بم دوباره برخاست

وقتی خورشید نخستین پرتوهای خود را روی پهنه شهر کویری بم تاباند، ساختمان‌ها بر سر ساکنانشان آوار شده بود و فقط صدای ناله، ضجه و فریاد کمک‌خواهی بود که در میان گردوغبار ناشی از فرو ریختن ساختمان‌ها شنیده می‌شد.

پیکرهای بی‌جان زنان و مردان در کنار فرزندانشان در زیر آوار خانه‌های خشت و گلی مانده بود وکسانی که از مهلکه زلزله جان سالم به در برده بودند با دست خالی به دنبال جنازه‌های عزیزانشان در زیر آوار می‌گشتند. گریه امان کودکان بی‌سرپرست شده را بریده بود. همه در شک و بهت بودند. زلزله فقط در عرض چند ثانیه شهری آباد با تمدن چند هزار ساله را به تلی از خاک تبدیل کرده و جان چند هزار نفر از ساکنانش را گرفته بود.

ساعت‌های نخستین روز جمعه که گذشت دیگر همه ایران از مصیبتی که بر سر شهر بم آوار شده بود آگاه شده و مردم مناطق مختلف با اهدای کمک‌های ضروری مورد نیاز به کمک آنها شتافته بودند. بسیاری از مردم هم خود را به شهر بم رسانده بودند تا در کنار امدادگران به مردم امداد‌رسانی کنند. روزها و ماه‌ها از پس هم می‌گذشت، زلزله‌زدگان در چادرها و کانکس‌ها اسکان یافته بودند، شهر بم به مرور زمان آواربرداری می‌شد و با کمک‌های دولت، مردم و استفاده از تسهیلات بانکی، مردم بم خانه‌های خود را مستحکم‌تر از قبل ساخته و در آنها ساکن می‌شدند.

شهر بم 9 سال پس از وقوع زلزله و سپری کردن روزهای تلخ و دشوار بسیار، اکنون چهره‌ای جدید به خود گرفته و عمران و آبادانی در این شهر به چشم می‌خورد. کوچه‌ها و معابری که تا همین سال گذشته خاکی و ناهموار بود، در حال آسفالت شدن است. دیگر کمتر اثری از خانه‌های خشت و گلی در این شهر است و بیشتر خانه‌های این شهر نوساز و مقاوم شده است.

در شهر که بگردی متوجه می‌شوی زندگی مردم روال عادی خود را طی می‌کند و آنها با فراموش کردن روزهای تلخ گذشته، به امید روزهای روشن آینده در حال کار و تلاش هستند. ساختمان‌های اداری مدرن و مجهزی در شهر بنا شده و بسیاری از امکانات ورزشی و فرهنگی که تا قبل از زلزله در این شهر وجود نداشت اکنون احداث و فراهم شده است.

با گذر از یکی از کوچه‌های این شهر در یک سو درختان سربه فلک کشیده یک نخلستان خرما را می‌بینی که تا همین چند هفته قبل شاخه‌های آن در زیربار خوشه‌های خرما خمیده شده بود، درسوی دیگر کوچه در یک دبستان دانش‌آموزان کلاس اول مدتی است که دیگر الفبا را یاد گرفته و آموزگار آنها اکنون الفبای سازندگی را برای کودکانی توضیح می‌دهد که بعد از زلزله به دنیا آمده‌اند و هیچ کدام از آنها نخستین روزهای پس از زلزله را به چشم خود ندیده‌اند؛ کودکانی که همراه با بازسازی شهرشان بزرگ شدند و قد کشیدند تا امروز در نهمین سال تولد دوباره بم پرسش‌های زیادی درباره روزهای قبل و بعد از زلزله داشته باشند.

عصر‌های پنجشنبه شلوغ‌ترین روز بهشت‌زهرای بم و خلوت‌ترین ساعات خیابان‌های این شهر است. عصر پنجشنبه که فرا می‌رسد بیشتر مردم شهر بم در بهشت‌زهرای این شهر گردهم می‌آیند تا یکبار دیگر برای عزیزان ازدست‌رفته‌شان فاتحه‌ای بخوانند و بر سرمزار آنها اشک بریزند.

اگرچه بسیاری از مشکلات مردم شهر بم برطرف شده و عمران و آبادانی در شهر بم به چشم می‌خورد، اما هنوز مردم بم با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم می‌کنند؛ مشکلاتی که طی این سال‌ها وعده‌های بسیاری برای حل آنها داده شد و هنوز عملی نشده است. تکمیل نشدن بزرگراه کرمان - بم، کند بودن روند عملیات گازکشی، دایر شدن برخی از کلاس‌های درس در کانکس‌های حاشیه شهر بم، کانکس‌نشینی در منطقه سید طاهرالدین در حاشیه شهر بم که مردم آن هنوز طعم بازسازی را نچشیده‌اند و روزگار خود را در کانکس‌هایی می‌گذرانند که از آنها یک شهرک حاشیه‌ای ساخته‌اند، بدهکاری مردم به بانک‌ها و مشکلات آنها برای دریافت تسهیلات بانکی، نبود اماکن تفریحی و فرهنگی همانند سینما و شهربازی که کلنگ احداث آنها به زمین زده شده و به حال خود رها شده است، معضل بیکاری بسیاری از جوانان بمی در کنار اخراج حدود 800 کارگر و نان‌آور بمی از یکی از شرکت‌های ارگ جدید بم در هفته‌های گذشته از جمله مشکلات این روزهای مردم بم است.

