هوش مصنوعی؛ از چت‌بات‌های پاسخ‌گو تاعامل‌های مستقل

به کزارش جام جم آنلاین؛ چت‌بات‌های هوش مصنوعی را می‌توان یکی از شناخته شده‌ترین روش‌های تعامل انسان با هوش مصنوعی دانست، در این تعامل کاربر چت‌بات با استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ که به اختصار LLM خوانده می‌شوند درخواست کاربر را تفسیر می‌کنند و پاسخ مناسب را به وی ارائه می‌کنند. گوگل نیز چت‌بات‌ها را برنامه‌ها یا رابط‌هایی توصیف می‌کند که با استفاده از پردازش زبان طبیعی و مدل‌های یادگیری ماشین، امکان گفت‌وگوی شبیه به تعامل انسانی را فراهم می‌کنند.

عامل هوش مصنوعی یا Agent چیست؟
در مقابل توانایی عامل‌ها هوش مصنوعی که آنها را Agent نیز می‌خوانند محدود به گفت‌و‌گو نمی‌شود، یک ایجنت را می‌توان دستیار دیجیتالی نسبتا مستقلی در نظر گرفت که یک هدف را از کاربر دریافت می‌کند و خودش مراحل رسیدن به آن هدف را مشخص می‌کند. مثلا اگر از یک چت‌بات بخواهیم که برای یک سفر چه برنامه‌ای داشته باشم در پاسخ یک برنامه پیشنهادی را دریافت می‌کنیم، اما اگر همین درخواست را به یک عامل هوش مصنوعی بدهیم که مجهز به ابزار‌های مناسب باشد می‌تواند جست‌وجوی پرواز و هتل، بررسی قیمت‌ها، مقایسه گزینه‌ها و تنظیم برنامه سفر را به چند مرحله تقسیم کند و هر مرحله را دنبال کند. البته انجام چنین اقداماتی به ابزارها، دسترسی‌ها و مجوز‌هایی بستگی دارد که برای Agent تعریف شده است؛ بنابراین اگر بخواهیم این تفاوت را در جمله‌ای خلاصه کنیم باید گفت: چت‌بات بیشتر برای پاسخ دادن ساخته شده است، اما Agent برای رسیدن به یک هدف و انجام دادن مجموعه‌ای از اقدامات طراحی می‌شود.

شباهت چت‌بات و عامل هوش مصنوعی
با وجود این تفاوت چت‌بات‌ها و عامل‌های هوش مصنوعی شباهت‌های زیادی دارند؛ از مهم‌ترین این شباهت‌ها را می‌توان به استفاده این دو از مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) اشاره کرد. این مدل‌ها همان فناوری‌ای هستند که به چت بات‌ها اجازه می‌دهد پرسش کاربر را بفهمد و پاسخ را تولید کند و در عین حال می‌توانند در مرکز یک عامل هوش مصنوعی هم قرار داشته باشند، در واقع تفاوت اصلی در ابزار‌هایی است که در کنار ایجنت‌ها قرار می‌گیرند.

تفاوت در برنامه‌ریزی و اجرای وظایف
دیگر تفاوت میان این فناوری‌ها امکان برنامه‌ریزی توسط آنهاست؛ برای روشن شدن این موضوع تصور کنید دستور مشخص «برای خرید یک لپ‌تاپ مناسب تدوین با بودجه مشخص کمکم کن» به این فناوری‌ها می‌دهید. یک چت‌بات چند شاخص برای خرید لپتاب را توضیح می‌دهد و در نهایت چند مدل پیشنهاد می‌کند. اما در مقابل یک ایجنت این درخواست را به چند کار کوچک‌تر تقسیم می‌کند: ابتدا نیاز‌های کاربر را مشخص کند، سپس محصولات مناسب را جست‌و‌جو کند، قیمت و مشخصات آنها را بررسی کند، گزینه‌های نامناسب را کنار بگذارد و در نهایت چند انتخاب مناسب ارائه دهد.

