نرم‌افزاری برای شناسایی افسرده‌ها

مرد جوان در پاسخ به این پرسش که«آخرین باری که واقعا احساس شادی کردی کی بود»، کمی روی صندلی خود جابه‌جا شد و با مکث به آن پاسخ داد. جابه‌جا شدن او روی صندلی، مکث و نیز خیره شدنش به یک گوشه گویا نشانه‌هایی گویا از افسردگی احتمالی اوست.

کد خبر: ۵۵۳۴۶۸

جالب اینجاست روان‌شناسی که این سوال را از مرد پرسید، یک متخصص معمولی نبود. او که سیم‌سنسی (SimSensei) نام دارد در اصل یک آواتار دیجیتال است که می‌تواند با طرح مجموعه‌ای از پرسش‌ها، میزان سلامت روانی افراد را تعیین کند. سیم‌سنسی یکی از چند فناوری نوینی است که برای اجرای یکی از دشوارترین فرآیندهای تشخیصی در روان‌شناسی، یعنی تشخیص افسردگی طراحی شده است. البته کار سیم‌سنسی تنها به پرسیدن یکسری سوال محدود نمی‌شود. نرم‌افزاری که سیم‌سنسی براساس آن کار می‌کند، به فناوری تشخیص چهره مجهز است و از دوربین‌های عمق‌سنج کینکت مایکروسافت استفاده می‌کند و به بررسی و تحلیل زبان بدن فرد مصاحبه شونده می‌پردازد. سپس روان‌شناس مجازی این نرم‌افزار یعنی همان سیم‌سنسی براساس نتایج به دست آمده از تحلیل داده‌ها، پاسخ مناسبی را ارائه می‌دهد.

استفان شرر و همکارانش از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی از این سیستم برای شناسایی حرکاتی که نشان‌دهنده افسردگی فرد است استفاده کردند. این تیم پژوهشی برای دستیابی به ویژگی‌های اصلی زبان بدن افراد افسرده، به کار با گروهی از افراد سالم و نیز گروهی از افرادی که دچار افسردگی یا اختلال استرس پس از سانحه بودند، پرداختند. این افراد ابتدا به پرسشنامه‌های ویژه‌ای که برای این کار طراحی شده بود پاسخ داده و سپس در برابر یک دوربین با وضوح بالا قرار گرفتند و به تعدادی از پرسش‌ها پاسخ دادند. این دوربین که از فناوری کینکت مایکروسافت استفاده می‌کرد، به جمع‌آوری اطلاعات در مورد واکنش‌های صورت و نیز حرکات بدن این افراد می‌پرداخت.

یکی از نتایج حاصل از این بررسی این بود که افراد افسرده، بیش از افراد سالم روی صندلی حرکت می‌کردند و کمتر لبخند می‌زدند. شرر بر این باور است که سیستمی که این نشانه‌های بدنی را در نظر می‌گیرد بهتر می‌تواند افسردگی افراد را تشخیص دهد. وی می‌گوید: «در بسیاری از روش‌های معمول تشخیص افسردگی، از یکسری پرسش با پاسخ بله یا خیر یا نمره‌دهی به یکسری عبارات استفاده می‌شود. مساله اینجاست که در این شیوه توجهی به نشانه‌های غیرکلامی و بدنی افراد نمی‌شود. این دقیقا همان نقطه ضعفی است که سیستم طراحی شده ما آن را برطرف می‌کند.»

در حال حاضر تشخیص افسردگی بیشتر به تجربه پزشک و نیز توانایی فرد بیمار برای بیان درست احساسش بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است در بسیاری از موارد، تشخیص درستی صورت نگیرد. بین 15 تا 20 درصد افراد در برخی دوره‌های زندگی ممکن است از نظر بالینی دچار افسردگی شوند که متاسفانه بسیاری از این موارد درمان نمی‌شود و این خود می‌تواند به بروز پیامدهای نامطلوبی در آینده منجر شود. مزیت اصلی سیستم جدید طراحی شده برای تشخیص افسردگی این است که دیگر نیاز چندانی به تخصص درمانگر یا بیان واضح فرد بیمار نخواهد بود.

گروهی دیگر از دانشمندان استرالیایی نیز سیستم مشابهی ساخته‌اند که می‌تواند جزئی‌ترین تغییر چهره افراد را که حتی در مدت زمانی کمتر از یک چشم به هم زدن روی می‌دهد، شناسایی کند. این سیستم همچنین می‌تواند برخی دیگر از حرکات بدنی نشان‌دهنده افسردگی در نیم‌تنه بالا را تشخیص دهد. این سیستم مانند سیم‌سنسی می‌تواند متوجه منحرف شدن مسیر نگاه فرد مصاحبه شونده و نیز کم شدن تعداد حرکات بدنی او نسبت به حالت معمول شود.

این گروه از پژوهشگران استرالیایی با 60 نفر مصاحبه کردند که نیمی از آنها پیش از آن دچار افسردگی شدید بودند. از این افراد در حین پاسخگویی به یکسری پرسش فیلمبرداری شد و سپس این فیلم‌ها توسط سیستم مورد تحلیل قرار گرفت. نتیجه این که این سیستم توانست با دقت 90 درصد افراد مبتلا به افسردگی را شناسایی کند.

کاربرد این سیستم‌ها تنها به تشخیص افسردگی محدود نمی‌شود و در مواردی که افسردگی افراد تشخیص داده شود، می‌تواند شدت آن را بررسی کند.

سال‌هاست بهره‌گیری از نشانه‌های موجود در صورت برای تشخیص افسردگی مورد توجه بسیاری از دانشمندان بوده است، اما چالش اصلی در این میان نحوه سنجش میزان شدت این نشانه‌هاست. خوشبختانه فناوری‌های نوین رایانه‌ای آن‌قدر پیشرفت کرده که تا حد زیادی می‌توان بر این چالش چیره شد.