وقتی رنگ‌ها رنگ می‌بازد

بدون تردید این موضوع به دلیل معجزه رنگ‌ها بود؛ رنگ‌هایی که به حیات انسان رنگ زندگی می‌زند. رنگ‌هایی که ندیدن‌ حتی بخشی از آنها تاثیری انکارناپذیر بر زندگی فردی و اجتماعی ما دارد؛ البته نباید فراموش کنیم این اتفاق یعنی ندیدن بخشی از رنگ‌ها یا درک اشتباه آنها، می‌تواند برای هر فردی روی دهد، زن و مرد هم ندارد.

پس باید به این موضوع توجه داشته باشیم و حداقل در مورد بچه‌ها قدری دقیق‌تر عمل کنیم تا مطمئن شویم آنها زندگی و همه آنچه در آن می‌گذرد، آن‌چنان که باید می‌بینند؛ همان قدر که رنگی و زنده است.

دکتر ابراهیم جعفرزاده‌پور، دانشیار گروه اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با «جام‌جم» اختلال دید رنگ را چنین تعریف می‌کند: کور رنگی یا اختلال دید رنگ به حالتی اطلاق می‌شود که فرد در تمایز، تشخیص و اسم‌گذاری رنگ‌ها با آنچه به صورت استاندارد وجود دارد، مرتکب اشتباه شده یا خطا داشته باشد.

وی با اشاره به این که کور رنگی به دو نوع مادرزادی یا ارثی و اکتسابی تقسیم می‌شود، توضیح می‌دهد: معمولا‌ نوع مادرزادی یا ارثی کور رنگی میان آقایان شیوع بیشتری دارد به طوری که تقریبا هشت تا 12 درصد از جمعیت مردهای جامعه را دربرمی‌گیرد. براساس مطالعاتی که در این زمینه انجام شده، در کمتر از یک درصد خانم‌ها هم این اختلال به صورت ارثی مشاهده می‌شود.

به گفته دکتر جعفرزاده‌پور، کوررنگی اکتسابی که معمولا ناشی از اختلالات ساختاری یا عملکردی سیستم بینایی است، میان خانم‌ها و آقایان به یک اندازه شایع است و به‌صورت یکسان بروز می‌کند، در حالی که میزان شیوع این نوع اختلال، در سنین مختلف، تفاوت دارد به این معنا که اختلال دید رنگ اکتسابی در افراد میانسال و مسن به مراتب بیشتر از جوانان و کودکان است.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند کسانی که دچار اختلال دید رنگ هستند، دیدشان فقط خاکستری است، یعنی همه چیز را خاکستری می‌بینند در حالی که برخلاف این طرز تفکر، دید چنین افرادی به انواع متفاوتی تقسیم می‌شود. دکتر جعفرزاده‌پور ضمن بیان این مطلب اضافه می‌کند: اختلالات دید رنگ به هفت دسته تقسیم می‌شود که در هر گروه، تفاوت‌هایی در تشخیص رنگ‌ها وجود دارد، البته باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که حتی ممکن است فردی دچار این اختلال باشد، ولی تا پایان عمر متوجه آن نشود.

وی در این زمینه توضیح می‌دهد: در واقع با توجه به این که 10 درصد آقایان به طور متوسط دچار این اختلال هستند، مشخص می‌شود اگر واقعا تفکر عامیانه صحیح بوده و کسانی که دچار این اختلال هستند، نتوانند رنگ‌ها را تشخیص دهند، به طور حتم مشکلات متعددی ایجاد خواهد شد و جامعه به سمت آشفتگی پیش خواهد رفت؛ به عنوان نمونه تشخیص چراغ‌ها و تابلوهای راهنمایی از جمله مواردی است که در این شرایط می‌تواند بسیار دردسرساز شود. بنابراین باید دانست شرایط این چنین نیست و فقط درک رنگی فردی که دچار اختلال دید است با سایر افراد تفاوت دارد.

مسلما اگر فردی نسبت به وجود اختلال دید رنگ، آگاه نباشد مشکلاتی برایش ایجاد خواهد شد؛ مشکلات مختلفی که گاه حتی می‌تواند بسیار خطرناک باشد. بنابراین مهم‌ترین کار این است که به فکر تشخیص بموقع این مساله باشید تا مشکلی پیش نیاید. والدین نیز معمولا نگران این موضوع هستند و دوست دارند از سلامت دید فرزندشان مطمئن شوند؛ اما آیا واقعا می‌توان وجود این نوع اختلال را به موقع تشخیص داد؟

دکتر جعفرزاده‌پور با اشاره به این‌ که تست‌های استانداردی برای تشخیص دید رنگ وجود دارد، تاکید می‌کند: حتما لازم است این تست‌ها، بخصوص در سال‌های دوره راهنمایی و دبیرستان انجام شود تا در صورت وجود اختلال دید رنگ به فکر برطرف کردن مشکل باشیم.

به گفته وی، تشخیص وجود اختلال دید رنگ، بخصوص در انواع مادرزادی و ژنتیکی به سادگی امکان‌پذیر نیست و تنها زمانی که تست دید رنگ انجام می‌شود، می‌توان متوجه این موضوع شد، بنابراین مشخص است در صورت نادیده گرفتن این مطلب، شرایط دید فرد در آینده می‌تواند شغل وی را با مشکلات جدی روبه‌رو سازد.

دکتر جعفرزاده‌پور درباره روش‌های درمانی کور رنگی می‌گوید: تنها به کمک ژن‌تراپی یا درمان‌ژنی می‌توان به فردی که دچار اختلال دید رنگ مادرزادی است، کمک کرد که اکنون در سراسر دنیا این موضوع در حد امور پژوهشی است، اما با تجویز عینک‌های مخصوص، می‌توان به این افراد کمک کرد تا مشکلات ناشی از اختلال دید رنگ را به حداقل رساند.

وی با اشاره به مواردی از این مشکل می‌گوید: مثلا برای فردی که نمی‌تواند به خوبی بین رنگ سبز و قهوه‌ای یا بین رنگ‌های صورتی و سرخابی تمایز قائل شود، می‌توانیم به کمک فیلترهای رنگی خاصی که با توجه به نوع اختلال دید رنگ او تجویز می‌شود، شرایطی فراهم کنیم که درک رنگی بهتری داشته باشد. همچنین شاید برای شما هم پیش آمده باشد وقتی برای خرید لباس به فروشگاهی می‌روید، رنگ لباس در فضای فروشگاه با توجه به شرایط نوری محیط بسیار جذاب و زیبا به نظر آمده و زمانی که به خانه آمده‌اید، متوجه شده‌اید رنگ لباس با آنچه در فروشگاه بوده، تفاوت دارد. پس نتیجه می‌گیریم با این‌که وضع دید رنگ شما مشکلی ندارد ولی شرایط نوری می‌تواند چنین تفاوتی را ایجاد کند. بنابراین می‌توان با استفاده از شرایط نوری و فیلترهای مناسب، وضع خوبی را برای این بیماران فراهم کرد.

این دانشیار دانشگاه، با تاکید بر این‌که اختلال دید رنگ اکتسابی که در سنین میانسالی بروز می‌کند، معمولا نشانه اختلالی است که سیستم بینایی را درگیر کرده، خاطرنشان می‌کند: این مساله علامت بسیار مهمی محسوب می‌شود و مشخص می‌کند فرد باید برای پیگیری مشکل چشم و درمان مناسب آن اقدام کند؛ البته در برخی موارد، با برطرف کردن عامل به وجود آورنده این مشکل، دید رنگ هم بهبود می‌یابد.