تشکیل معاونت زیارت در اغما

ساماندهی بیش از 25 میلیون زائری که سالیانه به مشهدالرضا (ع) می‌آیند و طبق چشم انداز سال 1404 گفته می‌شود این تعداد زائر به 40 میلیون نفر افزایش خواهند یافت، نیازمند مدیریتی واحد یا حداقل مدیریتی هماهنگ است؛ مدیریتی که فارغ از تقسیم‌بندی‌های معمول دستگاه‌های اجرایی، ساماندهی امور زائران را به عهده گیرد و با ایجاد هماهنگی مانع از موازی کاری و یا کم‌کاری دستگاه‌های متولی امور زائران شود؛ چرا که در حال حاضر بسیاری از تصمیم‌گیر‌ی‌های دستگاه‌ها یا موازی هم است و یا در بخش‌های که ضعف وجود دارد، دستگاه‌ها توپ کم‌کاری را به میدان یکدیگر پاس می‌دهند اما در این میان آنچه مورد غفلت واقع شده، اینکه زیارت و امور زائران به یک مدیریت واحد و منسجم نیاز دارد؛ نهادهای مختلف در موضوع زیارت باید یک سیاست واحد و هماهنگ را داشته باشند و از پراکندگی تصمیمات جلوگیری شود.

در همین راستا دو سال پیش، زمانی که ایجاد «معاونت هماهنگی امور زائران در استانداری خراسان رضوی» در سومین جلسه کارگروه ملی زیارت به تصویب رسید و پس از آن وزارت کشور هم بعد از مدتی موافقت خود را با ایجاد این معاونت اعلام کرد، این بارقه امید در دل منتقدان به نبود مدیریت واحد زائران زنده شد که با این تصمیم فصل جدیدی در مدیریت زائران به وجود خواهد آمد.

هر چند تعلل استاندار سابق در انتصاب معاون زیارت که مهرماه سال جاری صورت پذیرفت، انتقاد‌ها را از نبود مدیریت یکپارچه امور زائران به انتصاب دیرهنگام صلاحی کشاند، اما در نهایت همان معاونت ایجاد شده یک ماه بیشتر عمر نکرد و با تغییر سکاندار خراسان رضوی بار دیگر سرنوشت معاونت زیارت برای هماهنگی امور زائران به فراموشی سپرده شد و استاندار جدید اعلام کرد که حکم انتصاب معاونت زیارت، حکم انشایی بوده است و هنوز زیرساخت‌های این معاونت آماده نیست!

البته ناگفته نماند که برای ایجاد معاونت زیارت از آنجایی که در دولت احمدی‌نژاد طرح کوچک‌سازی ارگان‌ها و بخش‌ها در دستور کار بود، اضافه شدن یک معاونت به معاونت‌های استانداری بر خلاف سیاست‌های عمومی دولت بود که در این راستا دو معاونت سیاسی - اجتماعی استانداری خراسان رضوی با معاونت امنیتی - انتظامی استانداری در قالب یک معاونت جدید به نام معاونت سیاسی امنیتی ادغام شدند تا جایی برای معاونت زیارت باز شود. پس از این ادغام حتی کارگروه ملی زیارت هم مجوز استخدام 30 کارشناس در حوزه زیارت را نیز برای فعالیت در زیر مجموعه این معاونت تصویب کرد.

حال این روز‌ها و در حالی که چند ماه بیشتر از عمر دولت دهم باقی نمانده است، با مسکوت ماندن ایجاد معاونت زیارت در استانداری خراسان رضوی بار دیگر نگرانی‌ها از تعطیلی این معاونت در استانداری خراسان رضوی اوج گرفته است.

استانداری پیگیر تشکیل معاونت زیارت باشد

یکی از نمایندگان مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی در خصوص تشکیل نشدن معاونت زیارت در استانداری خراسان رضوی بعد از گذشت دو سال از تصویب این مصوبه در کارگروه ملی زیارت، اظهارداشت: تشکیل نشدن این معاونت یک بخش از آن مربوط پیگیری‌های استانداری و بخش دیگری از آن مربوط به ساختار نیروی انسانی این معاونت از سوی وزارت کشور است که باید پیگیری و اقدام شود.

به گفته امیرحسین قاضی زاده، تشکیل معاونت زیارت با هدف هماهنگی امور زائران و زیارت که خلاء آن در دهه‌های بعد از انقلاب اسلامی احساس می‌شد، تصویب شد و در حال حاضر برای اجرایی شدن این مصوبه مدیران اجرایی همت کنند.

نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی نبود مدیریت واحد امور زائران از جمله مهم‌ترین مشکلات کمبود‌های موجود در ساماندهی امور زائران می‌داند و عنوان می‌کند: در حال حاضر هر دستگاهی بنا بر بودجه، نیرو، وقت و اولویت خود به امور زائران می‌پردازد بدون آنکه وظایف تعریف شده و مشخصی داشته باشد و در نهایت کم‌کاری دستگاه‌ها هم چون ارگان ناظری وجود ندارد، دیده نمی‌شود، اما با تصویب ایجاد معاونت زیارت در استانداری خراسان رضوی هدف نظارت بر فعالیت‌های امور زائران و زیارت است که برای این مسئله استاندار باید پیگیر رفع مشکلات زیر ساختی تشکیل این معاونت باشد.

