گردشگری شکست‌خورده است

نخستین برنامه‌ ملی توسعه‌ گردشگری در‌سال‌52 توسط کارشناسان سوئیسی تهیه شد که طرح خوبی بود و زمانی، آن را در کتابخانه‌ گردشگری می‌شد پیدا کرد؛ ولی بعد از جمع شدن آن کتابخانه، دیگر از جای این برنامه اطلاعی نداریم. سال‌های‌73 تا 76 هم طرح جامع گردشگری توسط دانشگاه علامه و مرکز جهاد دانشگاهی تهیه شد که برنامه‌ راهبردی توسعه‌ مدیریت برنامه‌ریزی گردشگری نام داشت.

سال‌های 79 تا 81 نیز برنامه‌ ملی توسعه گردشگری با مشارکت سازمان جهانی جهانگردی و حمایت مالی سازمان ملل تهیه شد که از نظر علمی طرح خوبی بود.

سند چشم‌انداز 20 ساله‌ گردشگری و میراث فرهنگی چهارمین طرح به‌شمار می‌آید که البته تعریف «سند» با «برنامه» تفاوت دارد. آن سند را در سال‌های 83 و 84 تهیه شد. طرح ملی میراث فرهنگی‌، صنایع دستی و گردشگری نیز پنجمین طرح گردشگری بود که در دولت محمود احمدی‌نژاد تهیه شد و کار پرمشقتی بود که یکسری پروژه‌ پیشتاز از آن خارج شد، ولی آن هم کارآمد نبود.

نبود آمار و اعداد صحیح سبب شکست همه‌ این برنامه‌ها شده است. تاکنون چهارمیلیارد تومان بدون در نظر گرفتن دو میلیارد تومان اعتبار سال 90، برای طرح جامع آماری تخصیص داده شده است. قرار این بود که یک پایگاه و سایت آماری درست شود و بیشتر کشورهای توسعه‌یافته چنین چیزی را دارند و هر سه ‌ماه یکبار آمار گردشگری خود را به تفکیک شاخص‌های مختلف منتشر می‌کنند، ولی متأسفانه خبری از این پایگاه آماری در ایران نیست.

اگر به همین صورت پیش برویم تمام تصمیم‌های گردشگری غیرواقعی خواهد بود چون آنها را آرمانگرایانه ترسیم می‌کنیم و راه‌حل‌های‌شان هم همین‌طور خواهد شد.

گردشگری زمانی یک دفتر آمار داشت و پس از تلفیق گردشگری و میراث فرهنگی قرار شد دفتر اطلاعات آمار و برنامه‌ریزی ایجاد شود. سازمان بازرسی هم به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گفت ‌این دفتر باید وجود داشته باشد؛ اما آن دفتر منحل شد و دفتر آمار در جایگاهی پایین‌تر، زیر نظر یکی از معاونت‌های این سازمان تشکیل شد. در حالی که آن پنج برنامه بر سیاستگذاری برای برنامه‌ریزی، حمایت و کنترل تأکید دارد که همه اینها مستلزم وجود آمار است.

تشکیل دبیرخانه‌ دائمی در انجمن علمی متخصصان گردشگری با کمیته‌های زیرمجموعه، ظرفیت‌سنجی آمار و مدیریت سفر ‌راهکاری است که باید در پیش گرفت. دانشگاه روش‌های صحیح کار را تدوین کند و به دستگاه‌های اجرایی ارائه دهد تا آنها هم ناچار شوند این برنامه‌ها را اجرا کنند.

اردشیر اروجی