مدارسی که نام آنها با موفقیتهای علمی و المپیادی گره خورده و میتوانند مسیر آینده علمی دانشآموزانشان را تغییر دهند، اما در کنار این موفقیتها، همواره پرسشهایی درباره شیوه پذیرش، عدالت آموزشی، امکانات آنها و دسترسی دانشآموزان مناطق کمبرخوردار به فرصتهای برابر آموزشی مطرح بوده است. برای پاسخ به این پرسشها و دغدغهها با الهام یاوری، رئیس مدارس استعدادهای درخشان درباره سهمیههای پذیرش، وضعیت مناطق محروم، شهریه مدارس، توسعه مدارس سمپاد و... به گفتوگونشستهایم.
برخی از این گلایه دارند که در مدارس سمپاد نیز بحث سهمیه مطرح است.
سمپاد هیچ سهمیهای ندارد. اطلاعاتی که در کارنامه یا فایل ثبتنام دانشآموزان درباره سهمیه مشاهده میشود، مربوط به مدارس نمونه دولتی است چراکه آزمون مدارس نمونه دولتی با آزمون سمپاد مشترک است و به همین دلیل اطلاعات مربوط به این مدارس نیز دریافت میشود. تنها تسهیلاتی که در این زمینه وجود دارد، مربوط به دانشآموزان دارای خواهر یا برادر دوقلو است. اگر یکی از این دانشآموزان در مدارس سمپاد پذیرفته شود و دانشآموز دیگر نیز حداقل ۸۰درصد نمره کف مدرسه مقصد را کسب کرده باشد، میتواند از تسهیلات همزادی برای ورود به مدرسه بهرهمند شود.
دانشآموزان مناطق محروم نیز از سهمیه برخوردار نیستند؟
مناطق محروم نیز هیچ سهمیهای ندارند. ضمن اینکه ساختار رقابت در سمپاد با کنکور متفاوت است. در آزمون سمپاد، رقابت دانشآموزان در سطح همان منطقه و شهرستان انجام میشود و قرار نیست دانشآموزان یک شهرستان با کل کشور رقابت کنند؛ بنابراین در یک شهرستان، دانشآموزان همان منطقه با یکدیگر رقابت میکنند و شرایط برای دانشآموزان مناطق محروم نیز به همین شکل است.
شهریه مدارس سمپاد چگونه تعیین میشود؟
براساس قانون، شهریه مدارس سمپاد معادل یکدوم شهریه مدارس غیردولتی برتر همان منطقه است. یعنی مدارسی که خدماتی همسطح سمپاد ارائه میدهند و البته تعداد آنها در مناطق مختلف متفاوت است؛ بنابراین تا زمانی که شهریه مدارس غیردولتی ابلاغ نشود، شهریه سمپاد نیز مشخص نخواهد بود. با این حال معمولا در اغلب شهرها، شهریهای که مدارس سمپاد دریافت میکنند حدود یکسوم یا حتی یکچهارم شهریه رسمی مدارس غیردولتی است.
تعداد مدارس سمپاد در سالهای اخیر چه تغییری کرده و تمرکز این مدارس بیشتر در کدام استانهاست؟
افزایش مدارس سمپاد با سرعت بسیار کمی صورت میگیرد چراکه سیاست ما واقعا افزایش کمی مدارس نیست. براساس قانون در هر شهری که جمعیت دانش آموزان پایه ششم یا نهم به ۳۰۰۰ برسد، یک مدرسه سمپاد در نظر گرفته میشود.
برای ایجاد فرصت برابر در آزمون ورودی چه تمهیداتی اندیشیده شده است؟
ما متولی آمادهسازی و ورود دانشآموزان به مدارس نیستیم، اما راهبرد ما این است که در طراحی آزمون بهگونهای عمل کنیم که دانشآموزانی که مفاهیم مربوط به تست زدن را میدانند، اما به کتابهای متعدد یا کلاسهای غیردولتی گرانقیمت دسترسی ندارند نیز بتوانند در آزمون موفق شوند. هر سال تعداد زیادی از پذیرفتهشدگان در شهرهای مختلف، در هیچ کلاسی شرکت نکردهاند و امکان آموزشی اضافهای نیز نداشتهاند. این دانشآموزان تنها از تستهایی استفاده کردهاند که یا در کتابهای در دسترس عموم وجود دارد و با هزینه اندک میتوان آنها را تهیه کرد یا نمونه تستهایی که در فضای اینترنت موجود است؛ بهویژه سوالات سالهای گذشته آزمون سمپاد. علاوه بر این، ما یک برنامه تلویزیونی با عنوان هوشیار طراحی کردهایم که تقریبا هر سال نزدیک به زمان برگزاری آزمون سمپاد از شبکه آموزش پخش میشود و در تلوبیون نیز قابل دسترسی است. هدف این برنامه آن است که دانشآموزان با مفاهیم اصلی تست هوش و فرآیند حل مسأله در این تستها آشنا شوند و نمونههایی با سطوح دشواری مختلف را ببینند.
