگاران حاضر شد و در کنار اشاره به مسائلی دیگر، خبر کوتاه ارزی نیز داشت. وی از تشکیل یک جلسه ویژه ارزی در حضور رئیس‌جمهور و وزرای صنعت، معدن و تجارت، اقتصاد و دارایی و رئیس کل بانک مرکزی خبر داد و گفت: هماهنگی‌های لازم برای تامین ارز جهت ادامه کار انجام شده است.

وی در مورد تخصیص ارز به کالاهای اساسی اظهار کرد: هیچ برنامه‌های مبنی بر این‌که کالاهای اساسی از اولویت تخصیص ارزی خارج شوند، نداریم و اینها همچنان در اولویت هستند و باید به‌گونه‌ای مدیریت کنیم که مانع افزایش قیمت آنها شویم.

حسینی تصریح کرد: حوزه دیگری که کار در آن دنبال می‌شود، ترکیب تامین مالی دولت است که با توجه به کاهش اجباری صادرات، دو اقدام در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: اقدام اول این بود که با افزایش صادرات غیرنفتی، کاهش درآمدهای ارزی را جبران کنیم و از سوی دیگر با تقویت مالیات و جلوگیری از فرار مالیاتی، شیوه تامین مالی غیر تورمی را دنبال کنیم.

حسینی خاطرنشان کرد: در مورد تغییر نرخ ارز مرجع نیز هیچ بحث و گفت‌وگویی نداشتیم؛ چه برسد به مصوبه.

وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این‌که وزیر نیرو نسبت به افزایش نیافتن قیمت حامل‌های انرژی اعتراض کرده بود، آیا با افزایش قیمت حامل‌ها میزان یارانه‌ها نیز افزایش خواهد یافت، گفت: مدل اصلاح یارانه‌ها در دنیا منطبق با ریاضت اجتماعی است و گروهی نیز که عمدتا سیاستگذاران، مدیران، تصمیم‌گیران و قانونگذاران بودند به این جمع‌بندی رسیدند که غیرواقعی بودن قیمت‌ها به تخصیص نامناسب منابع و اتلاف و اسراف نامناسب منابع منجر می‌شود.

وزیر اقتصاد تاکید کرد: با این جمع‌بندی یارانه‌ها را حذف می‌کردند، زیرا آنها افرادی بودند که نیازی به یارانه‌ها نداشتند و فشاری را تحمل نمی‌کردند و در عین حال به لایه‌های پایین جامعه توجهی نمی‌کردند، لذا اصلاح برنامه‌های قیمت حامل‌های انرژی عمدتا با منازعات و تنش‌ها همراه بود،‌ به همین دلیل در میانه راه سیاستگذاران از اجرای برنامه بازمی گشتند و سرانجام آثار منفی آن باقی و آثار مثبت از بین می‌رفت.

وی گفت: در بحث هدفمندی با توجه به مباحث، مطالعات و تجربه دیگر کشورها، برنامه اصلاح یارانه‌ها از مسیر ریاضت به مسیر پذیرش اجتماعی تبدیل شد، بنابر این اگر قرار است قیمت حامل‌ها اصلاح و فشار جدیدی بر قدرت خرید مردم وارد شود، باید این قدرت خرید جبران شود و توصیه می‌کنم اگر قرار است اجرای هدفمندی ادامه یابد به پذیرش اجتماعی پیوند بخورد.

یک افزایش چشمگیر دیگر در راه است

درهمین حال رئیس کل بانک مرکزی هم در گفت‌وگو با تسنیم از افزایش چشمگیر تزریق ارز به بازارو مرکز مبادلات ارزی توسط بانک مرکزی خبر داد و گفت: این روند در آینده نیز ادامه خواهد داشت.

محمود بهمنی درخصوص تحویل سکه‌های پیش‌فروش شده زمستان سال گذشته اظهار کرد: تمام کسانی که سال قبل در دور سوم پیش‌فروش سکه برای مقاطع شش ماهه اقدام به پیش خرید سکه کرده‌اند، می‌توانند ظرف چند روز آینده برای تحویل گرفتن سکه‌های خود به شعب بانک‌های عامل مراجعه کنند.

وی افزود: بانک مرکزی آمادگی کامل برای تحویل سکه‌های پیش‌فروش شده پیش از شهریور را دارد و به همین دلیل ظرف چند روز آینده بسترهای اجرایی لازم در این خصوص فراهم خواهد شد.

به گفته رئیس کل بانک مرکزی، خریداران سکه‌های پیش‌فروش شده در زمستان سال قبل در صورت تمایل نسبت به تحویل سکه‌های پیش‌خریدی در روزهای آینده می‌توانند اقدام کنند.

این در حالی است که وعده بهمنی درباره افزایش عرضه ارز به نظر چندان جدید نمی‌رسد. او پیش از این نیز وعده‌هایی از این دست مطرح کرده بود؛ وعده‌هایی که با بی‌اعتنایی بازار مواجه شده بود.

بهمنی دو هفته پیش هم از کاهش نرخ ارز در آینده نزدیک خبر داده بود. با وجود این نباید از نظر دور داشت که او پیش‌شرط این وعده را تعیین نرخ ارز در بودجه عنوان و ابراز امیدواری کرده بود که این مساله هرچه سریع‌تر در مجلس تعیین تکلیف شود، اما اخبار رسیده از مجلس حاکی از وجود نوعی سردرگمی در خصوص نحوه تعیین این شاخص مهم در بودجه است.

