وحشت مردمی از یک جنگ اتمی

فصل چهارم در 16 اپیزود تهیه می‌شود و بسیاری از بازیگران فصل‌های قبلی دوباره در نقش‌های موفق خود بازی خواهند کرد، اما مهم‌تر از بازیگران مجموعه، فرانک دارابونت، کارگردان است که همکاری خود را با مردگان متحرک ادامه داده و پشت دوربین فصل چهارم هم قرار می‌گیرد. دارابونت توضیح زیادی درباره قصه اپیزودهای فصل جدید مجموعه خود نداده و گفته است منتقدان و تماشاگران باید منتظر شروع پخش آن بمانند. اما مشخص است خط اصلی و کلی قصه مجموعه، همان چیزی است که تماشاگران طی سه فصل قبلی آن دیده‌اند. اندرو لینکلن در نقش افسر پلیسی به نام ریک گریمز همچنان شخصیت اصلی قصه مجموعه است.

مجموعه مردگان متحرک که اولین بار سال 2010 روی آنتن رفت، با زامبی‌ها، روابط خانوادگی، رشته‌های خانوادگی و تلاش برای ادامه بقا در دل یک شرایط سخت سر و کار دارد. این مجموعه آمریکایی براساس قصه مصور مجموعه کتابی به همین نام ساخته شده است. رابرت کرکمان، نویسنده این مجموعه کتاب اصلا تصور نمی‌کرد روزی قصه‌های کتاب‌های مصور او به مجموعه‌ای تلویزیونی تبدیل شود و استقبال تماشاگران را به همراه داشته باشد. فرانک دارابونت، فیلمساز سرشناس سینما ـ که به دلیل درام‌های روانکاوانه و اجتماعی خود شهرت دارد ـ پس از آن که از سوی شبکه تلویزیونی کابلی AMC دعوت به همکاری شد، تصمیم گرفت قصه کتاب کرکمان را به یک مجموعه تلویزیونی تبدیل کند. او پیش از آن، این مجموعه کتاب مصور را خوانده و پسندیده بود، اما در همان زمان می‌دانست نمی‌توان فیلمی سینمایی براساس آن تهیه و تولید کرد. تعداد قصه‌های کتاب کرکمان زیاد بود و در قالب یک فیلم سینمایی ـ یا حتی یک مجموعه فیلم سینمایی ـ‌ قرار نمی‌گرفت. در عین حال، دارابونت بخوبی از این نکته آگاه بود که قصه‌های زامبی‌ها روی پرده سینما، تماشاچی و طرفدار زیادی ندارد و تماشاگران تلویزیونی روی خوش بهتر و بیشتری به این‌گونه قصه‌ها نشان می‌دهند. برای دارابونت که می‌خواست حرف‌های دیگری هم در این قصه دلهره‌آور و ترسناک بزند، قاب کوچک تلویزیون مکان بهتری به حساب می‌‌آمد.

همین مسائل و عوامل باعث شد دارابونت دعوت تلویزیونی را قبول کند، بویژه آن‌که تهیه‌کنندگان تلویزیون به وی گفته بودند در ارتباط با سوژه و قصه مجموعه، آزادی عمل کامل دارد و موضوع را خودش می‌‌تواند انتخاب کند. به این ترتیب، تولید مردگان متحرک شروع شد و منتقدان سینمایی از دیدن نام فرانک دارابونت به عنوان کارگردان مجموعه شوکه شدند. آنها در همان زمان گفتند باید منتظر یک کار سطح بالای تلویزیونی بود. در قصه مجموعه، اندرو لینکلن یک کلانتر متعهد به نام ریک گریمز است که پس از بیرون آمدن از کما، با یک شوک تازه روبه‌رو می‌شود. او متوجه این نکته می‌شود که زندگی روی زمین به واسطه یک نبرد مرگبار بسیار سخت شده و بشریت در یک شرایط خطرناک به سر می‌برد. ویرانی همه جا را فرا گرفته و بخش زیادی از ساکنان زمین از میان رفته‌‌اند. در وضع جدید، برخی موجودات عجیب و غریب که خیلی شبیه زامبی‌ها هستند، در محل زندگی ریک گریمز حضور دارند که به هیچ جاندار متحرکی رحم نمی‌کنند. اولین تلاش ریک پیدا کردن خانواده‌اش (همسر و فرزندانش)‌ است. او گروهی از آدم‌های زنده و سالم دیگر را پیدا می‌کند. تلاش ریک گریمز این است که هم جان این آدم‌ها را نجات دهد و هم آنها و خانواده‌اش را به یک مکان امن ببرد. نام مجموعه به صورت همزمان، هم اشاره‌ای به آدم‌های زنده قصه است و هم حالت و حال‌وهوای زامبی‌‌های قصه را نمایان می‌کند.