مهمترین نیازها و چالشهای مدارس سمپاد، بهویژه در مناطق محروم چیست؟
واقعیت این است که مدارس ما بهخصوص در مناطق کمبرخوردار و مدارسی که قدمت کمتری دارند، از نظر تجهیزات بسیار ضعیف هستند. با وجود آنکه تلاش زیادی میکنیم این مدارس را از نظر امکانات همسطح کنیم، طبیعتا مدرسهای که ۴۰ یا ۵۰سال قدمت دارد و خانوادهها بهتدریج به آن کمک کردهاند و اکنون از امکانات آموزشی بسیار خوبی برخوردار است، با مدرسهای که دو سال پیش در یک منطقه محروم تأسیس شده و احتمالا اولیا نیز امکان مشارکت بالایی ندارند، شرایط بسیار متفاوتی دارد. خواهش من از همه کسانی که دغدغه دارند دانشآموزان بااستعداد کشور بتوانند در رقابت علمی کشور موفق شوند، به جایگاههای بالای علمی برسند و استعدادهایشان را کشف و شکوفا کنند، آن است که به این مدارس کمک کنند. این دانشآموزان میتوانند با احساس تعهد بیشتری که نسبت به مردم و ایران دارند در کشور بمانند و در آینده برای جامعه مفید باشند و در منطقه خود ارزشآفرینی کنند.
چه درصد از دانشآموزان المپیادی کشور از مدارس سمپاد هستند؟
تعداد آنها بسیار زیاد است. البته آمار امسال هنوز بهطور کامل استخراج نشده، اما آخرین آماری که دریافت کردم نشان میدهد بیش از ۸۰درصد دانشآموزان المپیادی فارغالتحصیل مدارس سمپاد هستند. خبر بسیار خوبی که وجود دارد این است که تعداد شهرهای ایران که دانشآموز المپیادی دارند، دائما در حال افزایش است. تلاش میکنیم از شهرهای کوچک نیز مدالهای المپیاد بهدست بیاید. سال گذشته نمونههای بسیار خوبی از این موفقیتها داشتیم و امیدواریم این مسیر را ادامه دهیم.
جنگهای تحمیلی اخیر چه آسیبهایی به مدارس سمپاد وارد کرده است؟
متأسفانه چندین مدرسه ما دچار تخریب شدند. تلاش میکنیم با روحیه مثبتی که دانشآموزان، معلمان و کادر اداری دارند، این مدارس را هرچه سریعتر به شرایط عادی برگردانیم. برخی از این مدارس بهطور کامل پایدارسازی و مقاومسازی شدهاند و برخی دیگر به بازسازی و ساخت مجدد نیاز دارند. برای مثال مدرسه سمپاد در خمین بهطور کامل تخریب شده است. برخی مدارس نیز اکنون در فرآیند بازسازی قرار دارند. برای مدارسی که آسیب دیدهاند، مکانهای دیگری برای ادامه فعالیت در نظر گرفته شده است. در برخی موارد نیز بخشهایی از خود مدرسه همچنان آماده پذیرش دانشآموزان است. در مجموع دانشآموزان هیچ مدرسهای بهدلیل تخریب ناشی از جنگ، از خدمات معمولی که سالهای گذشته ارائه میشد محروم نشدهاند.
آیا مدارس سمپاد سال تحصیلی را زودتر از سایر مدارس آغاز میکنند؟
قانون رسمی آموزش و پرورش برای همه مدارس کشور یکسان است. البته مدارس اجازه دارند در تابستان کلاسهای فوقبرنامه برگزار کنند و برای برخی پایهها، بهویژه پایه دوازدهم تمهیدات متفاوتی در نظر گرفته میشود. امسال نیز بهویژه بهدلیل نگرانی از آنکه شرایط پایدار نباشد و در صورت لزوم مجبور شویم برخی کلاسها را بهصورت مجازی برگزار کنیم، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا کرده است. با این حال، تابع چارچوبهای کلی آموزش و پرورش هستیم و هر مصوبهای که ابلاغ شود، از همان تبعیت خواهیم کرد.
گلپایگانی در گفتوگو با جامجم آنلاین:
رئیس کتابخانه، موزه و اسناد مجلس شورای اسلامی:
رئیس مدارس سمپاد در گفتوگو با «جامجم» مطرح کرد
ضیائیان در گفتوگو با جامجم آنلاین:
