جنایت‌های سیاه

«او» قربانی جرمی فجیع و جنایتی سیاه شده است. مجرم را دستگیر کرده‌اند و پرونده در حال بررسی است، اما آلام «او» پایانی ندارد و این زخم همیشه در روح و روانش تازه می‌ماند. «او» می‌تواند، کودکی کم‌سن و سال باشد، دختری جوان یا زنی خانواده‌دار. «او» قربانی آزار جنسی است. از میزان جرایم جنسی در ایران آمار دقیقی‌ وجود ندارد، اما همان گزارش‌های دست و پا شکسته‌ای که به دست می‌رسد، نشان می‌دهد میزان این جرم آنقدر بالا نیست که بتوان صفات بحرانی و فزاینده را به آن اضافه کرد، اما آنچه که سبب می‌شود این‌گونه جنایت‌ها به تهدیدی برای امنیت شهروندان تبدیل شود، اثرات سوء و مخربی است که در پی دارد.

مجرمان جنسی برای شکار قربانیان خود از راه‌ها و ترفندهای مختلف استفاده می‌کنند و با انگیزه‌های گوناگون دست به این جرایم خشن می‌زنند. یکی از شیوه‌های متداول این جنایتکاران، استفاده از پوشش مسافربری است. دختر جوانی که نمی‌خواهد حتی نام کوچکش منتشر شود، واقعه تلخی را که برایش رخ داده است، این‌طور توضیح می‌دهد: «شب بود و خیابان خلوت. آن شب کارم طول کشیده و دیرتر از محل کارم واقع در غرب تهران بیرون آمده بودم. کنار خیابان منتظر تاکسی بودم تا به خانه بروم. پراید سفید رنگی جلوی پایم توقف کرد. در صندلی جلو مرد دیگری هم نشسته بود من خیال کردم او مسافر و راننده مسافرکش است. سوار شدم اما بعد از این‌که مسافتی کوتاه را رفتیم. راننده به خیابانی فرعی پیچید. من اعتراض کردم و همان موقع بود که آن مسافر قلابی خودش را به صندلی عقب رساند. او چاقو در دست داشت. سرم را زیر صندلی فرو برد و گفت اگر داد و فریاد کنم... آنها مرا ربودند و...»

دختر دیگری که حادثه‌ای مشابه برایش رخ داده و پرونده‌اش در شعبه 79 دادگاه کیفری استان تهران در حال رسیدگی است، با تاکید بر این‌که نمی‌خواهد مشخصاتش منتشر شود، توضیح می‌دهد: «من در حوالی کرج سوار خودرویی مسافرکش شدم تا به خانه بروم. در آن خودرو به غیر از راننده مرد دیگری هم حضور داشت. وقتی دیدم آنها مسیری نادرست را می‌روند، فهمیدم نقشه‌ای دارند برای همین سعی کردم از ماشین بیرون بپرم و خودم را نجات بدهم، اما درها قفل بود و راننده کاری کرده بود که از داخل باز نشوند. آن دو مرد من را به بیابانی بردند و خواستند تعرض کنند، اما مقاومت کردم. من را کتک زدند و زخمی‌ام کردند دیگر توان مقابله نداشتم و زورم به هر دو نفرشان نمی‌رسید، آنها بعد از آزار من پول و طلاهایم را گرفتند و فرار کردند. من همان موقع شکایت کردم و وقتی متهمان دستگیر شدند، معلوم شد همین بلا را سر 9 نفر دیگر هم آورده‌اند.»

زن دیگری به نام «م» که شکایتش را در پلیس آگاهی تهران مطرح کرده است، توضیح می‌دهد در حالی در دام جنایتکاران اسیر شد که فقط چند روز از عروسی‌اش می‌گذشت. او می‌گوید: «می‌خواستم به مادرم سر بزنم. کنار خیابان منتظر تاکسی بودم که پرایدی توقف کرد، من هم بعد از گفتن مسیرم سوار شدم. راننده مرد دیگری را هم سوار کرد، اما چند لحظه بعد از مسیر اصلی منحرف شد. من اعتراض کردم، ولی مسافری که در صندلی جلو نشسته بود به عقب آمد و با چاقو تهدیدم کرد. چندبار از آن دو مرد خواهش کردم اجازه بدهند من بروم، حتی به آنها گفتم متاهل هستم و تازه عروسی کرده‌ام، اما آنها هیچ ‌توجهی نکردند و بعد از آزار من و سرقت پول، طلاها و تلفن همراهم رهایم کردند.»