تفاوت در استفاده از ابزار‌ها
موضوع مهم برای برسی میان دو فناوری بحث استفاده از ابزارهاست؛ چت‌بات‌ها معمولا فقط در محیط گفت‌و‌گو فعالیت می‌کنند در مقابل عامل‌های هوش مصنوعی به این شرط که به آنها دسترسی و مجوز‌های لازم داده شود از ابزار‌های دیگر مانند موتور جست‌و‌جو، پایگاه داده، مرورگر اینترنت، نرم‌افزار حسابداری، تقویم، ایمیل، محیط اجرای کد یا یک سامانه سازمانی استفاده کنند یعنی ایجنت‌ها می‌توانند اطلاعاتی را دریافت و سپس از آنها برای انجام یک عمل دیگر استفاده کنند.

Agent چگونه در عمل کار می‌کند؟
در این حالت یک چت‌بات می‌تواند زمانی که کاربر از آن می‌خواهد، اخبار را خلاصه کند. اما یک Agent می‌تواند برای این کار به شکل یک فرایند چندمرحله‌ای طراحی شود: منابع خبری را بررسی کند، مطالب جدید را پیدا کند، اخبار تکراری را کنار بگذارد، موضوعات مهم را تشخیص دهد، مطالب را دسته‌بندی کند و در نهایت گزارشی برای کاربر آماده کند. در این مثال، چت‌بات بیشتر نقش «پاسخ‌دهنده» دارد، در حالی که Agent نقش «دستیار اجرایی» پیدا می‌کند.

میزان استقلال؛ مهم‌ترین مرز میان چت‌بات و Agent
تفاوت دیگر میزان استقلال در میان چت‌بات‌ها و عامل‌های هوش مصنوعی است؛ یک چت‌بات معمولاً منتظر می‌ماند تا کاربر سؤال یا دستور بعدی را ارسال کند. اگر کاربر پنج کار مختلف داشته باشد، ممکن است مجبور باشد آنها را یکی‌یکی درخواست کند. اما Agent می‌تواند در محدوده‌ای که برایش تعریف شده، پس از دریافت یک هدف، خودش مراحل مختلف را دنبال کند. به همین دلیل، اصطلاح «عاملیت» یا Agency اهمیت پیدا می‌کند. هرچه یک سامانه بتواند بدون دریافت دستور جدید برای هر مرحله، تصمیم بگیرد و اقدام بعدی را انتخاب کند، به مفهوم Agent نزدیک‌تر می‌شود.

چت‌بات پاسخ می‌دهد، Agent عمل می‌کند
در نهایت، تفاوت اصلی را می‌توان بسیار ساده بیان کرد: چت‌بات می‌گوید «این پاسخ شماست»، اما Agent می‌تواند بگوید «این هدف شماست و من مراحل لازم برای رسیدن به آن را انجام می‌دهم». البته این به معنای آن نیست که Agent همیشه بهتر از چت‌بات است. برای یک سؤال ساده، چت‌بات سریع‌تر، ساده‌تر و کم‌ریسک‌تر است و نیازی به دسترسی‌های گسترده ندارد. اما برای کار‌های پیچیده و چندمرحله‌ای، Agent می‌تواند امکانات بسیار بیشتری ارائه کند.

آینده هوش مصنوعی؛ از پاسخ‌گویی تا انجام کار
بنابراین آنچه در حال تغییر است، صرفاً قدرت پاسخ‌گویی هوش مصنوعی نیست؛ بلکه نقش آن در زندگی دیجیتال انسان است. نسل اول ابزار‌های هوش مصنوعی بیشتر به ما کمک می‌کردند اطلاعات را پیدا کنیم یا محتوا تولید کنیم. نسل جدید می‌تواند در شرایطی که ابزار و مجوز لازم را دارد، بخشی از کار را نیز به جای ما انجام دهد. این تغییر، فرصت بزرگی برای افزایش بهره‌وری ایجاد می‌کند، اما همزمان موضوعاتی مانند امنیت، حریم خصوصی، کنترل انسان و مسئولیت‌پذیری را نیز به مسائل اساسی آینده هوش مصنوعی تبدیل خواهد کرد.