تاخیر در تشکیل معاونت زیارت، نشانه کم توجهی به زائران

در همین رابطه، نایب رییس شورای اسلامی شهر مشهد نیز با انتقاد از روند طولانی شدن تشکیل معاونت زیارت، گفت: حدود 20سال است که گفته می‌شود باید مدیریت امور زائران یکپارچه و واحد شود، ولی متاسفانه تصمیمات گرفته شده اجرا نمی‌شود.

غلامرضا بصیری‌پور تاکید کرد: باید مدیریت جامع زیارت و امور زائران در مشهد شکل گیرد تا نهادهای مرتبط با خدمات‌دهی به زائران را از نهاد‌های خصوصی گرفته تا دولتی گردهم آورد و فرصتی فراهم کنند که نیازهای زائران با برنامه‌ریزی اصولی رفع شود.

این عضو شورای اسلامی شهر مشهد، تاخیر در تشکیل معاونت زیارت را نشانه کم‌اهمیت شمردن مسائل و مشکلات زائران عنوان‌ کرده و تصریح می‌کند: سال به سال تعداد زائران افزایش می‌یابد که به دنبال آن مشکلاتشان نیز بیشتر می‌شود که با این وجود کم‌کاری‌ها کار به جایی نمی‌برد و اثرات منفی در زائرپذیری مشهد دارد.

مشهد نیازمند مدیریت واحد امور زائران است

در همین خصوص، نصرالله پژمان‌فر رییس مجمع نمایندگان استان خراسان رضوی اظهارداشت: وظایفی بر عهده سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف مربوط به امور زائران قرار گرفته است و از طرفی که تمامی آن‌ها از نظر ساختاری اختیاراتی کمتر از معاونت رئیس جمهور در این حوزه دارند و نمی توانند موضوعات را پیگیری کنند، به همین مشهد نیازمند مدیریت واحد امور زائران است تا بتواند با اختیارات قانونی و اداری هماهنگی امور زائران را پیگیری کند.

نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: در حال حاضر ارگان مرتبطی که بتواند به طور مستقل فعالیت سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف در امور زائران را رصد، هماهنگ و کم‌کاری را گوشزد و مطالبات را پیگیری کند، وجود ندارد لذا تشکیل معاونت زیارت در گام اول می‌تواند باری از مشکلات فعلی بکاهد.

مدیریت یکپارچه زائران جزو سه اولویت اول راهبرد‌های طرح زیارت است

دبیر اجرایی مطالعات توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا (ع) با اشاره به نتایج و دستاوردهای مطالعاتی اسناد راهبردی مطالعات طرح زیارت، اظهارداشت: در طرح مطالعات توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا (ع) وقتی تنگنا‌ها و اولویت‌های زیارت و امور زائران را استخراج کردیم، 140 عنوان راهبرد از 10 پروژه مطالعات پایه استخراج شد که در مرحله تلفیق با همفکری از نخبگان و مدیران دستگاه‌های اجرایی  به 43 عنوان راهبرد رسیدم.

حجت الاسلام والمسلمین هاشم مهذب رحیم زاده تصریح کرد: در این راهبرد‌ها اسکان، ترافیک و حمل و نقل و مدیریت یکپارچه به ترتیب سه اولویت مهم زائران از نتایج و دستاوردهای مطالعاتی اسناد راهبردی استخراج شد که تعیین این سه اولویت با نظر نخبگان کشوری و استانی و مسوولان مرتبط در امور زائران بوده است.

وی با تاکید بر اینکه یکی از اولویت دارترین مسئله مربوط به امور زائران، مدیریت یکپارچه امور زائران است، خاطرنشان کرد: با گذشت حدود دو سال از آغاز اجرای مطالعات کمی و کیفی امام رضا(ع)، مجموعه مدونی از پژوهش‌های کارآمد در حوزه زائر و زیارت مشهدالرضا(ع) شکل گرفته که در نظر گرفتن نتابج آن از جمله سه اولویت اول یاد شده می‌تواند تحول مثبتی در ساماندهی امور زیارت و زائران ایجاد نماید.

دبیر اجرایی مطالعات توسعه کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) با اشاره به گام اولی که در کارگروه ملی زیارت با تصویب ایجاد معاونت زیارت در استانداری خراسان رضوی در راستای ایجاد مدیریت یکپارچه زائر برداشته شد، اظهارداشت:  نویدی که ایجاد معاونت زیارت در استانداری خراسان رضوی داد، این بود که یکی از سه اولویت مهمی که از طریق نتایج و دستاوردهای مطالعاتی اسناد راهبردی مطالعات کمی و کیفی امام رضا(ع) استخراج شده، در مرحله اجرا قرار بگیرد که البته با تعیین سرپرست معاونت زیارت در مهرماه سال جاری اتفاق مهمی روی داد، اما در حال حاضر با توجه به اشکالاتی که گفته می‌شود در ساختار اداری این معاونت وجود دارد، امیدواریم مسئولان استانداری این موضوع را پیگیری کنند.

وی با مقایسه مدل مدیریتی زائران در مشهدالرضا(ع) با کشور عربستان، افزود: مدیریت واحد زائران در کشور عربستان به شکلی است که شخص دوم این کشور مدیریت امور حجاج را بر عهده دارد و تمام امور زائران را پیگیری و نظارت می‌کند.

حجت الاسلام والمسلمین مهذب رحیم زاده تاکید کرد: ساماندهی امور 25 میلیون زائری که سالیانه به پایتخت معنوی کشور و برای زیارت بارگاه منور رضوی می‌آیند، نیازمند مدیریتی پکپارچه است که بر فعالیت تمامی دستگاه‌های مرتبط با امور زائران نظارت داشته باشد.