پسر نوجوانی که در دام مردی مسافربرنما افتاده است، می‌گوید: «در میدان المپیک تهران منتظر تاکسی بودم تا به شهرک شهید باقری بروم. بعد از چند دقیقه خودروی پراید ۱۳۲ سفید رنگی مقابلم ایستاد و سوار شدم. در بین راه، ناگهان راننده تغییر مسیر داد و خودرو را در محل تاریکی متوقف کرد. او با تهدید قمه در حالی‌که در سمت شاگرد راننده را به گاردیل چسبانده بود تا باز نشود، مرا کتک زد و مورد آزار و اذیت قرار داد و بعد با سرعت زیاد و چراغ خاموش، فرار کرد. او این بلا را سر چند پسر دیگر هم آورده است.»

چنین اتفاقاتی سبب شده است پلیس مرتب به شهروندان هشدار بدهد به هیچ‌وجه سوار خودروهای مسافربر شخصی نشوند و حتما از وسایط نقلیه عمومی استفاده کنند، اما همچنان برخی به این توصیه بی‌توجهی می‌کنند و به این ترتیب زمینه برای وقوع جرم فراهم می‌شود.

جعل عنوان و ورود به خانه‌ها یکی دیگر از شگردهایی است که متجاوزان به کار می‌برند. قضات شعبه 78 دادگاه کیفری استان تهران اکنون رسیدگی به پرونده مردی را عهده‌دار شده‌اند که متهم است با جعل عنوان مامور شرکت برق وارد خانه زنان می‌شد و آنان را مورد آزار قرار می‌داد.

یکی از شاکیان این متهم در اظهارات خود گفته است: «در خانه تنها بودم که زنگ را زدند، مردی خودش را مامور برق معرفی کرد و گفت برای کنتورخوانی آمده است. من هم بدون این‌که مشکوک شوم، در را باز کردم، اما آن مرد از حیاط وارد ساختمان شد و ناگهان به طرفم حمله کرد. من خیلی تلاش کردم، مقاومت کنم، اما هرچه تقلا کردم و دست و پا زدم زورم به او نرسید و آن مرد مرا به زور مورد تعرض قرار داد و بعد هم تهدیدم کرد که اگر در این‌باره به کسی چیزی بگویم هر بلایی بتواند سرم می‌آورد. من بشدت ترسیده بودم، اما بعد از فرار او وقتی کمی به خودم مسلط شدم به این نتیجه رسیدم که حتما باید شکایت کنم.»

جوان بیست‌وهشت ساله‌ای به نام سعید که به اتهام تجاوز به عنف توسط قضات دادگاه کیفری استان اردبیل به اعدام محکوم شده، در اعترافات خود گفته است: «وقتی خانه‌ای را شناسایی کردم و مطمئن شدم زنی در آن تنهاست، زنگ در را زدم و خودم را مامور اداره آب معرفی ‌کردم و وارد خانه‌ شدم. بعد، از آن زن پیچ‌گوشتی خواستم و سپس به طرفش حمله و او و نوزاد شیرخواره‌اش را به قتل تهدید کردم و سپس نقشه‌ام را به اجرا در‌آوردم.»

شگرد جعل عنوان نیز از جمله ترفندهای رایج مجرمان جنسی است، به همین دلیل نیروی انتظامی بارها هشدار داده است در خانه را به روی افراد غریبه باز نکنند و قبل از اعتماد به اشخاصی که خود را مامور ارگان‌ها و سازمان‌های دولتی معرفی می‌کنند، از آنان کارت شناسایی معتبر بخواهند، اما هنوز هم عده‌ای از شهروندان این هشدارها را جدی نمی‌گیرند.