مهم‌ترین مشکل مردم بم بدهکاری 120میلیارد تومانی آنها به بانک است. مردم بم قبل از زلزله 42 میلیارد تومان از بانک‌ها وام دریافت کرده بودند که بعد از زلزله به دلیل مشکلات اقتصادی نتوانستند اقساط وام‌هایشان را بپردازند، تعدادی از مردم نیز که ضامن وام گیرندگانی بوده‌اند که بر اثر زلزله فوت کرده‌اند و اکنون بانک‌ها خواهان پرداخت بدهی توسط ضامن‌ها هستند. در این میان بانک‌ها همچنین به دلیل تسویه نشدن وام‌های دریافتی قبل از زلزله، از پرداخت تسهیلات جدید خودداری می‌کنند. هر چند دولت بر اساس مصوبه‌ای وام‌های دریافتی قبل از زلزله بم را مورد بخشودگی قرار داده است اما به دلیل این‌که بر اساس ماده 224 قانون برنامه پنجم بدهی مردم بم به بانک‌ها باید توسط سازمان مدیریت بحران کشور تخصیص و به بانک‌ها پرداخت شود، هنوز بدهی مردم بم به بانک‌ها بلاتکلیف مانده است. در همین حال اجرا نشدن مصوبه 72 میلیارد تومانی دور سوم سفرهای استانی ریاست جمهوری به کرمان برای ادامه بازسازی شهر بم نیز مشکلات زیادی را برای تکمیل بازسازی و انجام فعالیت‌های عمرانی در این شهرستان به وجود آورده است. 72 میلیارد تومانی که قرار است برای ادامه بازسازی شهر بم پرداخت شود با گذشت سه سال از تصویب مصوبه آن هنوز یک ریال آن اختصاص نیافته است.

نماینده مردم بم در مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به اقدامات دولت در بازسازی شهرستان بم می‌گوید: متاسفانه با وجود این اقدامات هنوز مصوبه کمک 72 میلیارد تومانی دولت برای ادامه بازسازی این شهر اجرایی نشده و مسئولان و مردم بم هنوز منتظر اختصاص این مبلغ هستند.

موسی غضنفرآبادی با اشاره به مشکلاتی که مردم بم در احداث خانه‌های جدیدشان داشتند، می‌افزاید: مردم بم با وجود تمامی مشکلات مالی به اندازه‌ای که در توانشان بوده سرپناهی را برای خود ساخته‌اند، برخی از آنها خانه‌های خود را تکمیل کردند و برخی دیگر نیز هنوز ساخت خانه هایشان نیمه تمام مانده است.

وی با اشاره به عمران و آبادانی شهری بم طی یک سال گذشته تصریح می‌کند: با وجود این‌که طی این مدت برخی از کوچه‌ها و خیابان‌های شهر آسفالت شده‌، ولی هنوز کوچه‌ها و خیابان‌های جدید خاکی است که دولت باید اعتبار جدیدی را برای آسفالت آنها اختصاص دهد. غضنفرآبادی با انتقاد از روند کند بازسازی ارگ تاریخی بم ادامه می‌دهد: بازسازی ارگ تاریخی بم در سال‌های نخست پس از زلزله با شتاب بیشتری انجام می‌شد، اما اکنون روند بازسازی آن بسیار کند است که با توجه به برنامه زمانبندی شده پانزده ساله برای بازسازی کامل ارگ بم، بعید به نظر می‌رسد این بنای تاریخی در مدت زمان پیش‌بینی شده بازسازی شود.

وی همچنین با بیان این‌که بدهی مردم بم به بانک‌ها بابت پرداخت نکردن وام‌های دریافتی قبل از زلزله، اکنون پرداخت تسهیلات بانکی برای اشتغال و فعالیت‌های اقتصادی دیگر را به مردم بم غیرممکن ساخته است، می‌گوید: دولت مصوبه‌ای را برای بخشودگی این وام‌ها به تصویب رسانده است، ولی به دلیل ارسال نشدن پرونده تسهیلات بانکی دریافتی مردم از طرف استانداری کرمان به سازمان مدیریت بحران کشور، هنوز این مصوبه اجرایی نشده است.

فرماندار شهرستان بم نیز بخشی از دغدغه‌های اصلی مردم بم طی سه سال گذشته را ناشی از مشکلات عمران شهری و تکمیل نکردن و احداث مساجد، تکایا و تعدادی از ادارات می‌داند و می‌گوید: خوشبختانه پس از پیگیری‌های انجام شده در پایان سال گذشته مبلغ 70 میلیارد تومان به شهرستان بم اختصاص یافت که باعث اقدامات خوبی در جهت عمران و آبادانی شهر بم و آسفالت بسیاری از کوچه‌ها و معابر شد.

حسین شایق، نصب چراغ‌های راهنمایی و رانندگی و دوربین‌های ترافیکی در تقاطع‌های شهر بم، بازسازی و احداث مساجد، تکایا و مدارس، تکمیل شدن کشتارگاه صنعتی بم، رفع مشکلات مالی عملیات انتقال گاز به شهرستان بم، به زمین زدن کلنگ احداث سینما و شهربازی، برگزاری سه دوره جشن ملی خرما و تاسیس دانشگاه علوم پزشکی بم با 9 رشته تخصصی دانشگاهی را از جمله اقدامات صورت گرفته طی سه سال گذشته ذکر می‌کند.