آمریکا بداند که این‌بار فرق می‌کند

درخصوص وضعیت تنگه هرمز، ایران و عمان یک توافقی داشته‌اند که جزئیات آن در آینده اعلام خواهد شد.

کد خبر: ۱۵۶۴۵۲۵

نویسنده اسماعیل کوثری - عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس

پس از جنگ ۴۰‌روزه یا جنگ رمضان، ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار گرفت. در آن مقطع، با توجه به شرایط جنگ، مقرر شد کشتی‌ها از مسیر مشخصی در محدوده میان جزیره هنگام و جزیره قشم وارد خلیج‌فارس یا از آن خارج شوند. این وضعیت گرچه برای کشتی‌ها دشوار بود اما از نظر ایران برای کنترل و مدیریت تنگه ضروری بود.

پس از آن، با مطرح‌شدن تفاهم‌نامه با آمریکا، قرار شد کنترل تنگه با اختیار و فرماندهی نیروی دریایی سپاه و با همکاری وزارت امور خارجه انجام شود و مسیر عبور و مرور نیز به منطقه‌ای پایین‌تر انتقال یابد.

پس از نقض آتش‌بس و تحولات بعدی، وزارت امور خارجه ایران مذاکراتی را با عمان آغاز کرد. در جریان رفت‌وآمدها و جلسات برگزارشده، ایران منطقه‌ای را برای عبور و مرور پیشنهاد کرد که در نشست‌های اخیر مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت مورد قبول عمان واقع شد. این منطقه براساس نقشه مشخص شده و مسیر آن هم در محدوده ایران و هم عمان قرار دارد اما بخش عمده آن در منطقه آبی ایران است.

براساس این توافق، کنترل، مدیریت و فرماندهی این مسیر همچنان در اختیار ایران خواهد بود. بنابراین بحث «بسته بودن» تنگه، موضوعی جدا از این توافق است. تنگه اکنون تحت کنترل ایران قرار دارد و هر زمان که ایران تشخیص دهد، امکان رفت‌وآمد وجود خواهد داشت‌ اما در مورد کشورهایی مانند آمریکا، رژیم اشغالگر و کشورهایی که با آنها همکاری کرده‌اند، ایران به این سادگی اجازه عبور نخواهد داد و آنها باید مجوز لازم را دریافت کنند.

جزئیات این توافق در آینده اعلام خواهد شد اما نکته کلیدی آن است که «تنگه هرمز همچنان در اختیار و تحت کنترل ایران قرار دارد» و این موضوع ارتباطی با توافق اخیر درباره مسیر عبور و مرور ندارد.

در صورتی که آمریکا به‌طور کامل به تعهداتی که از سوی ایران مشخص شده عمل کند، طبیعتا تعداد بیشتری از کشتی‌ها نسبت به شرایط فعلی امکان رفت‌وآمد خواهند داشت‌؛ چه کشتی‌های تجاری، چه نفتکش‌ها و چه کشتی‌هایی که برای فعالیت‌های دیگر در منطقه تردد می‌کنند. با این حال، کنترل، مدیریت و فرماندهی این رفت‌وآمد همچنان بر‌عهده ایران خواهد بود.

بنابراین، باز شدن تنگه هرمز و بازگشت رفت‌وآمد به شرایط عادی، به مجموعه‌ای از شروط از‌جمله پایان محاصره، پایان جنگ و عمل آمریکا به تعهدات خود وابسته است. آمریکا باید بداند که شرایط کنونی با دفعات گذشته متفاوت است و نمی‌تواند پس از مذاکره و توافق، بار دیگر تعهدات خود را نقض کند.

از سوی دیگر، کشورهای جنوب خلیج‌فارس نیز به رفت‌وآمد و فعالیت اقتصادی در منطقه نیاز دارند و ایران نیز اصل رفت‌وآمد را می‌پذیرد‌ اما این رفت‌وآمد باید تحت کنترل، مدیریت و فرماندهی ایران انجام شود.