زهرا الیاسی

واگویه

دختر دانشجو در دام خواستگار قلابی

مهسا دختر 20 ساله‌ ساکن استان خراسان رضوی است که قربانی آزار جنسی شده است. او می‌گوید: «من در دانشگاه تحصیل می‌کنم و به دلیل علاقه شخصی‌ام در کلاس‌های آزاد نقاشی هم ثبت‌نام کرده‌ام. یک شب در مسیر بازگشت از کلاس به خانه سوار خودروی پرایدی شدم و راننده در طول مسیر سر حرف را باز کرد و وقتی فهمید نقاشی کار می‌کنم، گفت او هم عاشق نقاشی است.

وقتی به مقصد رسیدم از خودرو پیاده شدم و دیگر اتفاقی نیفتاد تا این‌که چند شب بعد دوباره مرد جلوی کلاس نقاشی مرا سوار خودرویش کرد و این دفعه در طول راه گفت به من علاقه‌مند شده است. از آن به بعد، خسرو شب‌ها دنبالم می‌آمد و مرا تا خانه می‌رساند. کم‌کم من هم به او علاقه‌مند شدم. خسرو به من گفته بود می‌خواهد به خواستگاری‌ام بیاید تا ازدواج کنیم. من حتی موضوع را به خانواده‌ام هم اطلاع داده بودم.

بالاخره مراسم خواستگاری برگزار شد، اما خانواده‌ام مخالفت کردند و گفتند او جوان شایسته‌ای نیست، با این وجود من به رابطه‌ام با خسرو ادامه دادم تا این‌که او مرا برای دیدن تابلوهای یکی از دوستانش که می‌گفت در تهران صاحب گالری معتبری است به خانه دوستش دعوت کرد و من هم به آنجا رفتم، اما خسرو در آنجا با خوراندن آبمیوه مرا بیهوش کرد و مورد آزار قرار داد.»

بازخوانی

انتقام‌گیری از زنان

«مجید ـ م» یکی از مجرمان جنسی است که در آغاز دهه سوم زندگی‌اش به اتهام تعرض به 16 زن کرمانی به دار آویخته شد. او برای اجرای نقشه‌اش خود را مامور شرکت گاز معرفی می‌کرد. بازخوانی اعترافات این مرد فاش‌کننده انگیزه برخی از مجرمان جنسی از ارتکاب چنین جنایت‌هایی است:

« تازه به دنیا آمده بودم که پدرم در یک سانحه فوت کرد. مادرم می‌خواست دوباره ازدواج کند و فکر می‌کرد من مزاحمش هستم، برای همین مرا به شیرخوارگاه برد و تا ۷ سالگی در آن مرکز بودم.

مربی‌های شیرخوارگاه که همگی زن بودند به بهانه‌های مختلف اذیت و تحقیرم می‌کردند. وقتی به مدرسه رفتم به همه بدبین بودم و با هیچ‌ کس دوست نشدم.

خیلی عصبی بودم و زود دعوا می‌کردم، بچه‌ها هم من را به خاطر این‌که پدر و مادری نداشتم تحقیر می‌کردند. من خیلی وقت‌ها در تنهایی گریه می‌کردم و دلم می‌خواست زودتر بمیرم.

از همان موقع بود از همه زنان بدم می‌آمد، چون آنها باعث بدبختی‌ام شده بودند. همیشه به انتقام‌گیری فکر می‌کردم تا این‌که سال‌ها بعد تصمیم گرفتم با جعل عنوان مامور گاز به زنان تعرض کنم. من به خانه 16 زن رفتم و آنان را آزار دادم تا این‌که بالاخره دستگیر شدم.»