نرخ ارز این بار هم تعیین نشد

یکشنبه این هفته پس از بحث‌های طولانی در صحن علنی، اختلاف نظر دولت و مجلس درباره شیوه قیمت‌گذاری ارز در بودجه سال 92 باعث شد تا این موضوع بدون نتیجه مشخصی، دوباره به کمیسیون تلفیق بازگشت داده شود؛ اما گویا تلفیقی‌ها هم دیروز نتوانستند در مورد تعیین این شاخص به نتیجه برسند. این خبر را سیدسعید زمانیان دهکردی، عضو کمیسیون تلفیق به فارس داده و گفته است: در جلسه دیروز این کمیسیون، هیچ نرخی برای ارز در لایحه بودجه 92 تصویب نشد.

وی تأکید کرد: البته هنوز لایحه بودجه در صحن مجلس بررسی می‌شود و ممکن است پیشنهادهای مختلف ارائه شود؛ ولی آنچه تاکنون تصویب شده، مبنای عمل قانون برنامه پنجم توسعه است که نظام شناور مدیریت شده درباره ارز اعمال می‌شود که این نرخ با توجه به شرایط اقتصادی تعیین خواهد شد. او تصریح کرد: تاکنون قیمت خاصی برای ارز اعلام نشده است.

این درحالی است که در بند (ج) ماده 81 قانون برنامه پنجم توسعه آمده است: «نظام ارزی کشور، شناور مدیریت شده است. نرخ ارز با توجه به حفظ دامنه رقابت‌پذیری در تجارت خارجی و با ملاحظه تورم داخلی و جهانی، همچنین شرایط اقتصاد کلان ازجمله تعیین حد مطلوبی از ذخایر خارجی تعیین خواهد شد.»

زمانیان در پاسخ به این پرسش که سرانجام درآمد ارزی که وارد بودجه می‌شود با چه مبنا و ملاکی تبدیل به ریال می‌شود و بودجه ریالی کشور بسته می‌شود، گفت: آنچه مبنای محاسباتی در لایحه بودجه برای ارز نفتی در نظر گرفته شده است 2450 تومان به ازای هر دلار نفتی است که این فقط جنبه محاسباتی دارد و درباره ارز هیچ قیمتی در کمیسیون تلفیق پیشنهاد نشده است.

واکنش بازار به بلاتکلیفی‌های ارزی

از سوی دیگر در هفته‌هایی که گذشت، اتفاقات زیادی باعث شد تا گمانه‌زنی‌ها در خصوص کاهش نرخ ارز و سکه در بازار آزاد مطرح شود. وعده‌های جدید ارزی از یک سو و ورود چهره‌های جدید به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری از سوی دیگر سبب شده بود تا احتمال کاهش نرخ‌ها قوت بگیرد. این گمانه‌زنی‌ها البته در چند روز گذشته با دیدن بی‌تفاوتی بازار نسبت به تحولات اقتصادی و سیاسی رنگ واقعی‌تری به‌خود گرفت.

یکی از فعالان بازار ارز در خیابان فردوسی و چهار راه استانبول در این زمینه می‌گوید: اکنون تعداد خریداران و متقاضیان بازار ارز بشدت کاهش پیدا کرده و همین عامل موجب رکود این بازار شده است. این صراف معتقد است: پیچیدگی شرایط اقتصادی ـ سیاسی موجود، تحلیل واقعی قیمت ارزوآینده آن را برای همه غیر ممکن کرده است؛ بنابر این کسی دیگر حاضر به خرید و سرمایه‌گذاری در بازار پرریسک ارز با نرخ‌های سنگین فعلی نیست و نقدینگی از این بازار خارج شده است؛ البته سرمایه‌داران زیادی هم هستند که از گذشته میزان زیادی ارز خریداری کرده‌اند، ولی هنوز آن را در اختیار دارند.

چنین تحلیل‌هایی باعث شده است تاقیمت ارز در بازار چندان قابل اطمینان نباشد، هرچند که شوک‌های متعدد انتخاباتی باعث کاهش نه‌چندان زیادی درروند قیمت‌ها شده است؛ البته این کاهش‌ها آن‌طور که پیش‌بینی می‌شد، زیاد و سقوط‌گونه نبود؛ اما به هرحال باعث ثبات هر چند غیرقابل اطمینان در بازار شده و قیمت‌ها را کاهش داده است. براین اساس قیمت دلار در بازار غیر رسمی در مقایسه با چهارشنبه هفته گذشته ـ هجدهم اردیبهشت ماه جاری‌ ـ حدود 40 تومان کاهش یافته است. بهای یورو هم 50 تومان وقیمت سکه تمام بهار آزادی (طرح جدید) نیز 36 هزار تومان کمتر شده است. حال باید دید مثلث تغییر آرایش سیاسی در انتخابات ریاست‌جمهوری، تصمیم‌گیری مجلس درباره نرخ ارز در بودجه 92 و وعده‌های بانک مرکزی برای تزریق چشمگیر ارز به بازارچه سرنوشتی را برای این بازار در روزهای آینده رقم خواهدزد.