فرانک دارابونت درباره مجموعه تلویزیونی خود می‌گوید: در ظاهر ماجرا، شما با نبرد اکشن و هیجان‌انگیز آدم‌‌ها و زامبی‌ها روبه‌رو هستید، ولی این رویه ظاهری ماجراست. در بطن ماجرا، مردگان متحرک حرف‌های مهم‌تری مطرح می‌کند و پرسش‌های زیادی را در ارتباط با رابطه انسان با خدا، روابط اجتماعی و دیدگاه‌های غلطی که منجر به فجایع غیرقابل جبران می‌شوند، مطرح کرده و جلوی چشمان تماشاچی قرار می‌دهد. بینندگان مجموعه در حالی که تحت تاثیر تعقیب و گریز و جنگ دو گروه از شخصیت‌های قصه هستند، پرسش‌هایی اجتماعی و اخلاقی را برای خود مطرح می‌کنند و پاسخی که به این پرسش‌ها می‌دهند، تکلیف آنها را با شخصیت‌های مجموعه و حال‌وهوای کلی آن معلوم می‌کند. این فیلمساز قبل از این هم در فیلم‌های مسیر سبز و رستگاری شاوشنگ ـ که با تحسین منتقدان سینمایی روبه‌رو شد و قبل از این از سیمای جمهوری اسلامی ایران هم به نمایش درآمد ـ به طرح سوالاتی اخلاقی و اجتماعی در دل قصه‌های هیجان‌انگیز و سوررئالیستی آنها پرداخته است.

فصل چهارم مردگان متحرک هم مثل سه فصل قبلی آن در جورجیای آتلانتا فیلمبرداری می‌شود. دارابونت با انتخاب این محل، لوکیشن‌های مجموعه را هم به صورت یکی از شخصیت‌های مهم قصه درآورد. به همین علت، فضاسازی و طراحی به صورت یکی از جنبه‌های بسیار مهم کار درآمد. در حالی که فصل اول مجموعه فقط شش اپیزود داشت، دومین فصل آن در 13 قسمت جلوی دوربین رفت. این موضوع نشان می‌داد منتقدان و تماشاگران تلویزیونی از کار فرانک دارابونت رضایت کامل دارند. در فصل دوم مجموعه، بحث‌های زیست‌محیطی هم وارد قصه شد و جای ویژه‌ای را به خود اختصاص داد. ضدیت با یک جنگ اتمی و حفظ و نگهداری بمب‌های اتمی توسط قدرت‌های بزرگ جهان در پس‌زمینه قصه مجموعه وجود دارد و در اپیزودهای مختلف خودش را به گونه‌ای به رخ می‌کشد. مزیت کار دارابونت این است که تاکید شعارگونه زیادی بر این مساله نمی‌کند و با نشان دادن عواقب بهره‌گیری از بمب اتمی ـ حضور شخصیت‌ها در دنیایی ویران و تهدید شدن از جانب آدم‌هایی که تحت تاثیر تشعشعات اتمی به موجوداتی آدمخوار و خونخوار تبدیل شده‌اند ـ تماشاچی را به قضاوت و داوری می‌طلبد. به همین دلیل است که منتقدان در نقدهای خود بر مردگان متحرک ارتباط خط اصلی مجموعه را «وحشت مردمی از یک جنگ اتمی» ارزیابی کرده‌اند. جلوه‌های ویژه مجموعه هم در سطح کیفی بالایی قرار دارد و زحمت مسئولان گروه جلوه‌های ویژه از چشم ریزبین منتقدان دور و پنهان نمانده است.

ورایتی / مترجم: کیکاووس زیاری