برداشت اول

پشت پرده جرایم جنسی

کاظم بیرجندی ـ آسیب‌شناس اجتماعی

جرایم جنسی را می‌توان با توجه به انگیزه به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول آن دسته از جرایمی است که با انگیزه ارضاء نیازهای جنسی انجام می‌شود. افرادی که با چنین انگیزه‌ای این‌گونه اعمال را انجام می‌دهند در واقع بیمارانی هستند که قدرت و توانایی کنترل خود را ندارند. آنها به واسطه شرایطی که از دوران کودکی تجربه کرده، آموزش‌هایی که دیده‌اند و همچنین ویژگی‌های فیزیولوژیکی‌شان به چنین نقطه‌ای می‌رسند. آنها یا از نظر جسمی به اختلالاتی مبتلا هستند یا این‌که از نظر روانی با مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کنند، به هر حال نوعی اختلال در روان یا عملکرد مغز سبب می‌شود چنین جرایمی را انجام بدهند. البته این به معنای مجبور بودن آنها به ارتکاب جرم نیست، چراکه آنان دارای اختیار هستند و با اراده و قصد دست به اعمال فجیع می‌زنند و مسئول رفتارشان هستند. تحقیقات نشان داده است آن دسته از مردان که به دلایل مختلف شانس کمتری در جلب توجه جنس مخالف دارند، بیشتر از دیگران مرتکب جرایم جنسی می‌شوند. افرادی که از نظر تحصیلات، شرایط مالی، فرهنگی، طبقه اجتماعی و وضع ظاهری در رتبه پایینی قرار دارند، در این دسته جای می‌گیرند.

دسته دوم جرایم جنسی آنهایی هستند که با انگیزه‌ای غیر از انگیره جنسی انجام می‌شود. انتقام‌جویی، سلطه‌طلبی، اثبات خود به دیگران بویژه هم‌پالکی‌ها ازجمله این انگیزه‌هاست که برای آنها هم ریشه‌های مختلفی وجود دارد. بی‌شک محیط خانوادگی و اتفاقاتی که در دوران رشد فرد و شکل‌گیری شخصیت‌اش رخ می‌دهد، تاثیر بسزایی در این امر دارد، البته باید به یاد داشت وقتی درباره انسان صحبت می‌کنیم هیچ چیز قطعی نیست یعنی نمی‌توان گفت فردی با این گذشته و ویژگی‌ها قطعا مرتکب این‌گونه اعمال می‌شود یا شخصی با مشخصات خاص حتما به سمت چنین جرمی نمی‌رود.

تبصره

شرایط اثبات جرم

ابراهیم سماواتی ـ حقوقدان

قانونگذار نسبت به جرایمی که امنیت جسمانی افراد را تهدید می‌کند، پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده و مجازات‌هایی از حبس و شلاق تا اعدام را در نظر گرفته است.

آنچه که به‌عنوان جرایم جنسی شناخته می‌شود، درواقع چند نوع اتهام مختلف است که در قوانین ما به طور کامل درخصوص تک‌تک آنها توضیح داده و تعیین مجازات شده است، اما جرمی که بیش از همه مورد توجه قرار می‌گیرد بحث زنای به عنف و اکراه است.

فردی که قربانی چنین جرمی شده است ابتدا باید برای طرح شکایت در مرجع قضایی یا انتظامی اقدام کند. سپس رسیدگی به پرونده آغاز می‌شود، البته فقط درخصوص این جرم خاص پرونده به دادسرا نمی‌رود، بلکه مرجع صالح به طور مستقیم، خود محاکم کیفری استان‌ها هستند.

قضات بعد از تحقیق از شاکی و اخذ اظهارات او اقدامات لازم برای اثبات گفته‌های وی را انجام می‌دهند که یکی از این اقدامات معرفی شاکی به پزشکی قانونی است. قانونگذار برای این‌که هر شخصی بسادگی به دیگری تهمت تعرض نزند، شرایط سختی را برای اثبات این جرم در نظر گرفته است. قضات همزمان با تحقیق از شاکی یا پس از اتمام آن، دستور جلب متهم یا متهمان را صادر می‌کنند و از آن به بعد این وظیفه پلیس است که تحقیقات را پی بگیرد. پس از دستگیری متهم نیز بازجویی، محاکمه، صدور حکم و تائید یا نقض آن از جمله مراحل قانونی محسوب می‌شود. یکی از شرایط احراز جرم در این بحث اعتراف خود متهم است، پس از آن وجود شاهد می‌تواند مورد استناد قرار بگیرد که البته در بحث زنای به عنف معمولا شاهدی وجود ندارد.

علم قاضی نیز از دیگر دلایلی است که می‌تواند وقوع جرم را محرز کند به این معنی که قضات با توجه به امارات و قرائن موجود اطمینان حاصل کنند، متهم مرتکب عمل مورد ادعا شده است. گاه پیش می‌آید فردی از شخص دیگری به اتهام زنای به عنف شکایت می‌کند، اما متهم در جریان محاکمه تبرئه می‌شود.

این به دلیل آن است که تعریف قانونی این جرم با برداشت عمومی متفاوت است. در این جرم حتما باید اجبار و اکراه وجود داشته باشد یعنی اگر جرم بدون توسل به زور و صرفا با اغفال به وقوع بپیوندد به نظر اکثر حقوقدانان، مرتکب مستوجب اعدام نخواهد بود.

برداشت دوم

مقابله با جرم سیاه

شبنم خدابخش ـ روان‌شناس

جرایم جنسی در تمام جوامع وجود دارد، اما آنچه که در هر جامعه‌ای متفاوت است نحوه برخورد با این جرم است. در برخی کشورها قربانیان بسادگی و راحتی از اتفاقی که برایشان رخ داده، صحبت می‌کنند و حتی گاه شاهد گفت‌وگوهای رسانه‌ای آنها هستیم، اما در برخی جوامع قربانیان سعی می‌کنند خاموش بمانند و حتی گاه از طرح شکایت نیز خودداری می‌کنند.

دلیل چنین گرایشی معمولا ترس از آبرو و حیثیت است، اما این ترس ریشه در باورهای نادرست جامعه دارد. برخی جوامع که سنتی‌تر هستند قربانیان جرم را مقصر می‌دانند و خود قربانی نیز احساس گناه می‌کند، به همین دلیل ترجیح می‌دهد اتفاقی را که رخ داده، پنهان کند و حتی گاه خانواده خود را نیز در جریان قرار نمی‌دهد. حال آن‌که پنهان کردن چنین جرایمی به مجرمان فرصتی برای ارتکاب دوباره همان عمل می‌دهد. ضمن این‌که قربانیان تعرض باید تحت روان‌درمانی قرار بگیرند، زیرا این افراد عموما دچار بی‌خوابی، اضطراب شدید، ترس از محیط‌های ناشناخته و... می‌شوند و عملکرد آنها را در حوزه‌های شخصی، خانوادگی و اجتماعی مختل می‌کند. این اختلالات زمانی حادتر می‌شود که قربانی جرم کودک باشد.

بررسی‌ها نشان داده است دخترانی که در کودکی مورد آزار قرار می‌گیرند، علاوه بر اختلالات گفته شده همچون اضطراب و اختلال خواب، در آینده یا از ازدواج هراس دارند یا نمی‌توانند اعمال مناسبی با همسر خود داشته باشند. بسیاری از مجرمان کودک‌آزار نیز افرادی هستند که خود در کودکی مورد آزار قرار گرفته‌اند.

آژیر

دوری از دام تبهکاران

هشدارهای زیادی برای پیشگیری از جرایم جنسی وجود دارد. از برقراری روابط دوستانه که بدون شناخت و ناشی از دیدارهای اتفاقی یا آشنایی‌های اینترنتی است، پرهیز کنید. به افراد غریبه اجازه ندهید وارد منزل‌تان شوند. سوار خودروهای شخصی نشوید و کودکان خود را برای بازی تنها به خیابان نفرستید.

شهروندان همچنین باید توجه کنند اگر قربانی چنین جرایمی شدند حتما پلیس را در جریان قرار بدهند تا اقدامات لازم برای دستگیری متهمان در اسرع وقت و پیش از افزایش تعداد قربانیان صورت بگیرد. نیروی انتظامی بارها تاکید کرده مشخصات قربانیان جرم جنسی محرمانه باقی خواهد ماند و اسرار آنها به هیچ‌وجه فاش نمی‌شود. همچنین ماموران زن پلیس آگاهی در این‌گونه پرونده‌ها در کنار قربانیان هستند و کار تحقیق و تنظیم شکایت توسط آنها انجام می‌شود.